.ıAhMA
OSMANLI DEVLETİ'NDE DEMOKRATİKLEŞME HAREKETLERİ
TANZİMAT FERMANI (1839)
Taşrada âyanların
II. Mahmud
etkisini azaltmış,
Merkezde de Yeniçeri
Ocağı'nı kaldırmış,
Otoritesini
güçlendirmiştir.
• 1830'lardan itibaren Osmanlı merkez teşkilatında köklü değişiklikler yapmıştır. II. Mahmud Dönemi'nde yapılan bu
değişiklikler, bir bakıma Tanzimat Dönemi'nin temelini oluşturmuştur.
• Osmanlı Devleti'nin iç ve dış sorunlarla karşı karşıya kaldığı bu dönemde;
— İçerde bütünlüğü sağlamak,
— Devletin zayıflamasını engellemek ve
— Avrupa kamuoyunun desteğini kazanmak için daha kapsamlı yenilik hareketlerine ihtiyaç duyulmuştur.
• Bu amaçla Sultan Abdülmecid'in emriyle Sadrazam Koca Hüsrev Paşa'nın başkanlığında Bâbıâli'de bir Meşveret
Meclisi toplanmıştır.
• Tanzimat Fermanı'nın maddelerinde;
— Avrupalı devletlerin desteğini almak
— Osmanlı Milleti oluşturmak
— Osmanlı birliği siyaseti oluşturmak gibi amaçları vardır.
KRİTİK BİLGİ
Tanzimat Fermanı'yla padişah, hukukun üstünlüğünü
kabul etmiş ve bu olay anayasal rejim yolunda atılan ilk
adım olmuştur. Ayrıca Tanzimat Fermanı, modernleş-
meyi devlet siyaseti hâline getiren resmî bir belgedir.
ISLAHAT FERMANI (1856)
Onemi ve özellikleri:
• Azınlıklara yönelik hazırlanmış olup Müslümanlar
için yeni haklar getirmemiştir.
• Yabancı tesirinde hazırlanmıştır.
• Paris Barış Antlaşması'nın bir maddesi olarak
antlaşmaya eklenmiştir.
• Rumlar, diğer gayrimüslimler ile eşit hâle geldiği için
fermana karşı çıkmıştır.
KRİTİK BİLGİ
Islahat Fermanı'nın, Paris Antlaşması maddeleri arasın-
da yer alması, bu fermanın siyasi nitelikli olduğunu gös-
termektedir.
TARİH - TYT-AYT
ilan edilme nedenleri:
• 1856 Paris Konferansı öncesinde, Rusya'nın Hristiyan
kamuoyunu yanına çekmesini engellemektir.
• Avrupalı devletlerin desteğini sağlayarak Osmanlının
içişlerine müdahaleleri önlemektir.
• İmparatorluktan ayrılma çabası içinde olan azınlıkların
haklarını genişleterek imparatorluğun bütünlüğünü
sağlamak düşüncesidir.
• İngiltere ve Fransa'nın Hristiyan halk için, Kırım Sava-
şı'ndan sonra ıslahat istemesidir.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
149
