//./hite [POPÜLASYON KOMÜNİTE EKOLOJİSİ
19.
20.
21.
Örnek Sorular
Yarar sağlar
Yarar sağlar
Yarar sağlar
Zarar verir
Yukarıdaki şemaya göre,
l. A ve B arasında kommensalizm görülür.
II. C'nin birey sayısının artması, A türünü
olumsuz etkiler.
III. B canlısı konak, C canlısı parazittir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
B) ive II
A) Yalnız III
C) I ve III
D) II ve III
E) ı, II ve III
Aşağıdakilerden hangisi kommensalizme
örnek olarak verilebilir?
A) Plazmodyumun alyuvarlarda eşeysiz üre-
B) Selüloz sindirici bakterilerin otçul hayvan-
ların işkembelerinde yaşaması
C) Elma ağacının üzerinde ökseotunun yaşa-
ması
D) Mantar hiflerinin mısır bitkisinin kökünü
sarması
E) Vantuzlu balığın, köpek balığına tutunarak
yaşaması
İki farklı türün bireyleri arasında değişik ilişkiler
olabilir. Aşağıdaki tabloda üç farklı ilişki, I, II ve
III olarak adlandırılmış ve bu ilişkilerin K ve L
canlıları üzerindeki etkileri gösterilmiştir.
İlişki tipi
K canlısı
L canlısı
b. Kommensalizm (+; O):
Birlikte yaşayan iki türden biri bu birliktelikten yararlanırken (konuk) diğer tür
(konak) etkilenmez. Aşağıda kommensalizm örneklerinden bazıları verilmiştir:
• Echenies cinsi küçük vantuzlu bir balık, köpek balığına tutunarak ona zarar
vermeden yaşar. Küçük balık, köpek balığının hareketi ile yer değiştirir ve
onun yiyecek atıklarından beslenir.
• İstiridyenin sırt boşluğu içinde yaşayan küçük bir yengeç türü barınak orta-
mı bularak bu birliktelikten yarar sağlarken, istiridye bu birliktelikten etkilen-
mez.
c. Parazitizm (+;
Birlikte yaşayan canlılardan birinin fayda, diğerinin ise zarar gördüğü bir yaşa-
ma şeklidir.
Fayda gören canlıya parazit (konuk, asalak) zarar gören canlıya ise konak adı
verilir.
Hastalık yapan parazit organizmalara patojen adı verilir.
Parazit canlılar genel olarak hızlı ürer. Ancak enzim ve sindirim sistem-
leri iyi gelişmediği için bir konağa bağımlı olarak yaşarlar.
Parazitler; bir hücreli, bitkisel ve hayvansal parazitler olmak üzere üç grupta
incelenebilir.
Bir hücreli parazitler: Bazı bakteriler, amipler, kamçılılar ve sporlular bir hüc-
reli parazitlerdir. Bakteriler zatürre, amip dizanteri, sporlular grubunda yer alan
plazmodyum ise sıtma hastalığına neden olabilir.
Bitkisel parazitler: Bitkiler genelde ototrof beslenen organizmalardır. Ancak
bazı bitki türleri besinlerinin bir kışımını ya da tamamını diğer bitkilerden karşı-
larlar. Bu tür bitkilere parazit bitkiler denir.
Parazit bitkiler emeç, adı verilen köksü uzantılara sahiptir. Bu bitkiler
emeçlerini üzerinde yaşadıkları bitkinin iletim demetlerine gönderirler.
Bitkisel parazitler yarı parazit ve tam parazit olarak ikiye ayrılırlar.
O: canlı üzerinde etkisi yok
+: canlı için yararlı bir etkisi var
—: canlı için zararlı bir etkisi var
Buna göre, tabloda I, II ve III ile belirtilen
ilişki tipleri aşağıdakilerin hangisinde doğru
olarak verilmiştir?
A)
B)
C)
D)
E)
16
214
Kommensalizm Mutualizm
Kommensalizm Parazitizm
Parazitizm
Mutualizm
Mutualizm
Mutualizm
Parazitizm
•
•
Yarı Parazit
Klorofil içerdiklerinden fotosen-
tezle kendi besinlerini üretebilirler.
Konak bitkinin sadece ksilemine
emeç gönderirler.
Konak bitkiden su ve mineral gibi
inorganik besinleri alırlar.
Ökse otu yarı parazit bitkilere ör-
nektir.
•
•
•
17
Kommensalizm Parazitizm
Parazitizm Kommensalizm
Kommensalizm Mutualizm
(2010 -LYS)
18
Tam Parazit
Klorofil içermediklerinden fotosentez-
le kendi besinlerini üretemezler.
Konak bitkinin hem ksilem hem de flo-
emine emeç gönderirler.
Konak bitkiden hem inorganik hem de
organik besinleri alırlar.
Küsküt otu ve canavar otu tam parazit
bitkilere örnektir.
