jKLfrw (BAS#NÇ RÜZGARLAR)
Basınç farkı: Basınç farkı, rüzgarın hızım belirleyen temel faktördür.
Basınç farkl arttıkça, rüzgarın hızı da artar.
I. Bölge
II. Bölge
ÖRNEK SORU:
Yukanda İzobar haritalan gösterilen
bölgelerde rüzgar hangi yönden daha
hızlı eşer?
A) güneydoğudan
B) kuzeyden
C) İl'de, güneybatıdan
D) kuzeydoğuMn
E) İl'de, kuzeybatıdan
ÇÖZÜM:
Basınç merkezleri amsmthkİ
artkça merkezleri Bk.
laşükça rüzgarm tuzl da artar. Bu
I' de kümden esen rüzgar thha hah ew.
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi sürekli basmç
merkezleri arasında esen rüzgârlarla
İlgili olarak söylenemez?
A) İkfirn 'herinde etkili OMukkn
B) Esiş yönlerinin değişmediği
C) Etki alanlanmn geniş Olduğu
D) Kuzey Yanmküra'de "ha düzenli
E) Esiş yönlerinde sapmalann olduğu
ÇÖZÜM:
Sürekli rüzgârlar karaların daha geniş yer
kapladığı Kuzey Yanmküre'de kesint•p
YANIT: D
İKLİM (BASINÇ RÜZGARLAR)
TERMİK YB
rüzgâtün kuşXl
60. DİNAMİK
rûzqMan kuşağı
ciNAMlKYB.
kuşağı
TERMİK AB.
Rizeler kuşağı
30 DİNAMİK YB.
60. DİNAMİK AB.
Şekil-5.• Sürekli rüzgarlarm esiş yönleri
Batl Rüzgarları
Dinamik yüksek basınç alanlarından, dinamik alçak basınç alanlarına
doğru 30• - enlemleri arasında etkiüdirler.
Orta Kuşaktaki karaların bat kıyılarına okyanuslardan geldikleri İçin bol
yağış bırakırlu.
Batı Avrupa'da ılıman okyanus ikliminin oluşmasına neden olurlar.
GulMream şcak şu akıntısını Batl Avrupa kıyılarına kadar taşırlar.
enlemleri çevresinde cephe Oluşumlarına neden olarak yağış Oluş-
Karalar üzerinde basınç değişmeleri hem etkilerinin hem de yönlerinin
değişmesine neden olur. Bu nedenle kara içlerinde etkilerinden söz
etrnek doğru olmaz.
Türkiye Batl rüzgarlan Kuşağında yer alır.
Kutup Rüzgarları
Termik yüksek basınçtan, dinamik alçak basınca doğru eserler. 90' 60'
ethdkürler.
Etkili oldukları alanlarda sıcaklığı düşürerek kış aylarında sık sık kar ya-
ğlşlanna neden Olurlar.
Türkiye'de etkili değildirler.
Sürekli Rüzgarların Genel Özellikleri-
Sürek" basmç kuşakları arasında genel afrnosfer dolaşımını sağlarlar.
Yıl boyurm aynı yönde ve aynı enlemler arasında eşerler.
Sürekli rüzgarlarm karşılaşma alanhnnda (os ve enlemlerinde), ya-
ğlş bol ve düzenüdir.
Dünya'nın dönüşülden dolayı uğrarlar.
Okyanus akıntılarının oluşumunda etkNidkler.
Deniz ya da okyanusların üzerinden geçtikten sonra ulaştıkları karalara
yağış bırakrlar.
ORNEK SORU:
Kuzeybatı Avrupa kıyılarının yıl boyunca
bol yağış almaşım sağlayan ve Ihman
koşulların oluşmasına neden Olan rüz-
gar aşağıdakilerden hangisidir?
A) Muson
C) Alize
E) Kutup
çözüM:
B) Batı
D) Bora
A ve B noktalan arası uzaklık eşittir.
Haritalara göre, I. bölgede rüzgar, güneydoğudan kuzeybatıya (A'dan B'ye)
doğru eser. Çünkü, basınç değeri güneydoğuda yüksektir ve kuzeybatıya
doğru azalmaktadır. Rüzgar, II. bölgede İse kuzeydoğudan güneybatıya
doğru eser. II. bölgede rüzgarın hızı l. bölgedekinden fazladır. Çünkü (uzak-
lık eşit ise) basınç farkı fazla olan bölgede, rüzgarın hızı da fazla
B. Rüzgar Sistemleri
1. Sürekli Rüzgarlar
Sürekli basınç merkezleri arasında aynı yönde ve yıl boyunca esen rüzgar-
lava sürekli rüzgarlar denir (Şekil-5). Sürekli basınç merkezleri arasındaki
geniş alanlarda Sürekli hava dolaşımını sağlarlar. Sürekli basınç kuşakları,
basıncı etkileyen faktörlerin etkisiyle Özellikle kara içlerinde kesintiye uğrar-
gar. Bu durum, sürekli rüzgarların da etkisini kara içlerinde azaltır ya da
tamamen yok eder. Yani sürekli rüzgarlar daha çok okyanuslarda etkili Olan
rüzgar sistemleridir,
Alizeler
Dinamik yüksek basınç alanlarından termik alçak basınç alanlarına doğ-
ru esen rüzgarlardır. 3Y kuzey ve güney enlemlerinden Ekvator'a eşerler.
b/ Tropikal Kuşaktaki karaların doğu kıyılarına bol yağış bırakırlar. Bu
durum okyanus üzerinden gelmeleriyle ilgilidir.
Ekvator'da karşılaşırlar. Sıcaklık ve yoğunlukları benzer olan ahzeler,
karşılaştıkları Ekvator'da durgun bir hava oluştururlar. Ekvator'da yük-
selİcİ hava hareketleri oluşturarak yağış oluşumuna katkıda bulunurlar.
Ekvator'dan 300 enlemlerine doğru Olan üst hava akımına da ters (üst)
alizeler denir.
Tropikal Kuşak dışında yer aldığı için, Türkiye'de etkili değildirler.
Coğrafya 1-2 Kong Anlatımlı ş Soru Bankası
Kuzeybatı Avrupa kıyılarının yıl boyunca
pğrş almaşım sağlayan Ona kuşak kara-
lanmn bat kıyılarına nemli deniz havasım
getiren Batl rüzgarlarıdır.
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki rüzgârlardan hangisi sürekli
dinamik basınç merkezleri arasında yıl
boyunca eser?
A) Batı rüzgârları
C) Ters Alizeler
B) Alizeler
D) Kutup rüzgârları
E) Musonlar
ÇÖZÜM:
Bat' rüzgârları, DYB merkezleri İle DAB mer-
kederi arasında (30' enlemlerinden 6T en-
lemlerine doğru) yıl boyunca eşerler.
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki ülkelerden hangisi Alize
rüzgârlarının etki alanında yer alır?
A) Brezilya
C) Ukrayna
B) İngiltere
D) İtalya
—160—
E) Türkmenistan
ÇÖZÜM:
Alizeler, 304 enlemleri arasında etkilidir.
Brezitya sıcak kuşakta, Alize rüzgârlarının
etki alanında yer alır.
YANIT: A
Coğrafya I -2 Konu Anlatım" Soru Bankası
