İKLİM (İKLİM TİPLERİ - •jKLjM BİTKİ iLişKjsj)
Doğal Bitki Örtüsü:
Yıl boyunca yüksek sıcaklık ve bol yağış koşullarına bağlı olarak geniş
yapraklı gür ormanlar görülür. Bu ormanlar bütün yıl yeşn kalan, uzun boylu
ağaçlardan (40-50 m) oluşur. Bunlara tropikal yağmur ormanları denir.
2. Tropikal (Savan) İklim
Görüldüğü Yerler:
100-20' enlemlerinde ekvatoral iklimle çöl iklimleri arasında görülür (Harita-3).
Harita 3 ; Tropikal (savan) İklimin yeryüzündeki alanları
Sıcaklık:
Her mevsim sıcaktır. Yıllık sıcaklık ortalaması 20 'C'nin üzerindedir.
Yıllık sıcaklık farkı 30-5 'Cör. Ekvatoral İklime göre farkın artırasının
nedeni Günaş Işınlarının geliş açışındaki değişimin biraz daha fazla
olmasıdır.
ÖRNEK SORU:
Yukarıda aylık sıcaklık ve yağış grafiği
verilen yöreyle İlgili olarak aşağıdaki.
le'den hangisi ileri sürülemez?
A) Yağışkm
B) Dört mevsim belirgin "rak yaşanır.
C) Don olayı görülmez.
D) Yıllık yağış miktan 1500 mrmnİn üze-
E) Yılm yansına yakm bir süre bol
ÇÖZÜM:
Grafike sıcaklık ve yağış durumu verilen
İklim tipi, yazlan yağışlı tropikal (savan)
İMİmdİr. Grafikten de çıkarılabileceği gibi,
bu İklim tipinin hakim Olduğu bir bölgede
aylık sıcaklık ortalamaları 20 •Cnİn altm
inmez Bu nedenle dört mevsim beWrgin
değildir. Bununla birlikte yağışların tamam
yağmur şeklinde düşer ve don oh" gö-
rülmez. Grafikteki sütunlara bakıldığınth
topEm yağ'ş miktarının 2M0 mm'ye yak-
ve yılm yansına yakm bir süre yağ*
Olduğu görülür.
YANIT: B
O Ş V N M H TA EEKA
Grafik 2 : Tropikal İklimde sıcaklık ve yağışm
aylara göre dağılışl
Yağış:
Sıcaklıkların arttığı dönemde yağışlar artar. Sıcaklığın nispeten azaldğl
dönem kurak geçer (Ğrafik-2).
Konveksiyonel kökenli olan yağışların tamamı yağmur şeklinde düşer.
Yıllık yağış miktarı 1000 rnrn'nİn üzerindedir.
Doğal bitki Örtüsü:
Yağışlı dönemde yeşeren, kurak dönemde kuruyan yüksek boylu (1-1 m)
ot topluluklarıdır. Savan adl verilen bu ot topluluklarının arasında yer yer
değişik türden ağaç topluluklarına da rastlanır.
Coğrafi,E 1-2 Konu Anlatım” I Soru Şankası
— 196—
İKLİM (jKLjıu TİPLERİ - İKLİM BjTKj jLfşKjsj)
3. Muson İkfimi
Görüldüğü Yerler:
Güley ve Güneydoğu Asya'da görülür (Harta-4).
Û Cochin
Harita 4 : Muson İkliminin yeryüzündeki yayılış alanları
Sıcaklık:
Yük sıcaklık ortalaması etkili olduğu yerlere göre değişmekle birlikte, 20 'C
üzerindedir. Yük sıcaklk farkı da 5•-10 "C arasındadır (Grafik-3).
Yağış:
Yıllık yağış miktarı 1500 rnnYnin üzerindeth. Dünyada en fazla yağış
alan yerler Asyaşfnda yer
kesimlerde yaz musonları yamaç (orografik) yağışlarına neden
olur. Bu kesimler dtha fazla yağış alır. Himalayalann eteklerinde yer yer
12.0M mmöen fazla yağış alan yerlere rastlanır (Hindistan'ın Aşsam
Yazın, denizden esen muson rüzgarları bol yağış bırakır. Ancak kışın,
rnusonlar karadan estiği işn yağış getirmez.
30
20
10
-10
ŞMNMHTAEEKA
Grafik 3 : Muson Mimini temsil eden Hindistan
Cochin 'in sıcaklık ve yağış grafiği
Doğal Bitki Örtüsü:
Yağışsız dönemde yaprağını döken muson ormanları doğal bitki örtüsünü
ü.'şturur. Bunuma birlikte İç kesimlerde daha az yağış alan sahalarda
*Vanlara da rastlanır.
—197—
Uyarı:
Muson İklim bölgelerinde sıcaklık enleme,
yağış durumu ise muson rüzgarlarına bağlı
olarak şekillenir.
ÖRNEK SORU:
Muson ikliminde yaz ve kış aylarında
düşen yağış miktarının belirgin bir
biçimde farklı olmasının temel nedeni
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Geniş bir alanda görülmesi
B) Sıcaklık farkının az olması
C) Buharlaşma şiddetinin farklı olması
D) Kam ve denizlerin farklı ısınması
E) Doğal bitki önüsünün kışın yaprağım
döken ormanlardan oluşması
ÇÖZÜM:
Muson iklimin Oluşmasında etkili Olan en
önemli faktör, muson rüzgarlarıdır. Muson
rüzgarlan pz ve kış mevsimlerinde kara ve
denizlerin farklı ısınma özelliklerine bağlı
olarak oluşan basınç farkından kay-
naklamr. Yazın kamların denizlerden daha
fazla ısınmasına bağlı olarak, karalar alçak
basınç alam, den/zler yüksek basınç alam
durumuna gelir. Aradaki basınç farkı ne-
deniyle denizden karaya hava akımları
oluşur. Denizden geldiği İçin yüksek mik-
tarda nem İçeren yaz musonları bol yağ'ş
getirir. Kışın İse karalann daha fazla soğu-
maşına bağlı olarak, karadan denize doğru
esen kış musonları yağış getirmez.
YANIT: D
Coğrafya 7-2 Konu Anlatımlı İ Soru Bankası
