43.
I. Metin
Ali, eliyle uzakları göstererek o beş sene yaşadığı bitmez
tükenmez kum sahralarını, Şu dağ eteğine sıkışmış kö-
yünü dünyanın en büyük yeri zanneden ihtiyar annesinin
altmış senelik ufuk darlığı İçinde donmuş beynine soka-
bilmek İçin kolunun bütün vüsatiyle İşaret ederek: "İşte
orada!..." diye başlıyor, beş senelik askerlik ve savaş anı-
larını naklediyordu.
II. Metin
Muhtar Hamza — (Sağdan girer, yorgun hâldedir.) Yahu
Bekir Çavuş, kaç saattir dolaşır dururuz. Şurada biraz din-
lensek derim.
Bekir Çavuş — (Kel Rüştü ile birlikte girerler.) Olur muhtar.
Oturup dinlenelim. Ben de çok yoruldum. Ne de olsa ihti-
yarlıyoruz artık, (Birlikte yere oturup bağdaş kurarlar. Kel
Rüştü, cebinden çıkardığı sigara paketini muhtara uzatır.)
Kel Rüştü — Buyur ağam, sigara yak.
Bekir Çavuş — (Rüştü'ye dönerek) Sen eskiden bu kadar
İçmezdin Rüştü, Bu ne hâldir, Sigaranın ardı arkası kesil-
miyar. (Muhtara dönerek) Bırak muhtar içme terli terli.
Yukarıdaki I ve II. metin İçin yapılan değerIendirmeler—
den hangisi yanlıştır?
A) I. anlatmaya, II. göstermeye bağlıdır.
B) I. de betimleyici ögeler, II. de diyaloglar bulunmakta-
C) I. sanatsal, II. öğretici metindir.
D) Her ikisinde de olay örgüsü yer alır.
E) Her ikisinde de metnin kaynağı kurmaca dünyasıdır.
44.
Cumhuriyet Dönemi tiyatro yazarlarıyla İlgili aşağı-
daki yargıların hangisinde bir bilgi yanlışl vardır?
A)
B)
C)
D)
E)
Ahmet Muhip Dıranaş, toplumumuzdaki geleneksel,
ataerkil ailenin değişen ve modernleşen değerler kar-
şısında ortadan kalktığını ortaya koyduğu Gölgeler
adlı oyunuyla tanınmıştır.
Değişen toplumdaki paranın gücü ve bu gücün birey-
lere yaptığı baskı üzerinde duran Cevat Fehmi Baş-
kut; Büyük Şehir, Küçük Şehir, Harputta Bir Amerikalı,
Paydos gibi eserlere imza atmıştır.
Oktay Rifat ilk Oyunu Olan Kadınlar Arasında'da büyük
kentleri ele alarak bu kentlerdeki toplum düzensizliği-
nin, ahlak çöküntüsünün aile üzerindeki etkisini gös-
termiştir.
Melih Cevdet'in bireyden topluma yönelen İki başarılı
oyunu İçerdekiler ile Mikado'nun Çöpleri'dir.
Hürrem Sultan, Tohum ve Toprak, Atçall Kel Mehmet
gibi eserlerin yazarı olan Turan Oflazoğlu, bireyden
topluma yönelen yazarlardan biridir ve pek çok oyu-
nunun konuşunu tarihten almıştır.
o
DİKKAT
"Eğil Dağlar" adlı düzyazı kitabı Yahya Kemal'e aittir.
Aruzcu ve Osmanlıcı Olduğu için Millî Edebiyata katılma-
yan şair, bu eserinde Millî Mücadele'nin günlüğünü yaz-
mış ve cephede savaşan Mehmetçiğe moral vermiştir.
HATIRLA
İstanbul sevdalısı şairler şunlardır: Nedim, Yahya Kemal,
Orhan Veli, Necip Fazıl.
v/ DİKKAT
Ahmet Mithat'ın halkçı roman anlayışını sürdüren Hüse-
yin Rahmi, Servetilünun Dönemi'nin bağımsız romancı-
sıdır. Sokağı edebiyata getirmiştir. İstanbul'un arka so-
kaklarını kahramanlarının diliyle yansıtmıştır. Realist ve
natüralisttir. Emile Zola'nın deneysel roman anlayışını uy-
gulamıştır. Ustası Ahmet Mithat gibi olayın akışını keser,
kendi duygularını ve eleştirilerini yansıtır. Bu, onun teknik
kusurudur. Daima alaycı, mizahçıdır. Zarif hanımları, ma-
halle kadınlarını, züppeleri, batıl inançlı kişileri, gösteriş
budalalarını, yanlış Batılılaşma heveslilerini alaya alır,
Şık, Şıpsevdi, İffet, Mürebbiye, Kuyruklu Yıldız Altında
Bir İzdivaç, Gulyabani, Meyhanede Hanımlar, Cadl, Kesik
Baş, Deli Filozof, Kokoktar Mektebi, Cehennemlik onun
anormal tipleri, mizahi bir dille yansıttığı önemli romanla-
rıdır. Kadınlar Vaizi, Namusla Açlık Meselesi, Katil Buse,
İki Hödüğün Seyahati, Gönül Ticareti, Melek Sanmıştım
Şeytanı onun hikâye kitaplarından bazılarıdır. Hazan Bül-
bülü, Tokuşan Kafalar, Kadın Erkekleşince, Gülbahar Ha-
mm, İki Damla Yaş İse tiyatrolarıdır,
386
