İKİ SAVAS ARASI DÖNEM
Orta Doğu'da Manda Rejimlerinin Kurulması
Sykes Picot Antlaşması (1916)
İngiltere Fransa ve Rusya arasında imzalandı.
Bu gizli anlaşmaya göre Doğu Anadolu, Doğu Karadeniz ve İstanbul Rusya'ya bırakıldı.
Adana, Antakya bölgesi, Suriye kıyılan ve Lübnan Fransa'ya bırakıldı.
Musul hariç olmak üzere Irak İngiltere'ye bırakıldı.
TARİ
DERS
OT
Filistin'de biçimi daha sonra Rusya ve öteki bağlaşık ülkelerle ve Mekke şerifi'nin temsilcisiyle danışılarak karar-
laştnlacak olan uluslararası bir yönetim kurulacaktı.
Ekim Devrimi'nden sonra Çarlık Rusya bu anlaşmadan çekildi.
McMahon Antlaşması (1915)
İngilizlerin Mısır Valisi McMahon ile Hicaz Emiri Şerif Hüseyin arasında yapıldı.
McMahon, Arapların Osmanlılara karş isyan etmesi hâlinde, Arap yarımadası ile Suriye ve Irak'ı içine alacak
Arap bağımsızlığını tanımayı kabul edecektir.
Balfour Deklarasyonu:
İngiliz Dışişleri Bakanı Lord Balfour, 2 Kasım 1917'de Uluslararası Siyonizm Hareketi'nin liderlerinden Lord
Rothschild'a bir mektup göndererek Filistin'de Yahudilere bir yurt kurulması çabasının ülkesi tarafindan destek-
leneceğini bildirdi. Böylece Amerika'nın sempatisini kazanmayı amaçladı. Diğer İtilaf Devletleri tarafından da
desteklenen bildiri, bölgede kurulacak İsrail Devleti'nin temeli oldu. 18 Ocak 1919'da toplanan Paris Barış Kon-
feranşında Manda ve Himaye fikri resmen benimsendi ve İngiltere İle Fransa arasında Orta Doğu paylaştırıldı,
Irak: San Remo Konferansı ile Irak'ın manda idaresi İngiltere'ye teslim edildi, İngiltere, Mekke Şerifi Hüseyin'in
oğlu Faysal'ı Irak kralı yaparak Irak'a 1922'de özerklik verdi. 1930'da Irak'ın bağıms•zlığmı tanıdı. Irak, 1932'de
Milletler Cemiyetine üye oldu.
Mısır: Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'na girmesi üzerine Aralık 1914'te İngiltere, Mısır üzerinde
hâkimiyetnİ kurdu ve 28 Şubat 1922'de yayımladığı deklarasyonla Mısır'ın bağımsızlığım İlan etti. Süveyş Kanalı
ve Mısır'daki yabancı haklarını korumayı üzerine aldı, 1936'da yapılan antlaşma ile Mısır'dan çekildi, Mısır, Ma-
yıs 1937'de Milletler Cemiyetine üye oldu.
Arabistan: Birinci Dünya Savaşı başladıktan sonra Mekke Şerifi Hüseyin ile mücadeleye giren Suud ailesinden
Abdülaziz İbni Suud, 1926 Ocak ayında kendisini Hicaz Kralı ve Necd Sultanı ilan etti. 1932'de devletin adı Suudi
Arabistan Krallığı oldu. Suudi Arabistan aynı yıl içerisinde Milletler Cemiyetine üye oldu.
Ürdün: Ürdün, Fransız mandasındaki Suriye Krallığı'na dâhildi. 1922 Eylül ayında Milletler Cemiyeti kararı ile
Ürdün Devleti kuruldu ve İngiltere mandasına bırakıldı. Ürdün 1946'da İngiltere ile yaptığı antlaşma ile bağım-
sızllğını kazandı.
Filistin: İngiltere, Balfour Deklarasyonu ile bir Yahudi devletinin kurulmasını kabul ettiğini ortaya koydu. Bu dek-
laraşyon neticesinde Filistin'e yoğun Yahudi göçü başlatldl. San Remo Konferansı kararları İle Filistin, Suriye'den
ayrılarak İngiltere mandasına bırakıldı. Nihayetinde İsrail Devleti, İkinci Dünya Savaşı sonrası 1948'de kuruldu.
Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılması ile Yemen'in bağımsızlığı fiili bir durum olarak ortaya çıktı. Yemen,
Yemen:
savaş sonrası İmam Yahya önderliğinde İngilizlere karşı mücadele etti ve İngiltere'ye karşı İtalya ile iş birliğini
geliştirdi. İngiltere 1934'te Yemen'in bağımsızlığını tanıdı.
www.dizgikitap.com
369
