İKLİM (HAVA NEMLİLİĞİ ve YAĞIŞ)
Bir hava kütlesi, taşıyabileceği Su buharının (maksimum nem) tamamını
almışsa buna doymuş hava denir. Doymayı sağlayan maksimum nem
değerine doyma noktası denir.
Grafiğe göre, havanın sıcaklığı arttığı Oranda su btharı alma yeteneği art-
maktadır. Onun İçin havanın sıcak Olduğu Ekvatoral Bölge'de mutlak nem
çoktur ve kutuplara doğru azalır.
Mutlak nem, buharı kazancına da bağlıdır. Kara İçlerinde, buharlaşmay-
la havaya karışan Su buharı, havayı doyurmaya yeterli değildir. Ancak,
deniz kıyılarında buharlaşma İle havanın nem kazancı çoktur.
2) Bağıl Nem
Hava her zaman alabileceği kadar nem taşımaz. Çoğu zaman havadaki
mevcut şu buharı miktarıyla (mutlak nern) doyma miktarı (maksimum nem)
arasında bir fark vardır. Buna nem açığı denir.
Havanın içindeki mevcut su buharı miktarı (mutlak nem) İle maksimum nem
arasındaki orana bağıl nem denir,
Mutlak nem (n)
XI 00 Bağıl nem
Maksimum nem (N)
Mutlak nem
Bağıl nem
Maksimum nem
Bağıl nem havanın ne aranda doyduğunu gösterir. Başka bir İfadeyle, bağıl
nem havanm doyma noktasına (yağışa) yaklaşma derecesidir.
Bağıl nem ila doyma noktası (%100) arasındaki fark, nem açığım oransal
olarak göstermiş olur,
ÖRNEK a:
Havadaki mevcut su buharı miktarı 9,39 gr/m3 olan, 20 'C deki bir hava
kütlesinin bağıl nem oranı nedir?
ÇÖZÜM:
Mutlak nem:9,39 gr/m3
Maksimum nem: 17,33 gr/m3 (Yandaki grafikten bulunabilir)
9,39
Bağıl nam —x100 %54
17,33
311 durum simgesel bir anlatımla,
17,33
Bağıl nem
17,33
şeklinde gösterilebilir.
Buna göre, bu hava %54 oranında neme doymuştur. Nem açığı %46'd1r.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankay
ÖRNEK SORU:
Bir yörede, mutlak nem miktarınm "y.
ma noktasmdan uzak olması, yöre İle M.
L %ğll nem oram yüksektir.
M. Hava sıcaklığı düşüktür.
Ml. Nem açığı fazladır.
M. Yağış olasıhğı düşüktür.
yargılarından hangilerine ulaşmada ye.
A)lvell B)lvem C)llveıu
D)Uve1V
Mutlak nem mikünmn doyma
NEMLİLİĞİ ve YAĞÜş)
ÖRNEK b:
Havadaki mevcut su buharı miktarı 9,39 gr/m3 olan, 15 •C bir hava
kütlesinin bağıl nem oram nedir?
939
Bağıl nern
1285
Şmesel anlamla;
şeklinde gösterilebilir.
939_
Bağıl
12,85
göre. bu hava %73 doymuştur. Nem açığı %27 dit.
ÖRNEK c:
Havadaki mevcut şu buharı miktarı 9,39 gr/m3 Olan 10 •C deki bir hava
kütlesinin bağıl nem Oranı nedir?
uzak olduğu bir yerde,
• bağıl nem oram düşük,
o mm açığ'
• yağış olasılığı düşüktür.
ÖRNEK SORU:
YANIT:E
ÇÖZÜM:
939
Bağılnem —xıoo -%100
939
anlatında;
gösterüebilir.
Bağd nen-)
göre, bu doymuş bir havadır. Nem açığı yoktur.
üç Örnekteki bağıl nem şirngeleri yan yana getirildiğinde
Bağıl nem oram fazla olan bir hava küt-
leşl İle llglll aşağıdaki yargılardan han-
glşl yanlıştır?
A) Nem açığı
B) Bulutluluk oram fazkdır.
C) Mülak nem doyma nonasına uzam.
D) Yağış olayhğl yüksektir.
E) Güneşlenme süresi kışadır.
ÇÖZÜM:
Bağıl nem oram yüksek Olan ha"
kütlesinde mutkk nem doyrna rıkasına
YANIT: C
a %54
17,33
20 •c
b %73
c %100
12
15 -c
71/1.
—174—
Havaun içindeki mevcut buharı miktarı üç Örnekte de 9,39 gr/m3•tûr.
Değjşmanişür.)
göre. havanm doyrna noktasına ulaşmasını (bağıl nem oranının %100
İmasını) sağlayan faktör soğumasıdır.
Örn*er devam ettirilirse. hava daha da soğuduğunda, havanın İçindeki
rnwcut su buharı miktarı (mutlak nem), rnaksimum nem değerinden fazla
"cağı için. fazla olan Su buharı, yoğunlaşacaktır. Önce sis, bulut gibi
Yoğmaşrna türleri gerçekleşip, daha sonra yağış olarak düşecektir.
—175—
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki grafik belirli sıcaklıklarda hava
kütlelerinin doyma noktasına ulaşa-
bilmeleri İçin gerekli nem miktarlarım
Wrn (g.rhTIÖ
O 10 25 30 CCI
250C sıcaklıkta İçinde 12,85 gr/m3 nem
bulunduran bir hava kütlesinin doyma
noktasına ulaşması için aşağıdakiler-
den hangisinin gerekli Olduğu (grafikten
yararlanılarak) söylenebilir?
A) 15•C ısınması
B) Bir yamaç boyunca alçalması
C) Bağıl nem oranının azalması
D) IO•C soğuması
E) Nem açığ'mn büyümesi
çözÜM:
Havanın doyma noktasına ulaşması İçin
temel şan soğumadır. Soğuma sonucunda
havanın taşıyabileceği nem mikan azalır,
doyma noktasına
25 'C sıcaklıktaki bir hava kütlesinin doy-
ma noktası 23,09 gr/rn3 nemdir. Ancak
hava kütlesinin İçinde 12,85 gr/m3 nem
vardır. Bu nedenle hava kütlesinin doyma
noktasına ulaşması İçin 10 'C soğuması
gereklidir. 10 'C soğuyan hava kütlesinin
sıcaklığı 15 'C Olur. 15 oc sıcaklıkta hava
kütlesinin nem taşma kapasitesi (12,85
gr/m3) ile içindeki mutlak nem eşitlenir. Bu
nedenle bu hava kütlesi doyma noktasına
YANIT: D
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
