.ıAhMA
ŞARK MESELESİ (DOĞU SORUNU)
OSMANLI DEVLETİ'NE YÖNELİK TEHDİTLER-ı
Şark Meselesi, Osmanlı Devleti'nin yıkılması, topraklarının paylaşılması ve Türklerin Avrupa'dan atılmasını meselesi-
• "Şark Meselesi" tabiri ilk defa 1815'te Viyana Kongresi'nde Rus Çarı Alexander tarafından kullanıldı.
• Şark Meselesi'nin ilk aşaması 1071 Malazgirt Savaşı ile başladı.
• Bu aşamada Türklerin Anadolu'da durdurulması için Haçlı Seferleri düzenlendi ancak başarı sağlanamadı.
• Birinci aşama Batı'daki Türk ilerleyişinin durdurulduğu 1683 II. Viyana Kuşatması ile sona erdi.
• Şark Meselesi'nin ikinci aşamasında Avrupalı devletler Fransız İhtilali sonrası yayılan milliyetçilik fikrinden yararlandı-
• Balkanlardaki gayrimüslim unsurları Osmanlı Devleti'ne karşı kışkırtarak Yunanistan, Sırbistan, Bulgaristan, Romanya
gibi devletlerin kurulmasını sağladılar.
• Bu sayede Osmanlı Devleti'nin parçalanmasını hızlandırdılar.
• Osmanlı Devleti "kadim dost" olarak bilinen Fransa'nın, 1798'de Mısır'ı işgal etmesi sonrasında dış politikada "denge
siyaseti" uygulamaya başladı.
• Bunun için Avrupa'nın büyük devletleri arasındaki çıkar çatışmalarından yararlandı.
• Rusya'ya karşı İngiltere, Fransa'ya karşı Rusya; İngiltere, Fransa ve Rusya üçlüsüne karşı ise Almanya'yı denge un-
suru olarak kullandı.
HATIRLAYALIM
"Düvel-i Muazzama" olarak tabir edilen devletler İngiltere,
Rusya, Prusya, Avusturya ve Fransa'dır.
VİYANA KONGRESİ VE ULUSLARARASI SORUNLAR
Napolyon Savaşları sonunda değişen Avrupa'nın siyasi haritasını ve güçler dengesini yeniden belirlemek amacıyla
1815 yılında Viyana Kongresi düzenlendi.
• Kongreye Fransa'yla savaşan Avrupalı devletler katıldı.
• Avusturya başbakanı Metternich başkanlık etti.
• Kongrede İngiltere, Rusya, Avusturya ve Prusya galip devletler olarak etkili oldular.
KRİTİK BİLGİ
Kongrede milliyetçilik ve özgürlük akımlarını önleyebil-
mek için bütün kralların bu akımlar karşısında dayanışma
ve fiilî yardımlaşmalarını öngören Metternich (Meternik)
sistemi kuruldu.
MORA İSYANI VE YUNANİSTAN'IN KURULMASI
• 1814'te Rusya'nın Karadeniz'deki önemli liman şehri Odesa'da Filiki Eteria (Dostluk Cemiyeti) adıyla gizli bir örgüt
kuruldu.
• Bu örgüt Yunan bağımsızlığı için çalışmaya başladı.
• 1821 'de önce Eflâk ve Boğdan'da ardından ise Mora'da, Yunan İsyanları çıktı.
• Mora İsyanını bastırabilmek için II. Mahmud, Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'dan yardım istedi.
• Girit ve Mora valiliklerinin kendisine verilmesi koşuluyla Mehmet Ali Paşa yardım göndermeyi kabul etti.
İsyanın bastırılması sonrası İngiltere, Rusya ve Fransa tarafından 20 Ekim 1827'de Navarin'deki Osmanlı donanması
bir baskınla imha edildi.
TARİH - TYT-AYT
MEBİ KONU ÖZETLERİ
145
