İKLİM (SUCAKLFK)
Ocak Ayı Sıcaklık Dağılışı
Harita•9: Ocak ayı sıcaklık dağılış'
Harita incelendiğinde Şu yargılara ulaşılabilir:
Ocak ayı Kuzey Yarımküra'de kış, Güney Yarımküre'de yaz mevsimi ya-
Şanır. Bundan dolayl düşük sıcaklık izotermleri Kuzey Yarımküre'de
İken, yüksek sıcaklık izotermleri Güney Yarımküre'de daha yaygındır.
İzoterm eğrileri Kuzey Yarımküre'de karalarda güneye (karaların çok
soğumuş olmasından), denizlerde İse kuzeye doğru kıvrım yapar. Ku-
zey Yanmküre'de Atlas Okyanusu'nda özellikle IV, ve —20 'C eğri-
lerindeki kıvrımın nedenl Gulfstream sıcak su akıntısıdır.
—40 'C izotermi bir halka şeklinde Sibirya'da yer alır.
İzoterm eğrileri karaların daha fazla yer kapladığı Kuzey Yarımkürede,
Güney Yarımküre'ya göre daha fazla girinti ve çıkıntı yapar.
İzoterm eğrileri Güney Yarımküre'de, soğuk Su akıntılarından dolayı
okyanuslarda kuzeye doğru kıvrım yapar.
O 'C izotermi, okyanus akıntıları ve karasalhk etkilerinin daha net anla-
şılacağı eğridir. O oc eğrisi, Kuzey Amerika'da 38', Asya'da 35' enlemi-
ne kadar İner. Bu durum karasalllktan kaynaklanır. Aynı eğri Büyük
Okyanus'ta 60', İskandinavya Yarımadası'nın kuzey kıyılarında 750
(Gulfstream sıcak şu akıntısı nedeniyle) enlemine kadar çıkar.
Temmuz Ayı Sıcaklık Dağılışı
Harita- 10: Temmuz ay/ sıcaklık dağılışl
Harita İncelendiğinde Şu yargılara ulaşılabilir;
Temmuz ayında Kuzey Yarımküre'de yaz, Güney Yarımküre'de kış mev-
simi yaşanır. Bundan dolayı yüksek değerlere Kuzey Yarımküre'de,
düşük değerlere İse Güney Yarımküre'de rastlanır.
30 'C izotermi (yüksek sıcaklık adacığı) İki ayn halka oluşturur. Biri
Büyük Sahra, Arabistan Yarımadası, İran, Orta Asya'yı İçine Diğeri
Arizona ile Meksika'yı içine alır.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
ÖRNEK SORU:
Aşağıda temmuz ayl izoterm haritası
Yukarıdaki İzoterm haritasına göre aşa.
ğldakl yargılardan hangisine ulaşılamaz?
A) 30' enlemlerinde Kuzey Afrika k44hn.
Güney Afrika kıyılarından daha SICakûr.
B) Avustralya'nın kuzeyi. güneyinden dah
C) Avrupa'nın güney kmlannda sıcakhkW
20 'Chin üzerindedir.
D) En yûkşek sıcaklıklar Ekvator
E) Atlas Okyanusu üzerinde 30 'C sıcak-
rastlanmaz.
ÇÖZÜM:
Harita incelendiğinde en yüksek sıcakhkW
Ekvator çevresinde değil, Yengeç Dönen-
cesi çevresinde Kuzey Afrika'da,
Yarımadası'nda, Ona Asya'da, Arizona
Meksika'da görülmektedir. Bu nede'*
D seçeneğine ulaşılamaz.
YANIT: D
İKLİM (SüCAKL5K)
İzoterm *ileri Kuzey Yarımküre'de karalarda (çok ısınmış olması ne-
denifle) kuzeye, denizlerde ise güneye saparlar. Güney Yarımküre'de
İse karalarda güneye, denizlerde ise kuzeye saparlar.
Kuzey Yarımküre'deki 20 'C izoterminin kıtalarm iç kesimlerinde kuzeye
doğru tmyük kıvrımlar yaptığı görülür. Özenikle Asya Kıtası'nda daha
kuzeye kayması, kıtanın büyüklüğünden kaynaklanır. 20 oc İzoterminin
Kuzey Amerika'nın Özellikle batl kıyışında güneye doğru çok sapması,
KaMomiya soğJk Su akıntısının etkisinden kaynaklanmaktadır.
Fazla ısınmadan dolayı Kuzey Yarımküre'de 0 'C İzotermi yok gibidir.
Güney 20 •C izoterminin Güney Amerika ve Afrika'nın
batl kıyılarında Ekvatda doğru sapması soğuk okyanus akıntılarından
Güney Yarmküre'de 0 'C İzotermi okyanuslar üzerinde yer aldığı İçin
paralel bir uzanış gösterir.
Güney —10 'C İzotermi Antarktika'yı çevreler.
Yıllık Sıcaklık Farkl
Sıcaklığın yıl İğndekİ değişiminin incelenmesinde ocak ve temmuz sıcak-
arasındaki yıllık Sıcakük farkının İşlevi önemlith.
Yıllık sıcaklık farkı karasalllğın en iyi göstergesidir. Yıllık sıcaklık farkı
karasal bölgelerde büyük, denizel kesimlerde küçüktür. Ancak Ekvator'dan
uzaklığın da (enlem) yıllık sıcaklık farkımn büyüklüğünde rolü vardır. EWa-
tor'dan uzaklaştıkça yıllık sıcaklık farkı artar. Bu durum güneş Işınlarının
pre düşrrıe açısındaki değişimin fazla olmasıyla ilgilidir.
Harita• II: YIlhk Sıcaklık fark' dağılışl
Harta incelendiğinde Şu yargılara ulaşgabİlİr:
En büyük sıcaklık farktan geniş Ortak Kuşak karalarının içlerinde gö-
Sibirya'da 65 cc, Kanada'da 45 'C'dir- Karanın büyüklüğü sıcaklık
farkmı etküemektedir.
En küçük hrk EWator çevresi ve okyanuslardadır. Ekvator'da 3 cc
dan fark, Okyanuslarda 5--10 'C dolaylarındadır. Atlas Okyanusu'nda
10 cc 70' enlemine kadu uzanır.
Kuzey karalann daha geniş yer tutması yıllık sıcaklık fark-
lann daha fazla ve beürgİn olmasına neden olrnuştur. Güney Yanm-
küre'de en büyük değer olarak 20 'C eğrisi görülmektedir.
ÖRNEK SORU:
Aşağıda yıllık sıcaklık farkları gösterilmişür.
Yukarıdaki haritaya göre aşağıdakiler-
den hangisinde yıllık sıcaklık farkın az
olmasının nedeni sıcak Su akıntılarıdır?
A) Şili kıyılan
B) Mısır'ın kuzay kıyılan
C) Güney Afrika'nın batl kıyılan
D) İngiltere kıyılan
E) Türkiye • nin güney kıyılan
ÇÖZÜM:
A ve C seçeneklerindeki kıyılarda soğuk
su akmfflan etkilidir. B ve E seçeneklerin-
deki kıyıların okyanusla İlgisi yoktur. D seçe-
"eğindeki İngiltere kıyılarında etkili Olan
Gulfstream sıcak su akıntısı yıllık sıcaklık
farkımnda az olmasına neden olmaktadır.
YANIT: D
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki yörelerin hangisinde mev-
simler arasındaki sıcaklık farkl diğer-
'erinden daha fazladır?
A) Amazon Havası
B) Hint Yanmaday
C) Sibirya
D) Güney Asya adaları
E) Batl Avrupa
ÇÖZÜM:
Karasalhk enlem etkisine bağlı olarak
Sibirya'da mevsimler arasındaki sıcaklık
farkı, yani karasalllğın şiddeti daha faz-
ladır.
YANIT: C
Coğrafya Konu Anlatım" Soru Bankası
