İLK TÜRK DEVLETLERİ
Kapgan Kağan zamanında Çin'e 25 sefer düzenlenerek yaşanılan esaret ha-
yatının hesabı sorulmak istenmiştir. Orta Asya'da yaşayan bütün Türk boylan
tek çatl altında toplanmıştır.
Devlet en güçlü dönemini Bilge Kağan, kardeşi Kül Tigin ve vezir Tonyukuk za-
manında yaşamıştır. Bu üçlünün ölümünden sonra yıkılış sürecine giren devleti
Karluk, Uygur ve Başmiller birleşerek yıkmışlardır.
En geniş sınırlara ulaşan
Orta Asya Türk devletidir,
Parayı değişim aracı ola-
rak kullandıkları bilin-
mektedir.
Türk tarihinin ve edebi
yatının ilk yazılı örnekleri
Olan Orhun Kitabeleri bu
devlete aittir. 38 harften
Oluşan Kök Türk alfabesi İle yazılan bu kitabeleri İlk kez 1893 yılında Dani-
markalı W. Thomsen çözümünü yaparak okumuştur, Günümüzde Moğolistan
sınırlan içerişinde yer alan bu yazıtlarda Kök Türk devletinin kuruluşu, Türk-Çin
ilişkileri, Türklerin siyasi, sosyal, askeri, ekonomik vb. yapılanyla ilgili bilgiler
m ev Cüttur,
Bu kitabeler Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk adına yazdı-
rılmış ve dikilmiş üç kitabeden Oluşmaktadır.
5. Uygurlar (745 - 840):
Kutluk Bilge Kül Kağan tarafından Ötüken merkezli kurulan Türk devletidir.
Daha sonra Uygurlar Ordubalık (Karabalgasun) şehrini kurarak merkezi buraya
taşıdılar. Uygur adı Çin kaynaklarında hücum eden, şahin gibi dolaşan anlamı-
na gelmektedir.
TARİH EL KİTABI
