ILK MUSLÜMAN TÜRK DEVLETLERİ
ARİ
DERS
OT
ö
ö
ö
Sultan Alp Arslan bunun yanı sıra, İslam dünyasını içeriden tehdit eden ve Fahmiler eliyle siyasallaşan aşın
Şiiliğe karşı da, Nizamiye adıyla meşhur olan medreseler yaptırarak, fikir düzeyinde de sünni İslam'a büyük
hizmetler yapmıştır.
Melikşah Dönemi (Celalü'd-devle/1072-1092)
Alp Arslan, oğlu Melikşah'a büyük bir imparatorluk ve Nizamülmütk gibi önemli bir devlet adamını miras bırakmıştı.
Genç yaşta sultan olan Melikşah, karşısında tek engel olan amcası Kavurdun isyanını bastırıp onu boğdurtarak
devlet içinde asayişi kısa sürede sağlamıştır.
Kardeşi Tekiş'in isyanını bastırmıştır.
İç işlerini çözüme kavuşturan Melikşah, taht mücadelesinden faydalanarak Selçuklu sınırlarına saldıran Gazneli-
lere ve Karahanlllara karşı sefere çıkıp onları anlaşmaya mecbur etmiştir.
Alp Arslan tarafindan Kudüs'ün fethiyle görevlendirilen Atsız Bey, Melikşah Dönemi'nde Kudüs ve Şam'ı ele
geçirmiştir.
Melikşah, düzenlediği seferlerle Kafkasya'yı ve Trabzon sahillerini fethetmiştir. Bu sırada Artuk Bey ve Kutal-
mışoğulları ile diğer Türk beyleri, Anadolu'ya Türk akınlarını sürdürüyorlardı. Bu beyler İzmit'e kadar bütün
Anadolu'yu fethetmişlerdir.
Melikşah tarafindan gönderilen komutanlar, Diyarbakır, Mewafarikin (Silvan) Halep ve Urfa şehirlerini fethet-
mişlerdir.
Melikşah Dönemi'nde Büyük Selçuklu Devleti'nin sınırları, Orta Asya'dan İstanbul Boğazı'na; Umman Denizi' nden
Aral Gölü'nün kuzeyine kadar genişlemiştir.
Melikşah Dönemi'nde Selçuklular en geniş sınırlarına ulaşarak, en parlak devrini yaşamıştır.
Bu dönemde başkent Rey'den İsfahan'a taşınmıştır.
Türkiye Selçuklu Devleti 1075 yılında onun zamanında kurulmuştur.
1087 yılında Bağdat gezisi sırasında İmam-1 Azam Ebû Hanife, Hz. Ali, Hasan ve Hüseyin'in türbelerini ziyaret
eden Sultan, Fırat'tan Necef'e su kanalı açılmasını emreder.
Sultan Melikşah'ın 20 yıllık iktidarı, Selçuklu Devleti'nin zirvesini oluşturmaktadır. Sınırlarını Çin'den Akdeniz'e
kadar genişlettiği devleti, bir cihan imparatorluğuna dönüştürdü. Ülkenin her tarafı cami, medrese, köprü, su
yolu gibi eserlerle imar edildi.
Sultan kendisinin de meraklı olduğu astronomi çalışmalarım teşvik için İsfahan'da rasathaneler yaptırdı. Kendi
adıyla meşhur olan Takvim-i Celâli, bilimsel bir çalışmanın ürünü olup sonraki dönemlerde de kullanılmıştır.
Bağdat'ta Sultan Melikşah Camisi'ni yaptırmış, ticaret mallarından alınan vergilerin bazılarını kaldırmış ve Er-
meni patriğinin isteği üzerine kiliseleri, manastırları ve rahipleri vergiden muaf tutmuştur.
Bâtınilik Hareketi (Haşhaşin-ismailiier)
Bâtınilik, Hasan Sabbah'ın görüşleri etrafında oluşmuştur. Hasan Sabbah 1049'da İran'ın Rey şehrinde doğmuş,
1134'te Kazvin dolaylarında Alamut Kalesi'nde ölmüştür. Bütün yetkileri özel olarak Tanrı'dan aldığını etkileyici bir
dille anlatmaya çalıştı. Hasan Sabbah, kendine bağladığı insanlar aracılığı ile Kazvin, Rey yörelerini etki altına alacak
bir güç oluşturunca saldırılar düzenlemiş, ülkenin dört yanına yayılan fedaileri aracılığıyla içlerinde Nizamülmülk'ün
de bulunduğu kendisine karşı olan birçok devlet adamını gizlice öldürtmüştür. Artık Bâtıniler, Selçuklu Devleti'ni
içten içten yıpratmaktaydı. Selçuklu Sultanı Melikşah, bir mektup göndererek Hasan Sabbah'tan karışıklığa sebep
olan faaliyetlerinden vazgeçmesini istemiş ancak Hasan Sabbah, ondan korkmadığını, Tanrı'nın kendisiyle olduğunu
bildiren bir karşılık göndermiştir.
Melikşah, Alamut Kalesi'ne yerleşen Hasan Sabbah ve adamları üzerine bir ordu göndermiş ancak Melikşah'ın
ölmesi üzerine Alamut Kalesi alınamamıştır. Hasan Sabbah, 1134 yılında ölene kadar faaliyetlerine devam etmiştir.
1256 yılında Hülagü Han Alamut Kalesi'ni yıkarak Bâtınilerin zararlı faaliyetlerine son vermiştir.
www.dizgikitap.com
47
SM"YALÇIN
