//./hite [POPÜLASYON KOMÜNİTE EKOLOJİSİ
51.
52.
53.
Örnek Sorular
Aynı ortama konulan iki farklı paramesyum
türünün birey sayılarındaki değişim aşağıdaki
grafikte gösterilmiştir.
Birey sayısı
Zaman
Buna göre,
I. M türünün üreme hızı N türünden fazladır.
II. M ve N türlerinin ekolojik nişlerinde bazı
farklılıklar vardır.
III. Bu iki tür aynı ortamda birlikte yaşaya-
maz.
ifadelerinden hangileri doğru değildir?
A) Yalnız I
B) Yalnız C) Yalnız III
İkinci durum: Ekolojik nişleri aynı olan türler arasında ortaya çıkan rekabet
sonucunda türlerden birisi doğal seleksiyona uğrayarak farklı bir kaynağı kul-
lanmak üzere değişime uğrayabilir. Kaynak paylaşımı ve karakter kayması bu
durumu sağlamaya yönelik olarak geliştirilen iki adaptasyondur.
Aşağıda aynı besinle beslenen P. caudatum ve P. bursaria türlerinin farklı or-
tamlarda (A) ve aynı ortamda yetiştirilmesi (B) durumunda birey sayısı - zaman
grafikleri verilmiştir.
Birey sayısı
Zaman
— P. caudatum
— P. bursaria
Birey sayısı
Zaman
D)lveıı
E) II ve III
Bir komünitede bulunan tüm canlılar aşağı-
daki olaylardan hangisini ortak olarak ger- —
çekleştirirler?
A)
B)
C)
D)
E)
Eşeysiz üreme
Fotosentez
Aktif hareket
Hücre dış sindirim
Beslenme
Rus ekolog Gause, Paramesyum aurelia ve
Paramesyum caudatum ile yaptığı çalışmalar-
da benzer türlerin, aynı sınırlı kaynaklar için re-
kabet ettiği zaman bir türün yaşamaya devam
ederken diğer türün yok olduğu gözlemlemiştir.
Bu durum aşağıdaki terimlerden hangisi ile
ifade edilir?
A)
B)
C)
D)
E)
Kaynak paylaşımı
Rekabette elenme prensibi
Ekolojik niş
Ekoton
Karakter kayması
c
Farklı ortamlara konulan paramesyum popülasyonları taşıma kapasitelerine
ulaşmıştır. (A)
P. caudatum ve P. bursaria türleri karışık olarak aynı ortamda yetiştirildiğinde,
her iki türünde yaşamaya devam ettiği ve aralarında belirli bir dengenin kurul-
düğü görülmüştür (B). İki tür aynı besin kaynağı üzerinden rekabet etmelerine
karşı, P. bursaria kültür ortamının alt kısmını işgal etmiş ve kültür ortamının üst
kısmını işgal eden P. caudatum ile rekabet etmeden oradaki besinlerle besle-
nerek yaşamın sürdürmüştür. Böylece iki tür, aynı kaynaktan faydalansalar bile
yeterli derece farklı habitatları yurt edinmeleri sonucunda aynı ortamda birlikte
yaşayabilmişlerdir.
Komünite içerisinde benzer türlerin bir arada yaşamasını mümkün kılan bu niş
farklılaşması, kaynak paylaşımı olarak adlandırılır.
Ekolojik niş asıl niş ve gerçekleştirilen niş olmak üzere ikiye ayrılır. Asıl niş, bir
türün rekabet veya başka biyotik faktörlerin olumsuz etkileri tarafından sınır-
lanmadan sahip olduğu en geniş yaşama alanında gerçekleştirdiği nişi olarak
tanımlanır. Gerçekleştirilen niş ise bir türün rekabet ve avlanma gibi biyotik
etkileşimlerin varlığı durumunda gerçekleştirdiği niş olarak tanımlanır.
Nişleri örtüşen, ancak birbirinden biraz farklı habiatlarda yaşayabilecek kadar
farklı Olan iki midye türü arasındaki rekabet, kaynak paylaşımına güzel bir ör-
nektir.
Balanus balanoides ve Chthamalus stellatus, İskoçya kıyılarında gelgitlere ma-
ruz kalarak kayalar üzerinde yaşayan iki kazmidyesi türüdür. Bu iki türün yüzen
larvaları, kayalar üzerindeki geniş alanlara rastgele yerleşirken, erginleri ise ka-
yalar üzerinde tabakalı bir yayılış gösterir. Balanus erginleri, denizin alçaldığı
dönemlerde susuz kalan açık ortama uzun süre katlanamazlar. Bu nedenle ku-
ruluğa dayanamayan Balanus erginleri gelgit zonunun alt kısmında yaşarlar.
50
c
-y
226
