I Kök Türk Devleti ve Kutluk Devleti
Bumin Kağan
Mukan Kağan
[i İstemi Yabgu
AVARLAR
İkili Teşkilat
İlteriş Kağan
Vezir Tonyukuk
Bilge Kağan
Orhun Kitabeleri
l. Kök Türk Devleti
SİBİRYA
Kök Türkler İpek Yolu'na hâkim ola-
bilmek için Sasaniler ile iş birliği yapıp
Akhunların varlığına son vermiştir.
KÖK TÜRK DEVLETİ
KARLUKLAR
Aral
BATI KÖK TÜRK DEVLETİ
SASANiLER
TATARLAR
DOĞU KÖK TÜRK DEVLETİ
AVARLAR
Çin Şeddi
KUTLUK DEVLETİ
MANÇURYA
MOĞOLLAR
TİBET KAVİMLERİ
ı. KÖK TÜRK DEVLETİ (552-659)
Kürşad
Türkler l. Kök Türk Devleti'nin yıkılmasıyla yaklaşık 50 yıl Çin esaretinde
yaşamıştır, Bu dönemde Kürşad 39 arkadaşıyla Çin imparatorunu esir
alıp, bir ihtilal yaparak Ötüken'de Türk devletini yeniden kurmak istemiş-
tir. Kürşad ve arkadaşları başarılı olamayıp hayatlarını kaybetmişlerdir. An-
cak Kürşad Ayaklanması Türklere örnek olmuştur.
Batı (Sol) Taraf
Doğu (Sağ) Taraf
Bumin Han (552-553)
İstemi Yabgu (552-576)
Mukan Kağan (553-572)
Tapo Kağan (572-581)
Tardu (576-603)
I. Kök Türk Devleti'nin İkiye Ayrılması (582)
Batı Kök Türk (582-659) Doğu Kök Türk
• "Türk" adiyla kurülan ilk Türk devletidir. Kurucusu Bumin Kağan, merketi
Ötüken şehridir.En parlak dönemlerini "Mukan Kağan Zamanı"nda yaşamış-
lardır. Bumin Kağan Dönemi'nde olduğu gibi Mukan Kağan Zamanı'nda da
devletin "Batı” kanadını İstemi Yabgu yönetmiştir. (İkili teşkilat sistemi)
• Mukan Kağan'dan sonra başa geçen Ta-po Kağan tek başna Budizm'i kabul
etmiş bu da halkı ile arasının açılmasına yol açmıştır.
• Çin, Ta-po'dan sonra kağan olan İşbara Kağan'dan Türk töresinden vazgeç-
meşini isteyince İşbara Kağan "Bizim âdet ve geleneklerimiz çok eski çağ-
tardan beri devam edegelmiştir. Bundan dolayı onları değiştirmeye benim
gücüm yetmez" demiştir.
resmen ikiye ayrılmıştır. Doğu Kök Türk Devleti 630 yılında, Ban Kök Türk
Devleti ise 659 yılında Çin egemenliğine girmiştir.
15
KUYLUK DEVLETİ (682-744)
• Kutluk Kağan'ın Çin karşısında verdiği başarılı bağımsızlık
mücadelesi sonucu Ötüken merkez olmak üzere kurul'
muştur. Bu yüzden Kutluk Kağan'a "derleyen, toparlayan
manasında "İlteriş" unvanı verilmiştir. Devletin kuruluşunş
da vezir Tonyukuk'un (Apa Tarkan / Türklerin Bismark'ı) d
etkisi büyük olmuştur.
• Kapgan Kağan Zamam'nda Türk boyları hâkimiyet altına
alınarak devlete en parlak dönemlerinden biri yaşatılmıştır.
• Bilge Kağan ülkeyi kardeşi Kültigin ve vezir Tonyukuk'la
birlikte yönetmiştir. Üçü adına dikilen Orhun Kitabeleri
Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı örneği kabul edilir. "
• Bilge Kağan'ın ölümünden sonra Karluklar, Uygurlar ve
stagram.çom/çopysina
