ısı ve SICAKLIK
Isı (Q): Bir sistemden başka bir sisteme aktarılan enerjidir. Isı
sıcaklık farkıyla aktarılır. Isı bir enerji çeşididir. Birimi si birim
sisteminde jouledür. Ama sorularda genellikle kalori kullanılır.
Isı kalorimetre kabıyla ölçülür.
İç enerji: Bir maddenin tüm moleküllerinin kinetik ve potansiyel
enerjisidir. Maddenin miktarıyla, sıcaklığıyla ve öz ısısıyla doğru
orantılıdır.
DİKKAT
Bir maddenin iç enerjisi, o maddeye ısı vermekle de artar, o
maddeye iş yapmakla da artar. Bir çivi çekiçle dövülürse iç
enerjisi artar bunu da sıcaklığının artmasıyla gösterir.
Benzer bir durum olarak bir buz kalıbı çekiçle dövülerek eriti-
lirse buzun iç enerjisi artmış olur.
Sıcaklık (T): Bir maddenin bir molekülünün ortalama kinetik ener-
jisinin bir ölçüsüdür.
Sıcaklık bir enerji çeşidi değildir.
Sıcaklık termometrelerle ölçülür.
Birimi Sl'da kelvindir. Ancak 'C ve F'de kullanılır.
Sıcaklığı artan maddenin moleküler titreşimi artar.
Sıfır kelvin sıcaklığı — 273 'C'dirve buna mutlak sıfır sıcaklığı
denir. O kelvinde madde moleküllerinin ve atomlarının titreşi-
mi durduğu düşünülür.
Bir maddenin sıcaklığı en az - 273 'C'ye indirilebilir. Ancak
Dünya'da — 273 E'de yani O kelvinde bir madde yoktur.
Dünya'da hiçbir madde — 273 T'ye soğutulamaz.
Pirometre denilen termometreler vücuda dokunmadan kızılötesi
ışınlarla sıcaklık ölçümü yapar.
Termometrelerin Duyarlılığı
Sıvının genleşebilme özelliğine yani genleşme katsayısına
bağlı ve doğru orantılıdır.
Sıvının biriktiği haznedeki sıvı hacmine bağlı ve doğru orantı-
Bölme sayısına bağlı ve doğru orantılıdır.
Borunun kesit alanına (A) bağlı ve ters orantılıdır.
Sıcaklık Birimlerinin Dönüşümü
Celsius C, Fahrenheit F, Kelvin K ve herhangi bir termometrenin
Ölçüm değeri X Olmak üzere,
C F-32
100 180
K-273
100
X-DN
KN-DN
Termometreler
Sıvılı, gazlı, metal çiftli, kızıÖtesi gibi
çeşitleri vardır. Sıvılı termometreler
evlerde, hastaların sıcaklığını ölçme-
de, gazlı termometreler hassas sıcak-
İlk ölçümlerinde, metal termometre-
ler yüksek sıcaklıkları ölçmede kulla-
nılır.
Sıvılı termometreler Su baz alınarak
yapılmaktadır. Deniz düzeyinde su-
yun donma ve kaynama sıcaklığına
göre derecelendirilir.
kesit alam
hazne
eşitlikleri İle dönüşüm yapılabilir.
Burada DN suyun donma noktası, KN kaynama noktasıdır.
Öz Isı (c)
Bir maddenin I g kütlesinin sıcaklığını 1 'C değiştirmek için mad-
deye verilmesi ya da alınması gereken Işıya Öz ışı denir. c ile gös-
terilir.
Öz ısının birimi J/kg.CC ya da * .'C dir.
Öz ısı, maddeler işn ayın edici olarak kullanılmaktadır.
Maddenin kütlesine ve sıcaklığına bağlı değildir.
Genellikle bir maddenin katı - SIVI - gaz hallerinde değişiklik
DİKKAT
Öz ısısı büyük olan maddenin aynı koşullarda öz ısısı küçük
olana göre sıcaklık değişimi daha zordur.
Isı Sığası
Bir maddenin tüm kütlesinin sıcaklığını 1 oc değiştirmek için mad-
deye verilmesi ya da maddeden alınması gereken ısıya ısı sığası
denir.
Isı sığası;
Maddenin cinsine ve maddenin kütlesine bağlıdır.
Maddenin sıcaklığına ve aldığı Işıya bağlı değildir,
