Örnek Soruyu Değiştir

İNSAN ve ÇEVRE ATIKLAR Ekosistem, denizlere veya nehirlere dökülen atıkları birkaç yıl veya daha uzun süre zarfinda temizleyebilme Özelliğine sahiptir. Ancak günümüzde altl milyarı aşan dünya nüfusu, milyonlarca ton atık üretmektedir. Artık eko- sistemler temizleme güçlerini aşan bu atıkları yok edememektedir. Nüfusun yoğunlaşmadığı alanlarda insanlar belli Ölçülerde çöp üretseler de doğa, bunları özümser ve ortadan kaldırır. Fakat Sanayi Devriminden son- ra elde edilen bazı sentetik maddeler doğada birikmektedir. Doğal güçler, plastik gibi maddeleri kolayca parçalayıp ortadan kaldıramamaktadır. Yap- tığımız harcamalar sonucunda aldığımız ürünleri kullandıktan sonra ortaya çıkan çöplerin yıkadığımız bulaşık ve çamaşırlardan, lavabodan akıp giden suların nereye gittiğini bilmiyoruz. Atıkların çevreye ettiklerini de çoğu za- man düşünmüyoruz. 1. Katı Atıklar Günlük yaşamda kullanılan eşyaların, tüketilen gıdaların atıkları çöp soru- nurlu ortaya çıkarmıştır. Evdeki kullanımlar sonucunda meydana gelen atıkların miktar ve özellikle- r'; bölgenin ya da şehrin sosyoekonomik seviyesi. kullanılan yakıt cinsi, beslenme alışkanlıkları vb. faktörlere bağlı olarak değişim gösterir. Çöplerin çevreye zararsız hale getirilmesinin maliyeti oldukça yüksektir. Ba- zı yerel yönetimler çöplerini genellikle yol kıyılarına, tarlalara dökmektedir. Bunun sonucunda toprak kayıpları ortaya çıkmaktadır. Ayrıca uygun çöp depolama alanlarının bulunmasında da sorunlar yaşanmaktadır. Büyük sanayi ülkeleri üretim artığı katı maddeleri, üste para vererek geri kalmış ya da gelişmekte olan ülkelere satmanın yollarını ararnaktadır. GellşlgOzel çevreye bırakılan atıklar ya da yerleşme birimlerine yakın depo- lama alanları çevre sorunlarını da beraberinde getirmiştir. Şu sorunlarm or- tadan kaldırılabilmesi için düzenli depolama yöntemlerinin yaygınlaştırılma- Sl gerekmektedir. Atıklar, toplumun sağlığını bozacağı endişesiyle İnsanların yaşadığı alanlar- da mümkün olduğunca uzak yerlerde düzenli bir şekilde depolanmaktadır. Düzenli depolama, görüntü kirliliği ve kokuyu ortadan kaldırmasına rağmen ORNEK SORU: 541" _ Yukarıdaki haritada numaralanmış yer- terin hangisinde katı atıklarm neden olduğu çevre sorunlarının yaşandığı söylenebilir? A) 1 Bill Nüfusun sanayinin gelişmiş olduğu II. yerde katı abklann çevre sorunlarına ne- den olması beklenir. YANIT: B ÖRNEK SORU; Aşağıdakilerden hangisinin katl atıklarm oluşmasına neden Olduğu söylenemez? A) Hidroelektrik santallerin B) Kentsel yerleşmelerin C) Sanayi etkinliklerinin D) Termik santrallerin E) Tanmsal etkinWklerjn ÇÖZÜM: Hidroelektrik santreller, katı aüklann oluş- İNSAN ve ÇEVRE Doğada ne kadar kalabileceği, ne kadar zamanda ayrışabileceği ve yok olabileceğ çöpün türüne bağlıdır: Rast* şişeler: Alüminyum kutular. Plastik torbalar. 1.000 yıl 100 yıl 10-100 yıl 10-20 yıl Plast* kaph süt kutulan: 5 Yd portakal küuğu: Cam şişe: 2. Sıvı Atıklar 2-5 ay 6 ay 5 yıl Sanayi toplumları, denizler ve okyanusları dev bir çöp deposu olarak gör- menedir. Bu alanlar kanalizasyon ve fabrka atıklarının, cıva bileşiklerinin, tarım ilaçlarmın deposu haline getirilmiştir. Bunda açık denizlerin, bir atik şu Sistemi oluak hem ucuz hem de görünmez olması gibi avantajlarının bü- yük etkisi vardır. Su en önemli kirletici hala kanalizasyon atıklarıdır. Örneğin, New York günde milyon litre atık üretmektedir. Buna ek olarak kül vb. binler- ce ton başka atık madde şehrin kanalizasyonuna karışırken Hudson Nehri *lannda New York koyuna her yıl pompalanan atk madde miktarı milyon tonu bulmaktadır. Fiziksel Suyun, sıcaklık, tat. kakü vb. Özellikleri değişir. Çevreye bırakılan yüksek sıcaklıktaki fabrika suyu, karıştırdığı nehirlerin Sl- aklığını da yükseltir. Yüksek sıcaklıkta sudaki oksijenin miktan azalır. Buna bağlı olarak ekolo- jik denge bozulur. sıvı ATIKLARIN OLUŞTUR?U KİRLİLİK VE ETKİLER ÖRNEK SORU: Aşağıdaki akarsulardan hangisinde kir- lilik oram diğerlerinden daha fazladır? C) Aras A) Çoruh B) Göksu D) Sakarya ÇÖZÜM: Havzasında nüfusun fazla, endüstri etkin. liklerinin yoğun olduğu Sakarya Nehri'nde kirlilik oram daha fazladır. YANIT: D Biyolol depo gazı gibi sorunları da beraberinde getirmektedir. Sıvı atıklar Evsel Coğr3Öra 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası ATIKLAR Kâti atıklar maşında etkili değildir. Gaz atıklar Ticari ve hizm YANIT: A eri de Kimyasal Kurşun, cıva gibi ağır metaller suda birikir. Organik ve inor- ganik maddeler suda birikir. -Öİganik atıklanriötkisiyb şu kaynaklarında üreyen algler, küfler, bakteriler oluşqr. 'Bunlar, ortamdâki okŞj2 "ânl tüketir. Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı Soru Bankası