iki Kutuplu Dünya-Batı Bloku
Batı Bloku
ABD, 1946'dan sonra SSCB yayılmasına karş Doğu Bloku'nu ku-
şatmaya yönelik bir "çevreleme politikası" izlemeye başlamıştır.
Bu doğrultuda Truman Doktrini ve Marshall Planı uygulamaya
konulmuş, paktlar kurulmuş, askerî antlaşmalar imzalanmıştır.
Truman Doktrini (1947)
ABD Başkanı Truman Amerikan Kongresinde Türkiye'nin top-
rak bütünlüğünün korunmasının Orta Doğu düzeninin korun-
maşı için bir zaruret olduğunu belirtmiş, Türkiye ile Yunanis-
tan'ın durumlarının birbirine bağlı olduğunu söylemiş ve Yu-
nanistan'da yaşanan iç savaştan dolayı "Eğer Yunanistan si-
lahlı bir azınlığın kontrolü altına düşerse bunun Türkiye İçin
neticeleri çok ciddi Olur. Böyle bir hâlde karışıklık ve düzen-
sizlik bütün Orta Doğu'ya yayılabilir." demiştir.
Yapılan görüşmeler sonucu Yunanistan'a 300 milyon dolarlık
ve Türkiye'ye de 100 milyon dolarlık askerî bir yardım yapıl-
ması kabul edilmiştir.
ABD Başkanı Harry Truman SSCB'nin yayılma-
CI politikasına karşı ortaya konulan ABD dış poli-
tikasında değişiklik yapmıştır. Buna göre Truman,
dünyanın İki bloka ayrıldığını, SSCB-ABD müca-
delesinin başladığını, Avrupa'da eskiden etkin bir
devlet olan İngiltere'nin yerini ABD'ye bıraktığı-
!8arry Truman nı söylemiştir.
Marshall Planı (1947)
Marshall Planı Doğrultusunda Yardım Alan Ülkeler
İngiltere
Batl Almanya
Avusturya
Yugoslavya
Fransa
Hollanda
Türkiye
Belçika ve Lüksemburg
İtalya
Yunanistan
Danimarka
BEITRAG
OSTERREICH
Marshall Planı (Avrupa Ekono•
ri Bakanı George Marshall tarafın-
dan Sovyet tehdidine karşı Avru-
pa'yı ekonomik bakımdan kalkın-
dırmak ve güçlendirmek amacıy-
la uygulanan plandır.
1947'de hazırlanan bu plana gö-
re aralarında Türkiye'nin de oldu-
ğu 16 Avrupa devleti, kendi için-
de bir ekonomik plan hazırlayıp
uygulayacak, eksik kalan alanlar-
da ABD bu devletlere yardımda
bulunacaktır. Marshall yardımın-
dan en fazla İngiltere, en az İzlan-
da yararlanmıştır.
ABD'nin Marshall Planı'nı uygulamaya koymasının ardından
SSCB'nin COMECON ülkelerine ekonomik yardımda bulun-
masım öngören "Molotof planı" hayata geçirilmiştir.
Batı Avrupa Birliği (1948)
Sowet tehdidi karşısında İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda
ve Lüksemburg arasında Brüksel'de yapılan bir toplantı sonu-
cu, 17 Mart 1948'de Batı Avrupa Birliği kurulmuştur. Sovyet
Rusya, Marshall Planı'na katılmak isteyen Çekoslovakya'da dar-
be yaparak ve komünistlerin başa geçmesini sağlamıştır. Böyle-
ce Doğu Avrupa, Orta Avrupa ve Balkanlar'da hâkimiyetini ta-
mamlayan Sovyet Rusya, yüzünü Batı Avrupa'ya çevirmiştir. Bu
tehdit karşısında Batı Avrupa ülkeleri bu birliği kurmuştur.
Birliğin kurulması Avrupa'daki Sovyet tehdidine ve yayılmasına
karşı alınan ilk askerî tedbirdir. Ancak Batı Avrupa Birliği, ABD
olmadığı için Sowet Rusya'nın karşısında bir denge unsuru ol-
maktan uzak kalmıştır.
NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü-1949)
SSCB'nin ve komünizmin Avrupa'daki yayılışını
engellemek için 4 Nisan 194Yda ABD öncülü-
ğünde savunma amaçlı kurulan birliktir.
12 Batılı ülke (İngiltere, Fransa, Belçika, Hollan-
da, İtalya, İzlanda, Danimarka, Lüksemburg,
Norveç, Portekiz, ABD, Kanada) arasında kuru-
lan ittifak savunma amacı yanında siyasi, ekono-
mik, sosyal alanlarda da iş birliğini amaçlamıştır.
186
1.
Türkiye ve Yunanistan 1952'de, Batı Almanya 1955'te ve İspan-
ya da 1982 yılında NATO'ya katılmıştır.
Avrupa Konseyi (1949)
İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda, İtalya, İrlan-
da, Danimarka, Lüksemburg, Norveç ve İsveç ta-
rafindan 5 Mayıs 1949'da Londra'da kurulmuştur.
Konseyin kurulma amacı insan haklan, medya, hu-
tür, spor, gençlik vb. alanlarda iş birliği yapmaktır.
Türkiye, konseye 8 Ağustos 1949'da üye olmuştur.
Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) (1957)
Avrupa'da mal, iş gücü, hizmet ve sermayenin serbest dolaş-
tığı bir ortak pazarın kurulmasını ve sonrasında siyasi birliğin
sağlanmasını amaçlayan birliktir, Birliğin adı 1992'de "Avrupa
Birliği" olarak değiştirilmiştir.
AET'nin temelleri 1950 yılında Fransız Dışişleri Bakanı Schu-
man tarafından yayımlanan bir bildiri ile (Schuman Bildirisi)
atılmıştır. "Schuman Planı” olarak bilinen bu bildiri ile Fransa
ve Almanya'nın sürekli çekişme yaşadığı kömür ve çelik üreti-
minin ortak bir şekilde yapılması amaçlanmıştır.
18 Nisan 1951 tarihinde Fransa, Federal Almanya, İtalya, Bel
çika, Hollanda ve Lüksemburg'un katılımıyla "Avrupa Kömür
kurulmuştur. Bu kömür ve çelik iş birliği
ve Çelik Topluluğu”
ile Almanya ile Fransa arasındaki savaş ihtimalini ortadan kal-
dırmak, Avrupalı ülkeler arasında ekonomik ve siyasi iş birliği-
ni artırmak amaçlanmıştır,
"Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu" 1957 yılında Roma Ant-
laşması İle "Avrupa Ekonomik Topluluğu”na dönüşmüştür. I
Ocak 1958'de imzalanan Roma Antlaşmasıyla da Avrupa Atom
Enerjisi Topluluğuna (EURATOM) dönüşmüştür.
instagram.com/copysinav
