Örnek Soruyu Değiştir

İKLİM (HAVA NEMLjLjĞj ve YAĞfş) Tablolardan da görüleceği gibi, bağıl nem hem bölgesel hem de zamana bağlı bir değişim göstermektedir. Bu değişimleri etkileyen faktörler ise — Mutlak nem miktarı — hava hareketleri — rüzgarlar Olmaktadır. Bağıl nem oranının fazla Olduğu yerler(de), Alçak basınç alanıdır. Çevreden rüzgar alır. s/ Yükselici hava hareketleri etkindir, Hava kapalı (bulutlu) ve yağış İhtimali güçlüdür, Havanın bulutlu oluşu yerin ısı kaybının az olmasına neden olur. Potanslyal buharlaşma azdır. Bağıl nem oranının az Olduğu yerler(de), Yüksek basınç alanıdır. Rüzgarın kaynaklandığı bölgedir. b/ Alçalıcı hava hareketleri etkindir. Hava açıktır. Yerin ısı kaybı fazladır. (Orta enlemlerde kış geceleri sabaha karşı ayaz yaşanır.) Potansiyel buharlaşma fazladır. B. ATMOSFERDEKİ YOĞUNLAŞMIŞ SU Yoğunlaşma Yoğunlaşmanın başlaması İçin temel koşul soğumadır. Soğuyan hava doyma noktasına ulaştıktan sonra yoğunlaşma başlar. Doyma noktasına ulaşan hava soğumaya devam ederse İçerdiği fazla Sü buharı yani mutlak nem, maksimuİn nemi aşınca. yoğunlaşarak çok küçük şu Veya buz tanecikleri haline dönüşür. Yoğunlaşma İki şekilde soğumaya bağlı gerçekleşebilir. — Havanın alttan soğuması — Havanm yükselerek soğuması Havanın alttan soğuması bir yoğunlaşma şekli Olan sis oluşumuna, hava- mn yükselerek soğuması İse bir başka yoğunlaşma şekli Olan bulut oluşu- muna neden Olur. CoğraY3 1-2 Konu Anjaümh İ Som Bankası —178— ORNEK SORU: Kaey Yanmküre'de — yükselici hava hareketleri etm — buhJthM.1k Oram faza — buharkşma az olan basınç merkezi aşağıda rüzgarm eşiş yönü gösterilen merkezlerden A) B) D) E) ÇÖZÜM: Rüzgarlar Kuzey Yanmkûre'de hareket yönünün sağına saparlar. Buna göre A ve B seçeneklerinin Kuzey Yarımküre'de aldığı İleri sûrûlebİWr. Yükselici hava hareketlerinin etkin. lük oranınm fazla ve buharlaşma şiddethh az OMuğu bir yerde alçak basınç etkiü*. Buna göre İse, B, C ve D seçenekleri alçak basınç alamdır. Kuzey Yamnküre'de alan alçak başmç merkezi B seçeneği edilmektedir. YANIT: B İKLİM (HAVA NEMLİLİĞİ ve YAĞIŞ) Yoğunlaşma yere dokunan hava katmanlarında olduğu zaman buna sis denir. Sis, daha pk, alttan hava kütleleri içhde oluştuğundan dur- pndur. Güçlü rüzgarlar ve yükselici hava hareketleri sisi genellikle dağıtır. ve nemli "uva kütleleri yatay hava hareketleri sonucunda soğuk yüzeylerle karşılaşınca sis oluşur. derilerden soğuk karalara Sıc* degüzlerda-u serin denizlere Sıcak karalardan soğuk denizlere yatay hava hareketleri şiş oluşturur. Sıc*llğm zamanla (gün İçinde) yükselmesi şiş yoğunluğunun azalmasına ve ortadan neden Olur. Bu durum sıcaklığa bağlı olarak havanın Mm taşrrw kapasitesinin (maksimum nem) artmasının sonucudur. - Bulut Daha çok dikey hava hareketlerine bağlı olarak soğurnanın etkisiyle yerden Oluşan yoğunlaşma şeklidir. Bdut oluşurnu troposferde gerçekleşir. Stratosferde su buharının oynaması nedeniyle bulut oluşmaz. Genellikle oluştukları yükseltiye (1000 0000 m) göre isimlendirilirler. Bulutluluk ve Güneşlenme Bulutlar hava koşullan ve yağış olasılığı hakkında bilgi verirler. Aynı zaman- Güneş Işınlarına engel olarak yeryüzünün ISmrnasın1 denetlerler, Bulut thtüşünün şık ve kalın Güneş Işınlarının yere ulaşma oranını azaltır. YMİ oranı güneşlenmeyi etkiler. Bulutluluk 1 Odahk değerler ile gökyüzünün kapalılığı olarak gösterilir. Açık gürderde—onda 0-2 Bulutlu günlerdezonda 3-7 Kapalı günlerde—onda 8 • 10 *ünde değerlendhüir. Hava Kütleleri Atrnoşferin Sac*llk ve nem bakımından aynı Özelliği gösteren geniş par- Planna hava kütlesi denir. Hava kütlelerinin çevredeki diğer kütlelere göre kesin sınırlan vardır. Hava küüelerİ ÖzelükIerİnİ üzerinde durduğu yeryüzü parçasından alır. Hava yeryüzünden ısınır ve nem alır. Bir hava katmanı bir yüzey üzerinde sürekli kahrsa o yüzeyin fiziksel özelliklerinden beslenir ve benzer Özeüikler Bu koşullar, çevreye hava akımları veren yüksek basınç (antisiklon) alan- lamda oluşur. Böylece, yüksek basmç alanlannda kendine has nem ve S•cakllk özellikleri Olan hava kütleleri yatay hava hareketleri İle çevreye taşl- narak kendi özeliklerini çevrelerine de götürürler. Çoğu zaman geçtikleri yerlerin özelliklerini de bünyelerine katarak ulaştıkları yerlere yeni Özellik- lerirü de taşırlar. —179- ORNEK SORU: "Bu yörede gece boyunca süregelen sis yoğunluğu, sabaha karşı daha da artıp, gün İçinde zamanla odadan kalkar. " Aşağıdakilerden hangisi bu olayın ne- den-sonuç bakımından açıklayıcısıdır? A) Havanın açık Olduğu kış gecelerinde günlük sıcaklık farkl fazla Olur. B) Yeryüzünde ISI kaybının fazla Olduğu kış gecelerinde don Olayı görülür. C) Sıcaklık arttıkça havanın taşıyabileceği nem miktarı da artar. D) Nem oranının az Olduğu İklim bölgele- rinde günlük sıcaklık farklı fazla Olur. E) Bağıl nem oranının azaldığı günlerde buharlaşma şiddeti artar, ÇÖZÜM: Sıcaklık arttıkça havamn taşıyabileceği nem miktarı da anar. Bu nedenle günün en so- ğuk anlarının yaşandığı sabaha karşı şiş yo- ğunluğu anarken havanın ısınmasıyla bir- likte sis gün içinde zamanla ortadan k*lkar. YANIT: C ÖRNEK SORU: Aşağıda üç farklı sıcaklıktaki hava kütlesinin İçinde mevcut şu buharı miktarı (D) İle maksimum nem (0) değerleri ıo•c 15•c Yukarıdaki hava kütlelerinin bulutluluk oranlan fazla olandan az olana doğru sıralanışl aşağıdakilerden hangisidir? B) 1,111, 11 C) 11,1.111 911,111, 1 E) 111,1, 11 ÇÖZÜM: Bağıl nem oram fazla Olan hava kütlelerinde bulutluluk oramda fazladır, Bu nedenle bulutluluk oram fazla o'andan az olana doğru sıralanış ile bağıl nem oram fazla olandan az Olana doğru sıralanışla aynıdır. II, I ve III şeklindedir. YANIT: C Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı Soru Bankay