JEDE KORKUT HİKAYELERİ
Dede Korkut Hikâyeleri, 12-14. asır-
larda Anadolu'nun doğuşunu vatan
tutmuş Oğuz Türkleri arasında ya-
şatmış ve yayılmış hikâyelerdir. 15.
yüzyılda kimliği bilinmeyen bir ozan
tarathndan yazıya geçirilmiştir.
4
Bu hikâyelerin asıl adı Kitâb-ı Dede Korkut Alâ Lisân-ı Tâife•i
Oğuzân•dw.
Bir Ön söz İle 12 hikâyeden Oluşan eşer, destan geleneğinden
halk hikâyeciliğine geçişin İlk ürünü kabul edilir. Bu özelliğin.
den dolayı hkâyeler, 'destani halk hikâyesi" olarak da nite-
lendirilmİştİr.
Eserin kim taralından yazıldığı bilinmemektedir. Dede Korkut ,
hikâyelerin yazan değil Ortak kahramanıdır. "Dedern Korkut* ,
'Korkut Ata- olarak da bilinen Dede Korkut, hikâyelerin so-
nunda ortaya çıkarak hikâyeyi bir Öğütle sonuçlandıran, ço-
cuklua verm kerametler gösteren, hayır duası beklenen ,
darda kalanların yardımına koşan bilge bir Oğuz ozanıdır.
Hikâyelerde Oğuzların komşulanyla ve birbirleriyle yaptığı mü-
caddeler anlatılır.
Hikâyeler, nazım-neşir (şiir-düzyazı) karışıktır.
Hikâyelerde olağanüstü Özelhklere rastlanır.
Oğuz Türkçesinin özellikleri görülür; sade, akıcı bir dil kulla-
nılmışür.
Eserde seciye (nesir kısmında) ve aliterasyona (nazım kısmın •
da) yer verilmiştir.
Hikâyelerle İlgili İlk araştırmayı Kilisli Rİfat Bilge yapmıştır,
Muharrem Ergin ve Orhan Şaik Gökyay da hikâyeler üzerine
İncelerne yapan İsimlerdendir.
Uzun zaman yalnızca Vatikan ve Dresden olmak üzere iki
rüşhaşl Olduğu bilinen Dede Korkut Hikâyelemnin nüsha sayışı ,
son araştırmalarla (Türkistan/Günbed, Kazan, Bursa) beşe
çıkmıştır.
Dede Korkut Kitabi, 12 hikâyeden oluşmaktadır:
. Dirse Han Oğlu Boğaç Han Hikâyesi
Salur Kazan'ın Evinin Yağmalanması Hikâyesi
2.
Kam Büro Bey Oğlu Bamsı Beyrek Hikâyesi
3.
Kazan Bey Oğlu Uruz'un Tutsak Olması Hikâyesi
4.
Duha Koca Oğlu Deli Dumrul Hikâyesi
5.
Kanlı Koca Oğlu Kanturalı Hikâyesi
6.
Kazılık Koca Oğlu Yegenek Hikâyesi
7.
Başat'ın Tepegöz'ü Öldürmesi Hikâyesi
8,
Begil Oğlu Emren Hikâyesi
9,
10. Uşun Koca Oğlu Seğrek Hikâyesi
11. Salur Kazan'ın Tutsak Olup Oğlu Uruz'un Tutsaklıktan
Çıkarması Hikâyesi
12. İç Oğuz'a Dış Oğuz'un Asi Olup Beyrek'in Öldüğü Hikâye
NOT
2019'da bulunan Salur Kazan Yedi Başlı Ejderhay Öldürmesi
adlı hikâyenin de Dede Korkut Hikâyeler/ ne ait olduğu tespit
edilmiş, bununla hikâyelerin sayışı 13 olmuştur,
ÖRNEK
Dede Korkut Hikâyeler/nde duygular, manzum biçimde
dile getirilir. Aşağıda bunun bir örneği yer almaktadır.
Korkut Ata'nın Duası
Kara dağların yıkılmasın
Gölgelice büyük ağacın kesilmesin
Taşkın akan güzel suyun kurumasın
Koşar iken ak boz atın sendelemesin
Vuruştuğunda kara çelik öz kılıcın çentilmesin
Dürtüşürken alaca mızrağın ufalanmasın
Ak sakallı babanın yeri cennet olsun
Ak bürçekli ananın yeri cennet olsun
Ahir sonu an imandan ayırmasın
Kadir Tanrı seni namerde muhtaç eylemesin
61
