inşan vücudunda aynı anda binlerce metabolik tepkime gerçekleşir. Bu tep-
kimeler sonucunda Oluşan atık maddelerin bir an Önce vücuttan uzaklaştırılma-
sı gerekir. Aksi taktirde homeostazi (kararlı iç denge) bozulabilir. Üriner sistem,
metabolik atıkları vücudun dışına atarak vücudun iç dengesini koruyan, dış or-
tamla su dengesini ayarlayan bir sistem olarak görev yapar. Örneğin; besinlerle
alınan proteinler, sindirim sisteminde sindirildiklerinde amino asitlere dönüşür.
Bu amino asitler hücrede katabol'k tepkimelerde kullanıldıklarında enerjinin
dışında atık maddeler de açığa çıkar. Uriner sistemin ve boşaltıma yardımcı
organların görevi, bu atık maddelerin vücuttan uzaklaşmasını sağlamaktır.
Boşaltım denince İlk akla gelen metabolizma atıkları Su, tuz, C02, safra Sıvı-
Si, kreatinin, amonyak (NH3), üre ve ürik asittir (C5H4N403).
Bu maddelerden safra sıvısı sindirim sistemi ile; su ve C02 akciğerlerle; su
ve tuz deri ile; su, tuz, kreatinin, amonyak, üre ve ürik asit Ğe üriner sistemle
vücuttan uzaklaştırılır, Buna göre sindirim sistemi, solunum sistemi, deri ve üri-
ner sistem boşaltıma yönelik olarak çalışır.
Üriner sistemle vücuttan uzaklaştırılan boşaltım maddeleri ve Özellikleri
kısaca şöyledir:
1. Amonyak (NH3)
Amonyak, suda çözünürlüğü fazla Olan bir madde Olup Oldukça zehirlidir.
Vücuttan atımı çok su gerektirir.
Sucul türlerde amonyak atımına çok şık rastlanır,
Azot İçeren amino asit ve azotlu organik baz gibi maddelerin yıkımına bağlı
olarak hücrelerde NH3 oluşur.
Amonyak, karaciğerde daha az zehirli olan üreye dönüştürülür,
2. Üre
Ure karaciğerde 2 molekül amonyağın 1 molekül karbondioksitle reaksiyo-
nu şonUCU Oluşur.
Üre karasal ortama adapte olmuş çok ciddi su problemi olmayan hawan-
ların boşaltım maddesidir,
ÜRİNER Sİ
Örnek Soru
"Boşaltım, homeostatik dengeyi sağlayan
önemli bir canlılık Olayıdır,"
Bu tanımda, "homeostatik denge" ifadesi-
nin yerine aşağıdakilerden hangisi kulla-
(ÖSYM)
nılabilir?
A)
B)
C)
D)
E)
Madde derişimlerinin, uygun değer-
'erde değişmez tutulduğu kararlı bir İç
ortamı
İç ortamdaki madde derişimlerinin da-
ha yüksek olmasını
Madde derişiminin iç ve diş ortamda
eşit olmasını
Dışarıdan alınan bileşiklerin fazlasının
vücut dışına atılmasını
Kullanılamayan sindirim atıklarının vü-
cut dışına atılmasını
Çözüm:
Madde derişimlerİnİn, uygun değer-
lerde değişmez tutulduğu kararlı İç ortamına
homeostafik denge denir.
Cevap A
191
