—J Nazım bırİrnı beytür, beyit sayışı sınırsızdır. Aruzun kışa kalıp-
larıyla yazlır. Uyak düzeni aa. bb, cc, öd... biçimindedir.
...j Beyitler arasında konu bütünlüğü vardır.
Şeyhi. Fuzüfi. Nâbî. Şeyh Galip gibi divan şairleri mesnevinin
önemli temsilcilerindendir. Özellikle Mevlânâ'nın 26000'i aş-
kın beyitten Ohaşan Mesnevi adlı altı ciltlik dev eseri, bu türün
dünya edebiyatında da en önemli örnekleri arasında kabul
edihr.
-j Divan şairleri arasında Bâkİ, Nefi, Nedim ve Naili mesnevi na-
zım şeklini hiç kullanmamış sanatçılardır.
NOT
Beş mesnevinin bir araya gelmesiyle oluşan esere divan
edebiyatında hamse denir.
Divan şiirinde hamse sahibi olmak ayrıcalık kabul edilmiş-
tir. Hamse sahibi şairler arasında Ali Şir NevâÎ (Türk ede-
biyatında hamse sahibi ilk sanatçı), Hamdullah Hamdi
(Anadolu sahasında ilk hamse sahibi sanatçı), Lâmii Çe-
lebi (iki hamse sahibi sanatçı), Nev'izâde Atâî, Taşlıcalı
Yahya, Kara Fazfi gibi isimler sayılabilir.
dığl Kutadgu Bilig adlı eserdir.
ÖRNEK
CEMŞİD Ü HURŞİD'don
Düşİnde çünkİ gördİ ol yüzİ şâh
Be-sad dil âşık olup eyledi âh
Figân idüben uykudan uyandı
Nitekim lâle kan yaşa boyandı
Anun âhı ki olmışdı ateş ü dûd
Yüzh amişd göğİn dûd endûd
İşitmişdi ki Rûm dinde bir kız
Var ü mânendi yok âlemde hergiz
Ahmedi
işledikleri Konulara Göre Mesneviler
Ahlaki ve öğretici mesneviler: Nasihat ve bilgi vermek
amacıyla yazılan mesnevilerdir, Bu mesnevilere pendname
ya da nasihatname adı verilir, GüvahTnin Pendname ve
NâbÎnin Hayrivye adlı mesnevileri bu tür mesnevilere Ör-
nektir.
Savaş ve kahramanlık konulu mesneviler: Din uğruna
yapılan savaşları anlatan bu mesnevilere gazaname ya da
gazavatname adı verilir.
Aşk konulu mesneviler: FuzûrÎnİn Leylâ İle Mecnûn mes-
nevisi bu konuda yazılmış mesnevilerin en ünlüsüdür,
Mizahi mesneviler: Kişilerin ve toplumun aksayan yön-
lerİnİ hiciv yollu anlatan mesnevilerdir, Bu türde yazılmış
en önemli mesnevi, divan şairi Şeyhî'nin yazdığı Harnâme
adlı mesnevidir.
Dinî-taşavvufi mesneviler: Din büyüklerinin yaşamlarını,
tasawuf ilkelerini anlatan mesnevilerdir. Süleyman Çele-
bİ'nİn Vesiletü'n-Necât (Mevlid) adlı mesnevisi, bu tür mes-
nevilerin en bilinenidir.
Bir şehri ve güzelliklerini anlatan mesneviler: Şehrengiz
adı verilen bu tür mesnevilerin çok bilinen Örneklerinden
biri Mesihînin Edime Şehrengizi'dir.
TÜRK EDEBİYATINDAKİ ONEMLI MESNEVİLER
Mesnevi
Kutadgu Bilig
Mesnevi (Farsça)
Yusuf u Zeliha (Züleyha)
Mantıku 't- Tayr
Garipnâme
İskendernâme
Cemşid ü Hurşîd
Hüsrev ü Şirin
Vesiletü'n-Necât (Mevlidi
Leylâ ile Mecnûn
Şem ü Pervane
Vâmk u Azrâ
Hayriyyo
Hayrâbâd
Hüsn ü Aşk
şairi
Yusuf Has Hacip
Mevlânâ
Şeyyad Hamza
Gülşehri
Âşık Paşa
Ahmedî
Ahmedî
Şeyhî
ŞeyhÎ
Süleyman Çelebi
Fuzûfi
LâmİÎ Çelebi
Lâmi Çelebi
Nâbî
Nâbî
Galip
77
