İLK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLERİ
TÜRK İSLAM DEVLETLERİNDE HUKUK
czz:z:
şERî HUKUK
ARİ
DERS
OT
Kaynaklan
Hun gelenekleri
» Kök Türk ve Uygur
kanunları
Oğuz gelenekleri
Başındaki Görevli
Emir-Dâd
Kullanıldıkları Alan
YöneÖm
Maliye
Askerlik
Kaynakları
Kur'an
Sünnet
İcma
Kıyas
Başındaki Görevli
Kadı'l Kudat
Kullanıldıkları Alan
» Evlenme
Boşanma
Miras
» Maliye
Büyük Selçuklularda hassa ordusu mensupları ile ilgili davalara bakan ve kadı-yı haşem ve leşker-i hazret unva-
mm taşıyan diğer bir kadı (Kadıü'leşker) daha vardı. Bu kadı vakıfları da kontrol ederdi.
Yüksek mahkeme olan Divan-1 Mezalimse sultan başkanlık etmiştir. Bu mahkemede kadıların kararlarından şi-
"ayetçi olanların davalarına da bakılmaktadır. Sultanlar şeriata ters düşmemek kaydıyla ülke yönetimine uygun
kanunlar çıkarabilmekteydi.
Ayrıca Moğol İmparatorluğu'nda Cengiz Han tarafindan Cengiz Yasalan olarak da bilinen "Yaşaname•i Büzül”
denilen yasalar hazırlanmıştır.
DİVAN 1 MEZÂLİM'İN BAZI GÖREVLERİ
Halkın şikayetlerinin dinlenmesi ve karara bağlanması
Görevini kötüye kullanan idareciler hakkındaki şikâyetlerin incelenmesi
Maaşların gecikmesi ve eksik ödenmesi ile ilgili şikâyetlerin incelenmesi
Divan katiplerinin denetlenmesi
Cuma ve bayram namaılan ile hac, cihad gibi ibadetlerin yerine getirilmesine imkân sağlanması
Vakıfların denetlenmesi
TOPRAK
Mülk topraklar: Kişiler ait topraklar olup mülkiyeti miras bırakılabilmekte ya da vakfedebilmekteydi.
Miri topraklar: Mülkiyeti devlete ait olup devredilemezdi.
Çeşitleri şunlardı:
Has arazi: Geliri hükümdar ve ailesine ait topraklardır.
Vakıf arazi: Geliri ilmî ve sosyal kurumların kurulmasına ve halkın ihtiyaçlarının karşılanmasına ayrılan top-
raklardır. Bu topraklar devlete ait olup miras bırakılamazdı.
İkta arazi: Devlete hizmetleri bulunan kişilere verilen topraklardır. İkta sahibi bu topraklarda tarım yaptır-
makta ve toprağın geliri ile geçimini sağlayıp asker yetiştirmek zorundaydı.
57 sebüYALÇIN —
www.dİzgİkİtap.com
