16.
II.
Allah'a sığın şahs-İ halimin gazabından
Zira yumuşak huylu atın çiftesi pektir
Bed-aşla necabet mi verir hiç üniforma
Zerduz palan ursan eşşek yine eşşektir
III. Nüsh ile uslanmayanı etmeli tekdir
Tekdir İle uslanmayanın hakkı kötektir
Bu beyitler İçin aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Tanzimat Dönemi sanatçılarından Ziya Paşa'ya aittir,
B) Hepsinde didaktik bir söyleyiş egemendir,
C) I. beyitte benzetme ve irsalimesel sanatına yer veril-
mİştİr,
D) II. beyitte Özü kötü Olan kişileri bulunduğu makamların
değerli yapmayacağı belirtilmiştir.
E) III. beyitte İnsanları şartlar ne olursa olsun dövmenin
yanlışlığı vurgulanmaktadır.
v/ DİKKAT
I. Dönem Tanzimat şiirinde şunlar görülür:
• Dil ve biçimde divan şiiri gibi Olma
• Romantizm
• Vatan, millet, hürriyet, hak, adalet zalime ve zulme
karşı olma, medeniyet sevdası gibi toplumcu konular
• Duygulu, coşkulu ya da bilgece bir üslup
v/ MUTLAKA ÖĞREN
II. Dönem Tanzimat şiirinde şunlar görülür:
• Eski biçimlerin yanında karma yeni biçimler
• Beyit, dörtlük birimjnjn yanında 5'li, 611, 7'li, 8'ii, YILI
bentler
• Süslü, sanatlı duygusal bir üslup
• Aşk, doğa, metafizik, karamsarlık gibi bireysel konular
• Romantizm
OĞREN
• Vaveyla, Hürriyet Kasidesi, Vatan Mersiyesi, Hirrena-
me (kedi şiiri), vatan sevgisi konulu Murabba, Namık
Kemal'in ünlü şiirleridir.
Terkib—i Bent, Terci—i Bent, hece vezniyle söylenmiş
Türkü ve Zatername Ziya Paşa'nın ünlü şiirleridir.
Mustafa Reşit Paşa Kasidesi yani Tanzimat Kasidesi
ile Münacat, Arz—' Muhabbet, La Martine ve La Fon-
laine çevirileri Şinasi'nin ünlü şiir çalışmalarıdır.
Baladan Bir Ses, Validem, Sahra, Makber, Bir Sefi-
lenin Hasbihâli, Kürşi—i İstiğrak, Bir Şairin Hezeyanı,
Belde yahut Divaneliklerim Abdülhak Hamit Tarhan'ın
ünlü şiirleridir.
Edebiyatımızda bazı kasideler çok ünlüdür: Fuzuli'nin
Su Kasidesi, Ahmet Paşa'nın Güneş ve Kerem kaside-
leri, Necati'nin Gül, Baki'nin Sünbül, Nefi'nin Bahariye ve
"Olur" redifli kasidesi ile Nedim'in İstanbul Kasidesi ola-
rak bilinen Damat İbrahim Paşa ya da Sadabat Kasidesi
olarak da adlandırılan kasideleri divan şiirinde ün yap-
mıştır. Akif Paşa'nın Adem Kasidesi, Ziya Paşa'nın Za-
lername (kaside / tahmis / şerh-nazım-nesir), Şinasi'nin
Mustafa Reşit Paşa (Tanzimat Kasidesi) Namık Kemal'in
Hürriyet kasideleri ise kasideciliğin farklı içeriklerde de-
vam niteliğindedir.
ÖĞREN
Letafet, Saffet Bey, Geveze Berber, Kokona Yatı-
yor, Misaafir—i istiskal gibi tiyatroların yazarı Olan Ali
Bey'in Lehçetül Hakayık adlı eseri ilk mizahi sözlük,
Seyahat Jumali ise ilk gezi günlüğüdür.
'Üstat", "Mersiye ŞairÜ' Recaizade Mahrnut Ekrem'in;
Şair—i Azam' ise Abdülhak Hamit Tarhan'ın lakabıdır.
Namık Kemal ise "Vatan Şairi" ve "Hürriyet Şairi" ola-
rak bilinir. Ahmet Mithatln lakabı ise 'Vazı makine* ve
'hacei evvel"din
Talim—i Edebiyat, Recaizade Mahmut Ekrem'in,
Istılahat—l Edebiye ise Muallim Naci'nin edebî bilgiler
kitabıdır.
Zemzeme Ön Sözü ve Takdir-i Elhan, Recaizade'nin;
Demderne ise Muallim Naci'nin eleştirilerini kapsar.
o
167
