7./hite [VÜCUDUN SAVUNULMASI BAĞIŞIKLIK
AKTİF VE PASİF BAĞIŞIKLIK
Kazanılmış bağışıklık, aktif bağışıklık ve pasif bağışıklık olmak üzere ikiye ayrılır.
Kazanılmış Bağışıklık
• Sonradan kazanılır.
16.
100
Örnek Sorular
Bir bireye belirli bir hastalığa karş direnç ka-
zandırmak için iki ayrı zamanda aşı yapılarak
bu hastalıkla ilgili antijen verilmiştir. Aşağıdaki
grafik, bu bireyin kanında bulunan antikor mik-
tarının, antijenin I. ve 2. kez uygulanmasına
bağlı olarak değişimini göstermektedir.
Antikor
miktar
Aktif bağışıklık
• Birey antikoru kendi üretir.
Pasif bağışıklık
• Birey antikoru hazır alır.
10
1
10 20 30 40 50 60 70 80 90
Doğal yolla
• Hastalığı geçirme
Yapay yolla
• Aşı
Doğal yolla
• Plasenta ve anne
sütü ile
Yapay yolla
• Serum
Gün
Antijenin
1. kez
Antijenin
2. kez
1.
a.
b.
2.
Aktif bağışıklık: Vücudun kendi ürettiği antikorlar ile bağışıklık kazanmasıdır.
Aktif bağışıklık, hastalığı geçirme ve aşılama ile kazanılabilir.
Hastalığı Geçirme:
Su çiçeği, kızamık ve kabakulak gibi hastalıkları genellikle bir kez geçiririz. Bu-
nun nedeni bu hastalıklar sırasında bazı lenfositler bellek hücrelere dönüşür.
Bu hücreler antijenle ikinci kez karşılaşıldığında hızlı bir biçimde antikor ürete-
rek hastalığa tekrar yakalanmamızı engeller.
Aşı :
Sağlıklı bireylere uygulanır. Koruyucu bir yöntemdir. Uygulandığı bireyde yapay
yolla aktif bağışıklık sağlar.
Aşağıda bu uygulamanın basamakları verilmiştir:
• Sağlıklı insana aşı yapılarak zayıflatılmış hastalık etkeni (antijen) enjekte
edilir.
• Vücuttaki lenfositlerden bir kısmı verilen antijeni tanıyan ve yok eden antikorlar
üretir.
• Lenfositlerin birkısmhastallketkeninitanıyarakhızlaantikorüretecekolanhafiza
hücrelerine dönüşür.
Aşılanan kişi daha sonra aynı hastalık etkeni ile karşılaştığında vücudu hızla
antikor üretir ve hastalık etkenini etkisiz hale getirir.
Pasif bağışıklık: Antikorların bir bireyden diğerine aktarılması sonucu sağla-
nır. Pasif bağışıklık, doğal (anne sütü ve plasenta ile) ya da yapay (serum) yolla
kazanılabilir.
uygulanması uygulanması
Bu grafiğe dayanarak aşağıdaki yargılardan
hangisine varılamaz?
a-
17.
A)
B)
C)
D)
E)
Antijenin 2. kez uygulanmasında vücunda
verilen antijen miktarı daha fazladır.
Vücudun, uygulanan antijeni tanıması için
belirli bir sürenin geçmesi gerekir.
Antijenin I. kez uygulanmasından sonra
oluşan antikor miktarı, belirli bir süreden
sonra azalmaya başlar.
Antikor oluşumu, antijenin 2. kez uygulan-
maşında, 1. kez uygulanmasındakine göre
daha kısa süre sonra gerçekleşir.
Antijenin 2. kez uygulanmasıyla kazanılan
direnç, 1, kez uygulanmasıyla kazanılan-
dan daha güçlü ve daha kalıcıdır.
(2002 - ÖSS)
Bir insana,
III.
kızamık aşısı yapıldıktan bir süre sonra
kızamık etkeninin verilmesi,
suçiçeği hastalığı geçirmeden suçiçeği
etkeninin verilmesi,
kabakulak hastalığı geçirdikten sonra ka-
bakulak etkeninin verilmesi
uygulamalarından hangilerinin sonucunda
o insanın hastalanması beklenir?
B) Yalnız II C) Yalnız III
A) Yalnız I
13
D)lveıı
A
E) II ve III
(2008 - ÖSS Fen-1)
14
15
c
141
