-ıvüFUS ve 'TEKLEŞME
2. Mevsimlik Göçler
Mevsimlik göçler, yıl içerişinde belli dönemlerde yapılan geçici göçlerdir.
Türkiye'de mevsimlik göçler İşçi göçü ve yaylacılık etkinlikleri şeklinde
yapılır.
İşçi göçü:
İş olanaklarının yetersiz olduğu kesimlerden büyük şehirlere veya tamun
yoğun yapıldığı yerlere yapılan göçlerdir. Bu göçlerde belli bir süre çalıştık-
tan sonra tekrar ged dönülmektedir.
— Çukurova'ya pamuk,
Ege Bölgesi'ne pamuk ve tütün,
— Doğu Karadeniz Bölümü'ne tındık ve çay
toplama dönemlerinde mevsimlik İşçi göçleri olmaktadır, Bununla birlikte
İnşaat dönemlerinde, başta Doğu Anadolu'dan Olmak üzere, büyük
kentlere işçi göçleri de olmaktadır.
Yayla göçleri:
Yaz mevsiminde tanm ve hayvancılık faaliyetleri yüksek yerlere gidilir.
Yaylacılıkta ekonomik etkinlik olarak hayvancılık daha çok ön plana çık-
maktadır. Yaylacılık, Karadeniz, Akdeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu
Anadolu bölgelerinde yaygın olarak yapılmaktadır.
b, Dış Göçler
Bir ülkeden başka bir ülkeye yapılan göçlere dış göçler denir.
Diş göçlerin nedenleri:
— Uluslararası anlaşmalarla yapılan nüfus değişimleri.
— Ekonomik etkenlerle İşçi göçleri,
Çeşitli nedenlere bağlı olarak zorunlu göçler,
Savaşlar,
Doğal afetler,
Dini, siyasi ve kültürel nedenler.
Türkiye'den yurt dışına yapılan göçler:
Kurtuluş Savaşl sonrasında Yunanistan'la yapılan nüfus değişimiyle
Rum nüfusun Yunanistan'a göçü,
1960'Iarda başta Almanya olmak üzere Avrupa'ya İşçi göçü,
— Çeşitli dönemlerde çoğunlukla eğitim amaçlı batl ülkelerine nitelikü
insan göçleri.
Coğr7ö-•a 1-2 Konu Anlatımlı / Som Bankası
ÖRNEK SORU:
Bir yerleşim merkezinde;
l. Ariüneük nüfus yoğunluğunüki artışın,
doğal nüfus artış hmna oranla daha az
II. doğum orammn düşük olrnaş',
III. 0 - 14 PŞ grubu nüfus oranının çok ol-
masma karşın, nüfus artış hızının düşük
N. yaz aylarında nüfusunun artması
gibi niteliklerden hangileri, göç ver-
diğinin göstergesidir?
A)lvell B)lvem C)llvelll
D) nveıv E)ıııverv
ÇÖZÜM:
Aritmetik nüfus yoğunluğundaki anışın
doğal nüfus artış huna oranla u olması
doğum oranknnm Olmasına karşm
nüfus artış hunm düşük olması bir
leşim merkezinin göç verdiğinin gösterge-
ÖRNEK SORU:
YANIT: B
27
Yukandaki haritada numaralanmış yöre-
'erin hangisinde nüfusun mevsimden
mevsime değişmesi tanm işçisine
duyulan ihtiyacın artmasıyla açıklana-
ÇÖZÜM:
Çukurova Yöresi, (IV. yöre) pamuk topkma
döneminde tanm işlerinde çalışmak üzere
mevsimlik göç ahr-
YANIT: D
NUFüS ve YERLEŞME
Türkiye'ye yapılan göçler:
— 1923-1961 yıllan arasında Yunanistan, Yugoslavya ve Bulgaristan'dan,
— 1980 başlarında Afganistanöan,
— 198Yda Bulgaristan 'dam
— 1992de Bosna-Herşek'ten.
YERLEŞME
Başlangıçta avcthk ve toplayıcılıkla uğraşan inşanlar göçer bir durumda
yaşardı. tarım yapmayı öğrendiklerinde, sürekli hareket halinde
göçer bir durumdan yerleşik hayata geçinişlerdir.
Yerleşme Alanları
Yerleşme genel olarak Orta Kuşak ve yan tropikal (şubtropikal)
kuşakta yoğunlaşrmşür.
Y"şmeler daha çok bir akarsu kenarında, ova kenarlarındaki yarnaçlarda
veya ova Ortasında. koy veya körfezWin kenarlarına kurulmuştur ,
Yerleşmeyi Sınırlandıran Faktörler
1. İklim
Ekvator çevresinde 1000 metrenin altında Olan yerlerde;
— rnevsirn yüksek sıcaklıkların görülmesi,
— yıl boyurıca nem oranımn fazla olması ve aşın yağışlann görülmesi,
— sık bitki önüsü veya bataklık ortarmnın tanm olanaklarını kısıtlaması,
yalqirn sınırlandırır.
koşunum görüldüğü Brezilya'da Amazon ve Orta Afrika'da Kongo
havzalarının tropkal yağmur kaplı alanlarında oldukça az yer-
görülür.
Dönenceler çevresindeki, şubtropikal çöllerde ve Orta Kuşak karalarının,
kışımhnndaki çöl alanlarında, yağış yetersizliği ve şiddetli buharlaşma
yaşam zorlaştırdğından, yerleşmeler oldukça seyrekür.
Kuzey Afrika'da Büyük Sahra, Arabistan, İran ve Orta Asya'daki Çöller,
Avustralya'nın iç kesimleri, kısmen Güney Afrika ve Güney Amerika'nın
batl sahilleri bu koşullar altında nüfusun çok seyrek Olduğu alanlardır.
Kutuplar, Güneş ışınlarım yılın büyük bir bölümünde çok küçük açılarla alır.
yakın yerler ve belli dönemlerinde Güneş Işınlarını hiç
almayan kutup dairesinin içinde kalan alanlarda, yıllık sıcaklık ortalamaları
Oldukça düşüktür. Dünya'nın bu kesirnleri de nüfus bakımından çok ten-
Bu koşullar altında yerleşmelerin seyrek olduğu veya hiç olmadığı alanlar,
Sibirya, İskandinavya, Grönland, Kanada, Alaska, Kuzey Denizi'ndeki
adalar, Güney Amerika'nın güney ucu ve Antarktika'dır.
ÖRNEK SORU:
Yüksek enlemlerde deniz seviyesine yakın
Olan yerleşmenin üst şının, Orta Kuşakta
2000 m dolaylarına, Ekvatoral Kuşak'ta ise
4000 m'nin üzerine çıkar.
Buna göre, yerleşmenin üst sınırım
belirleyen temel faktör aşağıdakilerden
A) Doğal örtüşü
B) Yıllık yağış miktarı
C) Sıcaklık ortalamaları
D) Yerşekİllerİ
E) Tanm alanlarının dağılışı
ÇöZüM:
Deniz seviyesinden yükseklere çıkıldıkça
sıcaklık değerleri azalır. Bu nedenle yer-
leşim alanları seçilirken Ekvator'dan ku-
tup'ara gidildikçe sıcaklığın azalmasına
bağlı olarak yerleşmenin üst sının da azal-
YANIT: C
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı İ Soru Bankası
