ı. MERİSTEM DOKU
(2011 - LYS)
Bitkilerin büyüme bölgelerinde bulunur ve sürekli bölünebilme yeteneğine sa-
hip hücrelerden oluşur.
Meristem hücrelerinin bölünmesiyle meydana gelen yeni hücreler farklılaşarak
çeşitli dokuları, dokular da organları meydana getirir. Böylece bitki büyür ve
gelişir.
Meristem hücreleri bol sitoplazmall, büyük çekirdekli, ince çeperli, hücreler
arası boşlukları olmayan, kofulsuz ya da küçük kofullu hücrelerdir.
Meristem doku bulunduğu yere göre uç (apikal) ve yanal (lateral) meristem;
kökenine göre ise primer (birincil) ve sekonder (ikincil) meristem olarak grup-
landırılır.
Meristem Doku
/6.ünite [BİTKİLERİN YAPISI
Örnek Sorular
Bir bitkinin meristem dokusuna ait olan iki
hücresinin,
3.
4.
a-
6.
kromozom sayısı,
bölünme hızı,
sitoplazma miktarı
niceliklerinden hangileri farklı QJamaz?
A) Yalnız I
B) Yalnız II C) Yalnız III
D) ıveıı
E) ı ve III
Sürekli bölünebilme yeteneğiyle bitkinin
enine ve boyuna büyüyebilmesini sağlayan
doku aşağıdakilerden hangisidir?
Bulundukları yere
göre
Yanal
Uç meristem
meristem
Primer
meristem
Kökenlerine
göre
Sekonder
meristem
A)
B)
C)
D)
E)
Parankima
Meristem
Sklerenkima
Periderm
Kollenkima
Kök ve gövdenin büyüme noktalarında bulunan uç meristem, bitkinin boyuna
büyümesini; kök ve gövdenin yapısında bulunan yanal meristem ise bitkinin
enine büyümesini ve kalınlaşmasını sağlar.
Daha önce belirtildiği gibi, meristem doku kökenine göre primer ve sekonder
meristem olmak üzere ikiye ayrılır.
a. Primer (Uç) Meristem:
Embriyonik dönemden beri bölünme yeteneğini kaybetmemiş hücrelerden oluşur.
Uç meristemin bölünmesi sonucu oluşan iç içe geçmiş silindir şeklinde üç hüc-
re tabakası bulunur. Bu tabakalar daha sonra farklılaşarak değişmez dokular
olan örtü doku, temel doku ve iletim dokuyu oluşturur.
Kök, gövde ve dalların uç kısımlarında (uç meristem) bulunur ve bitkinin boyca
uzamasını sağlar. Buna primer büyüme denir.
Primer büyüme sonucu gövde Işığa doğru uzanırken, kök kısmı da toprağın
derinliklerine doğru uzanır.
b. Sekonder (Yanal) Meristem:
Bölünme yeteneğini kaybetmiş parankima hücrelerinin, hormonların etkisiyle
yeniden bölünme özelliğini kazanmasıyla oluşur.
Yanal meristem odunsu bitkilerde sekonder büyümeyi sağlar.
Sekonder büyüme, primer büyüme ile oluşan kök ve gövdenin enine kalınlaş-
maşını sağlar.
Primer ve sekonder büyüme aynı bitkinin farklı bölgelerinde eş zamanlı
olarak gerçekleşir.
Sekonder büyümede demet kambiyumu ve mantar kambiyumu olarak adlandı-
rılan iki çeşit yanal (lateral) meristem görev yapar.
Demet kambiyumu (kambiyum), kök ve gövdede yeni iletim demetlerinin
oluşmasını sağlar. Bu yeni iletim demetleri sekonder ksilem ve sekonder floem
olarak adlandırılır.
Meristem doku ile ilgili,
II.
III.
IV.
Sadece kök ve gövdenin uç bölgelerinde
bulunur.
Sürekli bölünebilme yeteneğine sahip
hücrelerden oluşur.
Küçük çekirdekli ve büyük kofullu hücre-
lere sahiptir.
Kökenine göre primer ve sekonder me-
ristem olmak üzere ikiye ayrılır.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) I ve II
D) II ve ıv
B) ıvelV
C) II ve III
E) ve ıv
Primer ve sekonder meristem için,
II.
III.
IV.
parankima hücrelerinin farklılaşması so-
nucu oluşma,
bölünebilen hücrelere sahip Olma,
tüm bitkilerde ortak olarak bulunma
bitkinin boyca uzamasını sağlama
özelliklerinden hangileri ortaktır?
A) Yalnız II
B) Yalnız III C) I ve II
D) II ve III
1
E) III ve ıv
2
315
