ilk Türk-İslam Devletlerinde Ordu, Sosyal Hayat ve Toprak Yönetimi
SOSYAL HAYAT
Selçuklularda şehirde ve köyde yaşayan halkın, kanun karşısında
hak ve vazifeleri vardır. Köylü hür olup toprağın has ve ikta olu-
şuna göre hükûmetin himayesi altında çalışır, vergisini verirdi.
Sosyal Hayatl Düzenleyen Önemli Kurumlar
TOPRAK YÖNETİMİ
Selçuklularda toprak "Miri Toprak" (devlete ait) ve "Mülk
Toprak" (şahsa ait) olmak üzere ikiye ayrılır.
ORDU
Karahanlılarda ordunun tamamı Türklerden oluşmuştur. Gazne-
lilerde ise ordu çok uluslu bir yapıya sahiptir. Ayrıca orduda filler
de yer almıştır. Büyük Selçuklu Devleti'nde ordu Karahanlı ordu
teşkilatlanmasına benzemektedir. Selçuklularda ordu komutan-
larına subaşı denilmiştir.
Ordu (Büyük Selçuklu Devleti)
arethane
Tabhane
bbahhane
Kapan
Sebil
Kümbet
Külliye
Bargah
Aşevidir.
Misafirhanedir.
İşlerinin yapıldığı yerdir.
Tek bir cins malın satıldığı yerdir.
Her cins öcari malın satıldığı yer, çarşıdır.
Çeşmedir.
w.'da Türklerin millî yemeğidir.
Siyasiler, eşleri ve komutanlar için yapılan çadır
şeklindeki amt mezardır.
Miri Toprak
• Has: Geliri hükümdara ait
topraktır.
• Vakıf: Geliri dinî ve sosyal
kurumlara ayrılan topraktır.
• İkta: Geliri devlet memuru
ve komutanlara ayrılan top-
rakür.
İkta sisteminin faydalan;
Mülk Toprak
Öşri Toprak Haracİ Toprak
Müslümanlara Gayrimüslimle-
ait topraktır. re ait topraktır.
1. İkta Askerleri
2. Gulamlar
3. Bağlı Devletler
4. Türkmenler
GULAM SİSTEMİ
Sistemin kaynağı kesin ola-
rak belli olmamakla birlikte ilk
Müslüman Türk devletlerinde
İslam öncesine göre getirilen
en büyük yenilik "Gulam Siste-
mi"dir. İlk kez Karahanlılar ta-
rafından uygulanmıştır. Bu sis-
temde satın alınan ya da savaş-
larda esir edilen çocuklar agu-
lamhane" denilen yerde yetiş-
tirilir, burada eğitilen çocuklar
hem askerî hem de idari görev-
lere getirilirdi. Bunların bir kıs-
mı da sultanın özel birliğine se-
çilirdi.
a) Hassa Ordusu
b) Gulaman-ı Saray
İKTA SİSTEMİ
İlk defa Hz. Ömer Dönemi'nde
uygulanan ikta sistemi Türk-İs-
lam devletlerinde geliştirilerek
uygulanmaya devam etmiştir.
İkta sistemi belirli yerlere ait
devlet arazi gelirlerinin asker,
sivil ve devlet adamlarına maaş
karşılığı tahsis edilmesi esası-
na dayanır. İkta sisteminin ge-
'işmiş uygulaması Büyük Sel-
çuklular ve Türkiye Selçuklu-
tarında görülmektedir.
Devlet ve din âlimlerinin mezarlarının bulund
updalara denir,.
Camii etrafında yapılan toplu yapılardır.
Üstü kapalı çarşıdır.
Sultanın oturduğu saraydır.
uği_j'
Tarikattan olanlarm barındıkları, dinsel
ekke
Zaviye
barüşşifa
j Darülafiye
Tekkelerin taşradaki küçük yapılandır.
Hastanenin farklı Müslüman devletlerde veriled
Darüşsıhha
isimleridir.
Maristan
ristan
35
• Toprağın boş kalması engellenmiştir.
• Üretimde süreklilik sağlanmıştır.
• Düzenli vergi toplanmıştır.
• Devlet adamlarının maaşları ödenmiştir.
• Hazineden para harcanmadan ordu kurulmuştur.
• Hazinenin giderleri azalmıştır.
• Bölgenin güvenliği sağlanmıştır.
İkta sistemi ile verişen askere barış zamanı "Sipahi” savaş za-
mam ise "Cebelü” denilmiştir.
instagram.com/copysinav
