İslam iş Birliği Teşkilatı, Uluslararası Politikada Petrolün Yeri, İran-lrak Savaşı
1. İslam İş Birliği Teşkilatı (İİT)
21 Ağustos 196Yda İsrail'in işgalinde bulunad
Kudüs'teki El-Aksa Camisi'nin bir Yahudi tarafı
dan yakılmak istenmesi üzerine Ürdün Kralı H'
seyidin önerisi ile Arap devletlerinin dışişleri b
kanları Kahire'de toplanarak "İslam Zirvesi" yapı
hasına karar vermişlerdir.
karar doğrultusunda Fas'ın başkenti Rabat'ta aralarında Tü
'nin de bulunduğu 24 ülkenin katılımıyla "İslam Zirvesi” topla
iş, kuruluşun ismi 2011 Haziran ayında Astana'da düzenlenen 38:
'şişleri Bakanları Konseyi'nde
olarak de-
r Türk kökenli Ekmeleddin İhsanoğlu yapmıştır.
İİT, mevcut hâliyle BM'den sonra dünyada en çok devletin (57)
üye olduğu ikinci teşkilat olmuştur.
2. Uluslararası Politikada Petrolün Yeri
ABJIi büyük petrol şirketlerinin tek taraflı olarak
petrol fiyatlarında indirime gitmesi ile petrol ülke-
leri büyük zarara uğramıştır. Bu gibi gelişmeler üze-
I rine II.Dünya Savaşı'ndan sonra petrolü Batılı ülke-
lere ucuz vermek istemeyen Suudi Arabistan, Irak,
Kuveyt, İran ve Venezuela bir araya gelerek 1960 W-
lında "Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatını (OPEC)
OPEC
kurmuşlardır. Kuruluşun amacı; petrol fiyatlarını
yüksek seviyelere çıkarmak ve üretici ülkeler arasın-
da teknik konularda İş birliğini sağlamaktır.
Teşkilata sonradan Katar, Libya, Endonezya, Ekvador, Birleşik
Arap Emirlikleri de katılmıştır.
OPEC üyeleri kuruluşundan günümüze kadar tam bir fiyat anlaş-
ması sağlayamamıştır. Petrol rezervi az olan üye ülkeler, petrol
fiyatlarının yükseltilmesini isterken rezerv açısından zengin olan
ülkeler fiyat yükseltilmesine karşı çıkmışlardır.
1967 Arap-İsrail Savaşı'ndan sonra da petrolü
İsrail'e karş siyasi bir silah olarak kullanmak iste-
yen Arap ülkeleri de bir araya gelerek "Petrol İhraç
Eden Arap Ülkeleri Teşkilatını (OAPEC) kurmuşlar-
dır. Suudi Arabistan, Kuveyt ve Libya arasında da-
yanışmayı sağlamak amacıyla kurulan bu teşkila-
ta daha sonra Cezayir, Bahreyn, Katar, BAE, Irak,
Suriye ve Mısır da dâhil olmuştur.
İl savaşlarında İsrail'e destek veren Avrupa ve ABWyi cezalandır-
mak, dünya kamuoyunun İlgisini Filistin Meselesi'ne çekmek, İsra-
il üzerinde baskı oluşturmak, gelirlerini artırmak gibi nedenlerle fi-
yatları artırma yoluna gitmiş ama istedikleri sonucu alamamışlardır.
1973 Petrol Krizi gibi böyle bir krizin bir daha yaşan-
maması için merkezi Paris'te bulunan "Uluslarara-
Enerji Ajansı (IEA)" kurulmuştur. Kuruluşun temel
amacı; enerjinin Özellikle de petrolün temini ve kul-
lanımında uluslararası İş birliğine ve planlamaya gi-
dilmesini sağlamaktır.
3. iran-ırak savaşı (1980-1988)
İran'da Rejim Değişikliği
Rejim Değişikliği
1958'de yapılan bir askeri mü- 1928'den itibaren İran'ı yöneten
dahale sonucu ülkede monarşi Pehlevi Hanedanhğnın uygula-
edilmiştir. Sosyalist bir sisternle memiştir. Halkın uygulamalara
birleşik laik Arap toplumu he- karşı başlattığı protestoların dik-
defleyen Baas Partisi 1968'de kate alınmaması üzerine çıkan
Irak'ta yönetimde söz sahibi ol- ayaklanmalar sonucu, 1978'de
muş, 1979 yılında Saddam Hü- sürgündeki lider Ayetullah Hu-
şeyin Baas Partisinde bir iç dar- rneyniyönetimielegeçirerekiran
beyle iktidarı ele geçirmiştir. İslam CurnhuriyetYni kurmuştur.
BAAS, yeniden doğuş anlamına gelen ve Suriye ve Irak'ta ortaya
çıkan siyasi bir harekettir. Arap sosyalizmi ve Arapların birleşme
çabası anlamına gelen
Camp David Antlaşması ile Arap dünyasında itibarı sarsılan Ml-
sır'ın bıraktığı yerin Orta Doğu ve Arap ülkeleri arasında lider ol-
mak isteyen Saddam Hüseyin tarafından doldurulmak istenmesi
ISavaşn Gelişimi ve
Savaş 22 Eylül 198Ude Irak'ın İran'a ani saldırısıyla başlamış ancak iki
tarafın da üstünlüğü ele geçiremediği bir mücadeleye dönüşmüştür.
İran-lrak Savaşı'nda Suriye ve Libya İran'ı; diğer Arap devletleri
ise Irak'ı desteklemişlerdir. Türkiye ise bu savaşta tarafsız kalmıştır.
1986'da Savaş devam ederken ABD ve Avrupa tarafından İran'a
II yetkililerle gizlice görüşen ABD'nin (Irak'ı desteklediği hâlde)
İran'a silah sattığı ortaya çıkmıştır. Bu olayın açığa çıkması dahi
bu savaşın çıkmazını ve aşıl kazananının kim olacağını gösterme-
şi bakımından önemlidir. "İrangate Olayı" olarak geçen bu olay
şonucunda Ulusal Güvenlik Konseyi üyesi Yarbay Oliver North
suçlu bulunurken dönemin ABD Başkanı Reagan'ın suçunun 012
madiği sonucuna varılmıştır.
16 Mart 1988'de İran-lrak Savaşı devam ederken, Irak Devlet
Başkanı Saddam Hüseyin bölge Kürtlerinin Irak'a ihanet ettiği-
ni gerekçe göstererek Halepçe'de yaşayan Kürtlerin üzerine İn-
giltere ve Fransa'dan aldığı kimyasal silahlarla saldırmıştır. Tari-
he "Halepçe Katliamı” olarak geçen bu olayda yaklaşık 5.000'e
yakın sivil hayatını kaybetmiştir.
BM'nin kararı ile 6 Ağustos 1988'de ateşkes gerçekleşmiş ve sa-
vaş sona ermiştir.
fran-lrak Savaş sonunda;
idelojisini savunmuştur.
fran-lrak Savaşı'nın Nedenled
Fransa, SSCB ve Almanya gibi ülke-
lerden silah alarak güçlenen Sad-
dam Hüseyin'in İran ile yaşadığı
sorunların ancak savaş yoluyla çö-
zülebileceğine inanması
Saddam Hüseyin'in İran'da ihtilal
sonrası yaşanan kaos ortamından
faydalanarak sınır sorunlarını lehi-
ne çözmek istemesi
İran ve Irak arasında yaşanan Irak'ın kuzeyindeki Kürtler ile İran'ın Ku-
zistan bölgesindeki Arapların varlığı ve Şatt-ül Arap su yolu meseleleri
Irak'ın, İran Devrimi'nin Arap dünyasına yayılmasına engel olmak
istemesi
196
1
2
3
4
5
6
Her iki ülkeden yaklaşık birer buçuk milyon kişi hayatını kay-
betmiştir.
I Her iki ülkenin de petrol kaynakları tahrip olmuştur.
İsrail, Arap ülkeleri arasındaki ayrılıklardan yararlanarak böl-
gede daha rahat hareket etmeye başlamıştır.
İran'da Humeyni Devrimi'ni eleştiren muhalif kesim tasfiye
edilmiştir.
Her iki ülke savaş harcamaları yüzünden ekonomik krize gir-
miştir.
Yaşadığı ekonomik krizden ve İran'ın petrol tesislerini vur-
maşı sonucu milyonlarca dolar zarar eden Saddam Hüseyin
bu zararım karşılamak amacıyla Kuveyt'i işgal etmiştir.
instagram.com/copysinav
