II.Mahmut Dönemi Islahatları
XIX. Yüzyıl Islahatlarının Genel Özelliklern
Islahatlar tamamen Avrupa örnek alınarak yapılmıştır.
Islahatlara saray, ulema ve asker karşı çıkmıştır.
Yapılan ıslahatlarla ilk defa halk yönetime katılmıştır.
Her alanda ıslahat yapılmıştır.
Demokratikleşme faaliyetleri başlamıştır.
SENED-i İTTİFAK (1808)
Taraflar
II. Mahmut
Âyanlar
İmzalanmasında sadrazam Alemdar Mustafa
Paşa (Rusçuk Âyanı) etkili olmuştur.
Sened-i İttifak ile başına buyruk hareket eden ayan-
ların merkezî otoriteyi kabul etmesi ve Yeniçerile-
re karş onların desteğinin alınması etkili olmuştur.
İçeriği
Âyanlar merkezî otoriteyi kabul edecek, asker
ve vergi toplamaya yardım edecek.
Padişah eşit ve adaletli vergi alacak, ağır vergi-
ler koymayacak.
Âyanların bulunduğu bölgelerdeki hazine gelir-
leri kanunlara uygun olarak Âyanlar tarafından
toplanacak ve Âyanlık haklarının babadan oğu-
la geçmesi kabul edilecek
İstanbul'da yeniçeri ya da diğer ocaklarda isyan
çıktığında Âyanlar emir beklemeksizin İstan-
bura gelerek isyanı önleyecekler.
Önemi
Sened-i İttifak ile ilk kez Osrnanll padişahının
mutlak otoritesi kısıtlanmıştır.
Âyanların varlığı ilk kez resmiyet kazanmıştır.
Osmanlı Devleti'nin ilk demokratikleşme hare-
ketidir.
1215 Magna Carta'ya (BüyükŞartİ@enzetilir.
Yönetim (İdari) Alanındaki Islahatlar
Âyanlık kaldırıldı. Köylere muhtar; eyaletlere
müşir atandı.
Tımar sistemi kaldırıldı.
Devletin kişilerin mallarına el koyma (müsa-
dere) usulüne son verildi.
Devlet dairelerine II.Mahmut'un resmi asıldı.
(Tasvir-İ Hümayun)
Yurt dışına çıkışlarda pasaport uygulamasına
geçildi.
İstanbul'a gelenler İçin "Mürur Tezkeresi" dü-
zenlendi.
İdari işlemleri ve ıslahatları düzenlemek ama-
ayla Dar-1 Şûrayı Babıali kuruldu.
Memurların yargı ve terfi işlemleri için Mecli-
si Valayı Ahkam-l Adliye kuruldu.
Takvim-İ Vekâyİ adıyla İlk resmî gazete çıkarıldı.
Karantina ve posta teşkilatı kuruldu.
Askerî amaçlı İlk nüfus sayımı yapıldı.
Memurlara maaş bağlandı. Memurlar dâhili-
ye ve hariciye olarak ikiye ayrıldı. Memurların
ceket, pantolon ve fes giymesi zorunlu hâle
getirildi.
Divanıhümayun kaldırıldı verine "Heyet-İ Vüke-
la" (Bakanlar Kurulu) kuruldu. Divan üyelerini
nazırlığa (bakanlıklar) çevirdi.
Merkez Teşkilatındaki Düzenlemeler
Eşki Düzen
Divanıhümayun
Nazırlıklar
Şadrazamlk
Başvekâlet
Askeri Alanda Yapılan Islahatlar
Yeniçeri Ocağı kaldırılmadan bu ocağın yanında
Sekban-' Cedit ve Eşkinci Ocağı kuruldu.
1826'da Yeniçeri Ocağı kaldırıldı. (Vakayı Hayri-
ye) Yeniçeri Ocağının kaldırılması Osmanlı Dev-
leti'nde ordu ve devlet teşkilatlarındaki modern-
leşmenin asıl başlangıcı kabul edilmiştir.
Yeniçeri Ocağı yerine Asakir-i Mansure-i Mu-
ordusu kuruldu. İleride Asakir-i Man-
sure-i Muhammediyenin yerine ise "Asakir-i Ni-
zamiye" ordusu kurulmuştur.
Yeni ordunun ihtiyacının karşılanması içinde
Mekteb-i Fünun-ı Harbiye kuruldu.
Askerî amaçlı ilk nüfus sayımı yapıldı.
Askerî işleri yürütmesi için Dar-' Şûrayı Askerî ku-
ruldu. (Askerlik şubeleri)
Mektebi Şahane (Harbiye) ve Mektebi Tıbbiye
açıldı.
Köylerin ve kasabaların güvenliğinin sağlanması
amacı ile "Redif Birlikleri" kuruldu.
Redif birliklerinin ihtiyacını karşılamak için "İane-i
cihaddiye" vergisi konuldu.
Seraskerlik (Genelkurmay Başkanlığı) kuruldu.
Reisülküttab
Hariciye Nezareti
Şadaret Kethüdası Dâhiliye Nezareti
Darphane Hazinesi,
Hazine-i Amire
Şeyhülislamlık
Maliye Nezareti
Babımeşihat Dairesi
83
Eğit4m;kültür Ve Sağlık Alanında Yapılan Islahatlar
İlk defa yurt dışına öğrenci gönderildi.
Mekteb-i Ulumu Edebiye ve Rüştiye adlı orta
dereceli okullar açıldı.
İstanbul'da kız ve erkek çocuklarına İlköğretim
zorunlu hâle getirildi
Bulaşıcı hastalıklar için karantina uygulandı.
Yurt içine geziler düzenlendi.
Mehterhane kapatıldı yerine Donizetti paşa-
lar tarafından Mızıka-yı Hümayun (Bando ve
Mızıka Okulu) açıldı.
Yabancı dil bilen Müslüman diplomat yetiştir-
mek amacıyla "Tercüme Odaları” kuruldu.
Mektebi Tıbbiye (Tıp Fakültesi) ve Mektebi
Harbiye (Harp Okulu) açıldı.
Ekonomi Alanında Yapılan Islahatlar
Ticaret Nezareti kurularak tarım ve ticaret iş-
leri düzene koyuldu.
Yerli malı kullanımı teşvik edildi.
Bakırköy'de bez fabrikası açıldı.
Osmanlı tüccarlarına Avrupalı tüccarlarla re-
kabet edebilmeleri için gümrük vergilerinde
kolaylıklar sağlandı.
Ordunun fes ihtiyacını karşılamak için fesha-
ne kuruldu.
Memurun giyeceği kıyafetlerin yerli malı olma
, .runluluğu getirildi.
instagram.com/copysinav
