Kafa sinirleri 12 çifttir. Bu sinirlerin çoğu duyu ve motor nöronlar içerir. Bu si-
nirler başa ve gövdenin üst kısmındaki organlara dağılır. Bunlardan en önemlisi
10. çift olan, vagus siniridir.
Çevresel sinir sistemi somatik ve otonom sinir sistemi olmak üzere ikiye ayrılır.
Çevresel
sinir sistemi
/./hite /SiNiR SİSTEMİ
Örnek Sorular
Otonom sinir sistemi ile ilgili aşağıdaki ifa-
delerden hangisi doğrudur?
Somatik
sinir sistemi
Sempatik
şinirler
a. Somatik Sinir Sistemi
Otonom
sinir sistemi
Parasempatik
'nirler
53.
a-
55.
A)
B)
C)
D)
E)
Merkezi sinir sistemine aittir.
Bilinçli olarak yaptığımız hareketleri denet-
ler.
Düz kas ve kalp kasına uyartı taşır.
Miyelinli motor nöronlardan oluşur,
Sempatik sinir içerirken parasempatik sinir
içermez.
İstemli olarak çalışır. Bilinçli olarak yaptığımız hareketleri denetler.
Nöronlarının gövdeleri beyin ve omurilikte yer alır. Aksonları ise çizgili (iskelet)
kaslar ile bağlantılıdır.
Konuşmak, yazmak ve koşmak gibi istemli davranışlar somatik merkezlerce
denetlenir.
b. Otonom Sinir Sistemi
İç ortamı düzenleyen ve istemsiz çalışan bir sistemdir.
Beyin ve omurilikten çıkan motor nöronlardan oluşur. Bu nöronların aksonları
düz kaslar ile kalp kasına uyartı taşır.
Otonom sinirlerde miyelin kılıf bulunmaz. Bu nedenle impuls iletimi mi-
yelinli nöronlara göre daha yavaştır.
İç organların çalışmasını düzenler. Boşaltım, kan dolaşımı, solunum, sindirim
sistemi hareketleri ve endokrin bezlerin çalışması gibi önemli vücut fonksiyon-
larını denetler.
Otonom sinir sistemi birbirine zıt (antagonist) çalışan sempatik ve parasem-
patik sinirlerden oluşur.
Her iç organa hem sempatik hem de parasempatik sinir bağlanır.
Bu iki tip
sinirin etkisinin birbirine zıt olmasının nedeni farklı nörotransmitter maddeler
salgılamalarıdır.
Otonom sinirlerin zıt etki yapacak şekilde çalışması, homeostatik
dengenin
sağlanması ve organların çalışmasının kontrol edilmesine yardımcı Olur.
Sempatik sinirler genel olarak sistemleri hızlandırırken, sindirim sis-
temini yavaşlatır. Parasempatik sinirler sindirim sistemini hızlandırırken, diğer
sistemleri yavaşlatır.
Diz kapağı refleksinde,
I. duyu nöronu,
II. ara nöron,
III. motor nöron
yapılarından hangileri görev yapar?
A) Yalnız II
C)lveııı
D) II ve III
E) ı, il ve III
Bir refleks yayını oluşturan nöronlarla ilgili
olarak, fiziksel ya da kimyasal etkinin şid-
deti değişse bile aşağıdakilerden hangisi
değişmez?
A)
Kullanılan ATP miktarı
İmpuls sayısı
B)
İmpuls şiddeti
C)
D)
Harcanan oksijen miktan
E)
Uyarılan nöron sayısı
(2007 - ÖSS Fen-2)
50
c
51
B
52
25
