/7./hite
/ BİTKİLERDE BÜYÜME VE HAREKET
3. Termonasti
Bitkilerde sıcaklık değişimlerinin neden olduğu nasti hareketlerine termonasti
denir.
Temonasti daha çok bitkilerin çiçeklerinde görülen bir harekettir.
Çiğdem ve lale gibi bitkilerin çiçeklerinin soğukta kapanıp sıcakta açılması bu
olaya örnek olarak verilebilir.
C. FOTOPERİYODİZM
Bitkilerin gün uzunluğuna bağlı olarak gelişim göstermesi olayına fotoperiyo-
dizm, gelişim gösterdikleri evreye ise fotoperiyot adı verilir.
Bitkiler 24 saatlik gece ve gündüz döngüsünde, gündüz (ışık) ve gece (karanlık)
periyodunun uzunluğuna göre gelişim gösterirler.
Fotoperiyot, bitkilerde büyüme, gelişme, çiçeklenme, yaprakların dökülmesi ve
durgunluk döneminin başlaması gibi fizyolojik olayları etkiler.
Bitkilerin fotoperiyodik yanıtlarına göre sınıflandırılması genelde çiçeklenmeye
dayanır ve fotoperiyoda göre kısa gün, uzun gün ve nötr gün bitkileri olmak
üzere üçe ayrılır.
Uzun gün ve kısa gün bitkilerinde çiçeklenmeyi kontrol eden etmen gün uzun-
luğu değil, gece uzunluğudur. Kritik gece uzunluğu adı verilen bu etmen, kısa
gün ve uzun gün bitkilerinde çiçeklenmeyi düzenleyen gece uzunluğu ya da
karanlık saat sayısıdır.
Kısa gün bitkilerinde gece uzunluğu "kritik karanlık süresini" aştığı za-
man çiçeklenme olurken, uzun gün bitkilerinde ise gece uzunluğu, "kritik karanlık
süresinden" daha kısa olduğu zaman çiçeklenme gerçekleşir.
a. Kısa Gün Bitkileri
Gecenin gündüzden daha uzun olduğu mevsimlerde çiçek açıp gelişirler. Bu
tip bitkiler kısa gün koşullarının hakim olduğu yaz sonunda, sonbaharda ya da
kışın çiçek açarlar.
Kısa gün bitkilerine çilek, sütleğen, patates ve soya fasulyesi gibi bitki türleri
örnek olarak verilebilir.
Aşağıda bir kısa gün bitkisinin fotoperiyota bağlı olarak çiçeklenme durumu
Örnek Sorular
Böcekcil bitkilerdeki,
I. taşa çarpan kökün zıt yönde büyümesi,
II. üzerine böcek konan yaprağın kapanma-
olayları aşağıdakilerden hangisinde doğru
olarak adlandırılmıştır?
a-
22.
23.
24.
A)
B)
C)
D)
E)
II.
III.
IV.
Haptotropizma
Fototropizma
Travmatropizma
Geotropizma
Hidrotropizma
Sismonosti
Termonasti
Sismonasti
Fotonasti
Termonasti
Asma bitkisinin dokunduğu bir dala za-
mania sarılması
Akşamsefası bitkisinin çiçeklerinin aydın-
lıkta kapanıp karanlıkta açılması
Bitki köklerinin toprağın derinliklerine
doğru uzaması
Küstüm otu bitkisinin dokununca yap-
rakçıklannı kapatması
verilmiştir.
24
s
Yukarıdakilerden hangileri, yönelim hareke-
ti olarak kabul edilemez?
B) ı ve IV C) II ve III
E) III ve IV
(2010 -LYS)
Bitkilerde gerçekleşen aşağıdaki olaylar-
dan hangisi nasti hareketi geğ_ğ—
il ir?
Kritik
karanlık süresi
Işık flaşı
Karanlık
A)
B)
C)
D)
E)
19
Sarmaşık bitkisinin çiçeklerinin gündüz
açılıp gece kapanması
Küstüm otunun yapraklarının dokunuldu-
ğunda kapanması
Belirli bir sıcaklıkta lalelerin çiçek açması
Fasulye bitkisinin bir desteğe sarılarak bü-
yümesi
Akşam sefası bitkisinin çiçeklerinin gün-
düzleri kapanması
E
20
D
21
341
