114
Isıca yalıtılmış ortamda sıcaklıkları farklı madde-
ler bir araya geldiğinde aralarında ISI alış verişi
olur. Bu Olayda kesinlikle ısı değişimleri eşit olur.
(I. doğru).
Arna Işı sığaları bilinmeden sıcaklık değişimleri,
boyları ve sıcaklık değişimleri bilinmeden boyca
uzama miktarları da bilinemez (II ve III kesin değil)
Soru - Çözüm
Sıcaklık değişimleri ve uzama miktarları aynı ise
genleşme katsayısı ilk boyla ters Orantılıdır
(Lo.xzl).
FP3
Çubuklar uzadığında açılar değişmiyorsa
çubukların uzama miktarları eşit olmalıdır.
AL —LakAToIduğu için AL —AT ise Lo.X eşit 01-
malıdır. Yani ilk boyla ters orantılıdır. az
ise ilk boylan ez cv dir. O halde genleşme
katsayıları İz Olur.
Yanıt E
GENLşŞME - ısı İLETİMİ VE YAYILMA
z
Birer uçlarından yere sabitlenmiş K ve L özdeş
metal çubuklarının uçlarına X, Y ve Z yaylan
serbest haldeyken bağlanmıştır.
Çubukların sıcaklıkları eşit miktar
arttırılırsa hangi yaylarda gerilme kuvveti
115
4.
5.
z
z
Şekildeki T sicakllğında birbirine perçinlenmiş
şekilde sürtünmesiz zeminde I, II ve III metal
çiftleri verilmiştir.
Metallerin genleşme katsayıları
olduğuna göre hangi metal çiftleri Işıtılarak
doğrusal hale getirilebilir?
Soru
3.
Yanıt A
z
A) Yalnız I
D) 1 ve III
B) Yalnız II
E) l, II ve III
oluşur?
A) Yalnız X
C)XveY
B) Yalnız Z
Birer uçlarından zemine sabitlenmiş X, Y
ve Z çubuklarının sıcaklıkları eşit miktarda
arttırıldığında ve az açılarının değişmediği
görülür.
a, a, olduğuna göre çubukların boyca
uzama katsayıları Az arasındaki ilişki
nasıldır?
D) AY »Xz»xx
Yay geriliminde, yayın bağlandığı yere ve doğrul-
tuşunda bulunan metal çubukların boyca değişimi
dikkate alınmalıdır.
Yayların gedmesi için boylarının uzaması gere-
kir. Buna göre X ve Znin boyları uzayacaktır. Ama
Y'nin boyu değişmeyecektir. Çünkü Ynin uçlan
düşey uzayacağından yatay uzaklık sabit kald-
aktır.
Yanıt D
Isı alan maddeler genleşirken.
veren maddeler büzûIûr.Hava
cakllğınrn art-nasıyla gergin
genleşerek uzarlar.
Genleşme katsayısı büyük olan madde daha du-
yarlıdır. Isıtıltlldlğında daha çok genleşir, so-
ğutulduğunda da çok büzülür.
Genleşme katsayıları ise
z
z
Isıtıldıklarında doğrusal hale gelmesi için;
I. de olmalı (Daha çok eğilir.)
II. de olmalı (Doğrusallaşr.)
III. de * Wolmall (Daha çok eğilir)
Yanıt B
ISI alan metal rayl
Bunun eng
lenmeşi İçin raylar
şenirken eklem • yapıl
yerlerinde biraz böŞrü
bırakılır:
