ı. TBMM DONEMİ
ı. TBMM'NİN AÇILMASI 23 NİSAN 1920
ARİ
DERS
OT
Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mart 1920 tarihli seçim yönergesi niteliğindeki genelgesine uygun olarak seçimler
yapılmaya başlanmıştır. Ancak hem seçim kanununun olmayışı hem de iki dereceli olmasından dolayı seçimler
kısa bir zamanda bitirilememiş ve uzamıştır.
Temsilciler Kurulunun ülkenin her tarafında etkili olmayışı, haberleşme araçlarının yetersizliği, padişahın ve İs-
tanbul Hükûmetinin olumsuz tutum ve faaliyetleri ile İtilaf Devletlerinin baskıları seçimlerin sağlıklı ve düzenli
olarak yapılmasını önlemiştir.
Yapılan seçimlerde ülke 66 seçim bölgesine ayrılmış ve her seçim bölgesinden de 5 milletvekilinin seçilmesi be-
lirtilmişti. Buna göre yeni meclis 19 Mart tarihli genelge ile seçilen 330 yeni milletvekilleriyle, İstanbul'dan gele-
bilecek milletvekillerinden oluşacaktı. Ancak İstanbul'dan kaç milletvekilinin geleceği belli olmadığı için meclise
katılacak milletvekillerinin sayışı da belli değildi.
Yapılan seçimler sonunda Millî Mücadele Hareketi'nin lideri olan Mustafa Kemal Paşa hem Erzurum'dan hem de
Ankara'dan milletvekili seçilmiş ancak kendisi Ankara milletvekili olarak meclise girmiştir.
Meclisin toplanma yeri olarak çeşitli II. Meşrutiyet Dönemi'nde İttihat ve Terakki Cemiyeti Kulübü olarak yapıl
mış olan tek katlı bina uygun görülmüştür.
21 Nisan tarihli yönergede belirtilen çerçeve içinde Ankara'daki tören yapıldıktan sonra, meclis, 23 Nisan
192Yde saat 13.45'te Ankara'da bulunan 115 milletvekilinin katılımıyla açılmıştır. Meclis'te bulunan milletve-
killerinin yaşça en büyüğü olan Sinop Milletvekili Şerif Bey kürsüye gelerek açılış konuşmasını yaptı.
ö 23 Nisan 1920'de açılan meclisin isminin ne olacağı konusunda milletvekilleri arasında bir görüş birliği oluşma-
mış, meclise farklı farklı isimlerin verilmesi milletvekillerince önerilmiştir. Meclise giren muhafazakâr ve mu-
kaddesatçı veya İslamcı milletvekilleri meclisin isminin "Meclis-i Kebir" veya "Meclis-i Kebiri Millî", Türk Ocak'll
veya Türkçü milletvekilleri ise "Kurultay", Osrnanlıcllar ise "Meclis-i Mebusan" olmasını istiyorlardı. Nitekim,
Kâzım Karabekir Paşa "Şûrây-l Millî", Celalettin Arif Bey'in Meclis-i Kebiri Millî, Hamdullah Suphi Bey ise "Kurul-
tay" isimlerinin verilmesini istiyorlardı.
Meclisin açılmasından önce milliyetçi ve inkılapçı olan milletvekilleri de meclisin isminin "Büyük Millet Meclisi"
olmasını istemişlerdi. Bu isim üzerinde karar verildiği için ilk açılış konuşmasını yapan Sinop Mebusu Şerif Bey,
konuşmasının sonunda "Büyük Millet Meclisini açıyorum" demişti.
Mustafa Kemal, 30 Nisan 192Üde Avrupa Devletlerinin dışişleri bakanlarına Büyük Millet Meclisinin açıldığını
bildiren mektuplar gönderdi.
Yabancı devletlerin Osmanlı Hükûmeti ile yaptıkları ve yapacakları tüm antlaşmaları Büyük Millet Meclisinin
kabul etmeyeceğini bildirdi.
3 Mayıs 1920'de on bir bakandan oluşan ve başkanlığını Mustafa Kemal'in yaptığı Büyük Millet Meclisi Hükûmeti
kuruldu. Kurulan hükûmet, vatanı işgalden kurtarrnak ve yeni devlet düzenini oluşturmak için çalışmalara başladı.
I. TBMM Hükûmeti
Adalet Bakanı: Celalettin Arif
İçişleri Bakanı: Cami (BAYKURT)
Dışişleri Bakanı: Bekir Sami (KUNDUH)
Millî Savunma: Fevzi (ÇAKMAK)
Maliye Bakam: Hakkı Behiç (BAYIÇ)
Şeriye - Evkâf Vekili: Mustafa Fehmi
Sağlık Bakam: Dr. Adnan (ADIVAR)
Bayındırlık Bakanı: İsmail Fazıl Paşa
Millî Eğitim Bakanı: Dr. Rıza Nur
İktisat vekili: Yusuf Kemal (TENGİRŞENK)
Genelkurmay Başkanı: İsmet (İNÖNÜ)
www.dİzgİkİtapcom
I. TBMM'nin özellikleri
Millî meclis olması
Tek ve üstün meclis olması
Güçler birliğine sahip olması
İdealist ve demokratik bir meclis olması
Fedakâr ve kahraman bir meclis olması
Kurucu olması
S"LYALÇIN
