HİZMET SEKTÖRÜ VE ULAŞIM
Deniz Yolu
• Üç tarafı denizlerle çevrili olan Türkiye'nin, çevresinde-
ki denizlerin boğazlar vasıtasıyla birbirine, Cebelitarık
Boğazı ile Atlas Okyanusu'na, Süveyş Kanalı ve Ba-
bülmendep Boğazı ile Hint Okyanusu'na bağlanması
deniz ulaşımı yönünden Türkiye'nin önemini artırmak-
tadır.
• 1 Temmuz 1926 tarihinde çıkarılan Kabotaj Kanunu
ile yabancılara verilen tüm imtiyazlar kaldırılarak ülke
çevresindeki denizlerde her türlü taşımacılık hakkı Türk
girişimcilere verilmiştir.
• 1950-1960 arası dönemde Alsancak (İzmir), Mersin,
Trabzon, İskenderun ve Samsun limanları inşa edilmiştir.
• 1960'lı yıllardan itibaren Haliç, Tuzla, Pendik gibi ter-
sanelerde farklı büyüklükte gemiler yapılmış, limanların
İstanbul Boğazı
kapasiteleri artırılmış ve dış ticaretteki sevkiyatın Türk gemileri ile yapılması teşvik edilmiştir.
• Türkiye'de yer alan limanlara 2023 yılında 60.195 gemi uğramıştır.
• Ro-Ro gemileri, yüklerin tekerlekli sistemler aracılığıyla hızlı bir şekilde yüklendiği ve benzer şekilde tahliye operas-
yonlarının gerçekleştiği gemilerdir. Ro-Ro taşımacılığı; Türkiye'de özellikle İstanbul, İzmir, Samsun ve Trabzon liman-
larında yapılmaktadır.
• Kruvaziyer gemileri, bir veya daha fazla limanda tarifeli ve geçici turistik ziyaretlerin gerçekleştirildiği gemilerdir. Türki-
ye'ye 2023 yılında 1.192 kruvaziyer gemi ile yaklaşık 98 bin yolcu uğramıştır. Marmaris, Kuşadası, İstanbul, Antalya,
Bodrum, Fethiye, Alanya ve Bozcaada bu kapsamda en yoğun limanlardır.
• Türkiye, deniz yoluyla yurt içi yolcu taşımacılığında istenen seviyede değildir (yaklaşık %0,5).
• Bununla birlikte uluslararası yük taşımacılığında deniz yolunun payı %60'Iara yakınken yurt içinde bu oran %6 civarın-
dadır.
Hava Yolu
• Cumhuriyet sonrasında Türk Tayyare Cemiyetinin kurulmasıyla (1925) sivil havacılığın kurumsal temelleri atılmıştır.
• Hava Yolları Devlet İşletmesinin kurulması ile (1933) sivil taşımacılığın başlamasına imkân sağlanmıştır.
• İstanbul-Eskişehir-Ankara hattında 1933 yılında gerçekleştirilen uçak seferleri Türkiye'de ticari uçuşların başlangıcı
olmuştur.
• Hava yoluyla ilk yurt dışı seferi ise 1947 yılında Ankara-İstanbul-Atina hattında gerçekleştirilmiştir.
• Sivil Havacılık Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle (1983) Türkiye'de hava yolu taşımacılığı, THY'nin yanı sıra özel hava
yolu şirketleri tarafından da yapılmaya başlanmıştır.
• Türkiye'de 2023 yılı itibarıyla sivil hava trafiğine açık olan havalimanı sayısı 62'dir. Bu havalimanlarının yaklaşık yarısı,
iç ve dış hatlara açık şekilde hizmet vermektedir.
• Dış hatlara açık olan havalimanları, genellikle nüfus yoğunluğunun fazla olduğu veya turizm merkezi olan şehirlerin
yakınlarına konumlandırılmıştır.
• 1960 yılında taşınan yolcu sayısı 713 bin civarında iken bu rakam 2015 yılında 181 milyona, 2023 yılında ise 200
milyonu geçmiştir.
Boru Hattı
• Ulaşımda artan talep ve teknolojik gelişmeler doğrul-
tuşunda ilk olarak 19. yüzyılda kısa ve küçük boyuttaki
hatlar ile başlamıştır.
• Bu taşımacılığın çevreci olması, birim taşımadaki
maliyetin az oluşu ve kesintisiz ürün akışı sağlaması
nedeniyle yakın gelecekte önemi daha fazla artacaktır.
• Türkiye'de ticari anlamda faaliyete geçen ilk boru hattı,
Batman'da çıkarılan ham petrolün taşınması amacıyla
1967 yılında açılan Batman-DörtyoI Ham Petrol Boru
Hattı'dır.
• İlerleyen dönemde boru hattı sayısının artması nede-
niyle bu hatların yapımı ve işletmeciliğinde kurumsal
bir yapıya ihtiyaç duyulmuş ve 1974 yılında BOTAŞ
(Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi) kurul-
muştur.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
Türkiye'de yer alan doğal gaz ve petrol boru hatları haritası
(BOTAŞ)
COĞRAFYA - AYT
