iKLjîvâ (SüCÂKLFK)
SICAKLIK TERİMLERİ
Gerçek Sıcaklık
Termometrenin göstermiş olduğu sıcaklıktır.
Hissedilen Sıcaklık
Vücut sıcaklığı ile hava sıcaklığı arasındaki farkın rw-n ve rüzgar gibi etmen-
terin katkısıyla gerçek sıcaklıktan farklı algılanrnaşldlr.
Havadaki nem. vücudun sıcaklık hissini etkiler. Fazla nern, sıcak yerlerde
havanın boğucu, soğuk yerlerde ise dondurucu etki yapmasına neden olur.
Rüzgarlı ve soğuk havalarda ise her tanecik vücuttan bir miktar ısının ahn-
maşına neden olduğu için üşüme hissini arttırır.
Yazın aynı sıcaklıkta İstanbul'da insanların, Ankara'dakilere göre daha
çok bunalması,
Ekvator çevresinde 25 Oc sıcaklığın, çöldeki 35 'C sıcaklığından daha
boğucu hissedilmesi,
Durgun, açık ve kuru havalı Sibirya'da —50 'C sıcaklığa dayanılabildiği
halde, nemli Batl Avrupa'da — 15 'C sıcaklığa dayanmanın güçlüğü
hissedilen sıcaklık hakkında daha ayrıntılı bilgi verir.
İndirgenmiş Sıcaklık
Yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisinin kaldırılarak deniz seviyesindeki
değerinin bulunduğu sıcaklıktır. Bunun İçin, merkezin yükseltişi 200'e
bölünür, çıkan sonuç gerçek sıcaklığa eklenir.
İZOTERM HARİTALARI
Aynı sıcaklığa sahip Olan noktaların birleştirilmesiyle oluşturulan eğrilere
İzoterm (eş sıcaklık) eğrileri denir. Sıcaklığın yeryüzüne dağılışını göster-
mek, izoterm haritalan İle mümkündür. İzoterm haritalan, gerçek ve
indirgenmiş olarak İkiye ayrılmakla beraber yaygın olarak kullanılan
indirgenmiş izoterm haritalarıdır.
Gerçek İzoterm Haritaları
Yeryüzünde ölçülen gerçek sıcaklık (termometrenin göstermiş olduğu
sıcaklık) değerleri aynı olan noktaların birleştirilmesiyle elde edilen eğrilerin
kullanıldığı haritalardır, Düzensiz dağılan yeryüzü şekilleri, gerçek sıcaklık
eğrilerinin çok karmaşık bir görüntüye sahip olmasına neden Olur. Bundan
dolayı kullanımı yaygın değildir.
En dıştakinden en içtekine doğru izoterm eğrilerinin değeri küçülüp, iç
içe kapalı eğriler oluşuyorsg düşük sıcaklık adacığı oluştururlar. Bu
durum, yüksek kesimlerde görülür(Harita-7).
ÖRNEK SORU:
Temmuz ayı sıcaklık ortalaması 23,2 cc
olan 1000 m yükseltideki Konya'nın
deniz semesine indirgenmiş sıcaklığı
İKLİM (SYCÂKLüK)
En dıştakinden en içtekine doğru İzoterm eğrilerinin değeri büyüyüp, İç
İçe kapak eğrüer hafine geliyorsa yüksek sıcaklık adacığı oluştururlar.
Bu durum. çevresine göre daha az olan çukur yerlerde gö-
rüür (Harita-8).
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki tabloda beş merkezin aynı gün
ve saatteki gerçek sıcakhklan İle deniz
seviyesine indirgenmiş sıcaklıkları veril-
kaç •cmr?
A) 15,7
D) 30,5
ÇÖZÜM:
B)
q 28.2
Merkez
71
E) 35,2
• 7.5
72
• 78
• 6.7
.4
8.5
• 7.7
500.0 8.3.
• 5.9 .5.5
10
5
İhdl enmi
sıcaüik
5
23
10
.9.7
9.8
7.5
88
7.4
Ş 3.5
10.0
Harim: Düşük SıçaKl'K Adacığı
CoğraÖra 1-2 Konu Anlatımlı / Soru Bankası
Konya'nm yükseltişi 200'e bölünür
Bulunan sonuç gerçek Sıcak-
hk İle Indrgenmiş sıcaklık arasındaki fark-
tır. Bu fark, gerçek sıcakhk ile tophmr.
sonuç 28,2 'C'dir.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Bir bölgenin İndirgenmiş yıllık ortalama
sıcaklık haritasından,
l. kıyıların gerçek yıllık ortalama sıcakhk-
II. ortakma yüksem,
III. Indrgenmiş en yüksek sıcaklık,
IV. pz mevsiminin ortalama sıcaklığı
bilgilerinden hangilerine ulaşılabMh7
A)ıvell B)ıvelll qnvew
D) 11 velV
İndirgenmiş hoterm hariüsmdan
kıyılarm gerçek sıcaklıkları,
o indirgenmiş sıcaklıklar
YANIT: B
Harita-8.• Yüksek Sıcaklık Adacığ
İndirgenmiş İzoterm Haritalan
etkkinin Ortadan kaldırılmasıyla elde edilen sıcaklık değerlerinin
hAanddığ1 hamalardır. Yükseltinin etkisinin kaldırılması (sıfırlanması için).
değeri 200'e bölünür. Elde edilen değer, gerçek sıcaklığa ekle-
Mek indirgenmiş sıcaklık bulunur. Aym sıcaklıktaki noktaların birleştirilme-
hdirgenmiş izoterm eğrileri elde edilir.
hırgenmiş İzoterm harkaları çok karmaşık olmayan ve kolay yorumlana-
daha düzgün uzanan eğrilerden oluştuğu içh kullanımı yaygındır.
İZOTERM HARİTALARININ YORUMLANMASI
İzoterm eğrisinin Ekvator'a doğru kıvrım yapması soğumayı sağ-
hy1C1 bir faktörün etkili olduğunu gösterir.
İzoterm eğrisinin kutuplara doğru krvnm yapması İse ısınmayı sağ.
lapa etkili olduğunu gösterir (Şekil-15).
0 (Ekvator)
Şekil- 15: İzoterm eğrilerindeki kıvrımların anlamı
İnerm eğrilerinin kıvrımlarma etki eden faktörler
j Karasallk ve
• Okşanus akıntılarıdır.
İzoterm haritalan, yükseltinin etkisini gidermek yoluyla Olay-
lan sadeleştirir.
ülem ne karasalllk - denizelliğül etkisini daha açık olarak belirtir.
— 143 ¯
Tablodaki bilgilere göre, bu merkezler.
den hangisinin yükseltisi en [azladır?
q 111 D)IV
ÇÖZÜM:
Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık
arasındaki farklar bulunur ve 200 ile çar-
L -5 — (-20)— 15x200—3000
11. 15-5-10X200-2000
111. 23 - 10-13X200-2600
v. 10-5-5X200-ıooo
Böylelikle merkezlerin yükseltilerl bulunur.
Yükseltisi en fazla Olan merkez, IV.
kezdir.
YANIT: D
Coğrafya 7-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
