• Hormonlar : Adrenalin ve tiroksin gibi hormonlar kalp atışını hızlandırırken,
asetilkolin hormonu ise kalp atışını yavaşlatır.
• Karbondioksit: Kandaki C02 miktarının artması durumunda kanın pH'ı düşer,
asitliği ise artar. Bu değişim omurilik soğanı tarafından algılanır ve kalp atışı
hızlanır.
• Sıcaklık:VücutsıcakIğınınartmasısinoatriaIdüğümü uyarırvekalpatışı hızlanır.
Bu durum ateşli hastalıklarda kalp atışının hızlanmasına neden olur.
• Kimyasal maddeler: Nikotin vekafeingibikimyasal maddelerkalbin çalışmasını
hızlandırır.
2. KAN DAMARLARI
Vücudumuzda kan taşınımı sağlayan damarlar atardamar, toplardamar ve kılcal
damar olmak üzere üçe ayrılır.
Atar ve toplardamarların duvarları dıştan içe doğru; bağ doku, düz kas ve epi-
tel dokudan (endotel) oluşmuştur. Kılcal damalarlar ise sadece tek sıralı epitel
dokudan (endotel) oluşmuştur.
Atardamar Toplardamar
6.Ünite / DOLAŞIM SİSTEMİ
Örnek Sorular
Aşağıdakilerden hangisi kalbin atış hızını
10.
11.
a-
12.
A)
B)
C)
D)
E)
Adrenalin salgısının artması
Parasempatik sinirlerin kalbi uyarması
Vücuda bol miktarda kafein alınması
Kandaki C02 miktarının artması
Vücut sıcaklığının yükselmesi
Aşağıda insan kalbine ait olan dört farklı oda-
cık numaralandırılarak verilmiştir.
Endotel
Düz kas
2 Bağ dokusu
Kapakçık
Ven
Toplardamar
1
2
4
Arter
Atardamar
Bazal zar
Endotel
Düz kas
Bağ dokusu —
Kılcal damar
Venül
Kılcal damar
Numaralandırılmış kısımlar ile ilgili,
I. atardamarlar ile bağlantılı olanlar —s 2 ve 4,
II. toplardamarlar ile bağlantılı olanlar 1
ve 3,
III. oksijence zengin kan taşıyanlar 3 ve 4,
eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?
Kan damarlarmn yapısı
a. Atardamarlar
Kanı kalpten alarak kılcal damarlara taşıyan damarlardır. Duvarları yapısal ola-
rak toplardamara benzer ama daha kalındır. Ayrıca daha fazla miktarda elastik
lif içerirler. Kan basıncının ve kanın akış hızının en yüksek olduğu damarlardır.
Akciğer atardamarı hariç atardamarların tümü oksijence zengin kan taşır.
Kalbin kasılıp gevşemesi sırasında kanın atardamar çeperine yaptığı basınca
tansiyon adı verilir. Karıncıkların kasılması sırasında oluşan basınca büyük tan-
siyon, karıncıkların gevşemesi sırasında oluşan basınca ise küçük tansiyon
denir.
Sağlıklı bir insanda dinlenme halinde büyük tansiyon 120 mmHg, küçük tansi-
yon 70mmHg dır. Tansiyon sfigmomanometre adı verilen alet ve stetoskop ile
ölçülür.
A) Yalnız II
B)lvell
D) II ve III
C)lveııı
E) ı, II ve III
Aşağıdaki atardamarlardan hangisindeki
karbon dioksit derişimi diğerlerinden daha
yüksektir?
A)
Böbrek atardamarı
B)
Şah damarı
C) Aort
D)
Akciğer atardamarı
E)
Koroner damar
7
E
8
c
9
D
113
