İZ Yapılan araştırmalar, uygun yöntemlerle hazırlanan dondurul-
muş sebze ve meyvelerin buzdolabında ya da dışarıda tutulan
tazelerinden çok da farklı olmadığını gösteriyor. Taze sebze ve
meyveler, uzun taşıma süresi ya da uygun olmayan saklama
koşulları gibi nedenlerle market ya da pazar tezgâhlarında
tüketicilerle buluşuncaya kadar besin değerlerinin bir bölü-
münü kaybeder. Bu bitkilerin raf ömrü genellikle 3 ile 14 gün
arasındayken dondurulmuş olanlarda bu süre 12 aya kadar
uzayabilir. Üstelik besin değerlerinde büyük azalmalar ya-
şanmadan. Dondurulmuş gıdaların bazı vitaminler bakımından
besin değeri kaybı yaşadığını gösteren çalışmalar da mevcut.
Söz gelimi taze maydanoz, biber ve ıspanağın, dondurulmuş
alternatiflerine kıyasla B ve C vitaminini daha yüksek düzey-
de tutabildiği gösterildi. Bu vitaminler suda çözünebildiği için
dondurulmadan önceki seri haşlama sırasında bu vitaminlerin
çözünüp uzaklaştıkları düşünülüyor. Araştırmaların geneline
bakıldığında dondurulmuş gıdaların, tüketiciye kazandırdığı
süre ve çoğu besin değerini önemli ölçüde koruyabilmesiyle
dikkate değer bir alternatif olduğu anlaşılıyor.
Bu parçada söz edilen araştırmanın yapılmasındaki temel
amaç aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) Yiyeceklerin tazeliğini uzun süre koruyamama nedenlerini
bilimsel olarak ortaya çıkarmak
B) Dondurulmuş gıdaların, yiyeceklerin besin değeri üzerinde
etkisi olduğunu kanıtlamak
C) Dondurulmuş gıdaların tüketici için çoğunlukla olumlu yanlar
taşıdığı göstermek
D) Dondurulmuş sebzelerin vitamin değerlerinin oldukça yük-
sek olduğunu ispatlamak
E) Kmi sebzelerin haşlanma sırasında vitamin kaybı yaşadığını
gözler önüne sermek
13. Çok eski çağlarda Çinliler, uçurtmaları askerî işaret olarak kul-
lanıyorlardı. Kore'deki efsanelere konu olan bir olay vardır:
Komutan, askerini şevklendirmek, ona zafere ulaşma ruhunu
kazandırabilmek için fenerli uçurtma yapar ve askerleri bunun
yıldız olduğunu sanarak zafer işareti olarak yorumlar. Çin'de ise
10 Eylül, uçurtma günüdür ve bu günde altmış yaşın üzerinde-
kiler Pekin'de uçurtma yarışları yapmaktadır. Hindistan ve Avrupa
ise uçurtmayı askerî amaçlarla kullandıktan sonra meteoroloji
alanında da uçurtmadan faydalanmıştır. Franklin ise uçurtma-
sına yıldırım düşünce paratoner yapma fikrini geliştirmiştir. XII.
yüzyılda Avrupa'da çocuklar, uçurtmalara delikler açmış ve ipler
gererek müzikli uçurtmalar yapmıştır. Uçurtmaların renklendiri-
lip süslenmesiyle uçurtma sahipleri; gövde gösterisi yapmaya
başlamış, havada uçurtmaların önünü kesmek için oyunlar
yaratmışlardır. Birlikte uçurtma uçurmak, ailelerin çocuklarıy-
la güzel vakit geçirmesindeki en eğlenceli etkinliklerden biri
hâline gelmiştir.
Bu parçaya göre uçurtma ile ilgili,
l. eğlence amacı dışında da kullanıldığı
II. bazı uluslar için kutsal nitelik taşıdığı
III. tarihinin eskilere dayandığı
ifadelerinden hangileri söylenemez?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
E) II ve III
14. Vücudumuzda gerçekleşen protein sentezi, hayli zahmetli bir iş.
Hücreye faturası çok yüksek, o nedenle de proteinlerin hiçbiri
saklanmak üzere sentezlenmez. Gereksinim varsa sentezlenir
yoksa sentezlenmez. Zamanı gelince de artanlar veya ihtiyaç
duyulmayanlar uygun bir şekilde yıkılıp ortadan kaldırılır. İnsan
vücudunda yaklaşık 100 trilyon civarında hücre ve her hücrede
de 1 milyar kadar protein var. Bu sayılar dikkate alındığında
insan organizmasında çok yoğun bir protein trafiğinin yaşandığı
açık. Karmaşa yaşanmayan hücrede, yoğun protein trafiğini
düzenleyen temel kurallar var. Hücre içinde bu kurallar geçerli
olduğu sürece bir sıkıntı yaşanmaz.
Bu parçada proteinlerle ilgili aşağıdakilerin hangisine
değinilmemiştir?
A)
B)
C)
D)
E)
Canlılığın devamı için vazgeçilmez olduğuna
Fazlasının depolanmadığına
Belli ilkelere bağlı olarak kullanıldığına
Vücudun ihtiyacına göre üretildiğine
Zorlu bir süreç sonucunda oluşturulduğuna
15
