İlk Türk-islam Yazılı Eserleri
Kutadgu Bilig
• "Mutluluk veren bilgi" anlamına gelir. İnsanların hem dünyada hem de ahiret-
te nasıl bir yaşam sürmesi gerektiği anlatılmıştır. Türü siyasetname ve nasihat-
namedir.
• Türk-islam edebiyatının ilk yazılı örneği kabul edilir.
• Uygur alfabesi ile yazılmıştır.
• Daha sonraki birçok devlet adamı ve hükümdarın başucu kitabı olmuştur.
• Yusuf Has Hacip eserinde dört önemli esası (adalet, devlet, akıl ve kanaat) kişi-
selleştirmiş ve kendi aralarında konuşturmuştur.
Yusuf Has Hacip • Eser Doğu Karahanll hükümdarı Tamgaç Buğra Han (Uluğ Kara Buğra Hanya su-
nulmuştur.
Divanü Lügati't-Türk
• Kaşgarlı Mahmut toplum bilimci, etnograf ve haritacıdır.
eserinde Türk dünya-
• Türk tarihinin ilk sözlüğü kabul edilen
sına ait harita bulunur. Kaşgarlı Mahmut bu eserini Arapça yazmıştır.
rap ara Tur ıİİhı ögretmâkl ur mı let•ınıİ” yüceliğini ve
• Eserin yazılma amacı;
m dil olduğunu göstermektedir.
• Divan ü Lügati't-Türk Türklerin örfleri, âdetleri, mutfağı, spor faaliyetleri, ekono-
mik özellikleri, günlük yaşamı, müzik anlayışı, kadına verdiği önem, aile hayan,
edebiyat içeriği, sağlık bilgisi gibi konularda da bilgiler vermektedir.
IXv1ükİ@di2bilI
(Ebul Kasım Abdullah)'a sunulmuştur.
Mahmut • Eser Abbasi halifesi
"Kaşgarl[Mahhıut Yıl
ilan edilmiştir.
UNESCO tarafından
2008
Atabet'ül Hakayık
• "Hakikatlerin eşiği" anlamına gelir. İçerik ve edebî yönden Kutadgu Bilig'in de-
varm sayılır.
• Nasihatname özelliği taşır, ahlaki öğüt kitabıdır.
• Eğitimin ve bilimin önemi vurgulanmıştır.
• Eser Karahanll hükümdarı Emir Dad Sipahsalar Mehmet Bey'e sunulmuştur.
Edip Ahmet Yüknekİ
Ahmet
Nizamulmulk
Divan-1 Hikmet
• Hoca Ahmet Yesevi ilk Türk mutasavvıfı, eser de Türk tasavvuf edebiyatının ilk ör-
neği kabul edilir. Hoca Ahmet Yesevi eserinde Hz. Muhammed'in yaşamı, dervişliğin
özellikleri, güzel ahlak, cennet ve cehennem ile dinî hikâyeler anlatmıştır.
• Ahmet Yesevi "Piri Türkistan" olarak bilinir. Türkistan bölgesinin İslamlaşmasını
sağlamıştır. Mezarını Timur yaptırmıştır.
• Divan-' Hikmet Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han'a sunulmuştur.
Şehname
• Firdevsi'nin eski İran efsaneleri üzerine oluşturulmuş manzum destanıdır.
• İran - Turan mücadelesini anlatır.
• Firdevsi şehname'yi Gazneli Sultan Mahmut'a sunmuştur.
• İskit hükümdarı Alper Tunga, Şehname'de Afrasiyap olarak geçmektedir,
Siyasetname
• Nizamülmülk Sultan Alp Arslan ve Melikşah'a sadrazamlık yapmıştır,
• Nizamiye Medreselerinin kuruluşunda etkili olmuştur. "Devlet nasıl yönetilir?"
sorusuna cevap aramıştır. Siyasetname adlı eserinde bir devletin nasıl yönetilece-
ğiyle ilgili bilgiler vermiştir.
• Nizamülmülk eserini Sultan Melikşah'a sunmuştur.
Rubai
• Ömer Hayyam matematik ve astronomi ile uğraşmıştır.
• Aşk, doğa, ahiret üzerine sözlerini Rubai'de toplamıştır.
• Sultan Melikşah için Celâli takvimini hazırlamıştır.
Ömer Havyam ı
38
instagram.com/copysinav
