/7./hite
/ BİTKİLERDE BÜYÜME VE HAREKET
2. Sitokinin
Asıl sentez yeri kök uçları olup, daha sonra ksilem ile meristem dokulara, to-
humlara, yapraklara ve meyvelere taşınır. Ana işlevi hücre bölünmesini ya da
sitokinezi uyarmaktır.
Sitokinin hormonu oksin ile birlikte hareket ederek özelleşmemiş genç hücre-
lerde farklılaşmayı etkiler.
İkincil meristemlerin aktif hale gelmesi ve gövdenin alt kısımlarında köklerin
oluşması sitokinin hormonunun etkisi sonucunda meydana gelir.
Yaprak gibi bitki organlarının yaşlanmasını geciktirir. Bu nedenle çiçek satıcıları
kesilmiş çiçekleri taze tutmak için sitokinin içeren spreyler kullanırlar.
Bitki kökleri ile yararlı bakteriler ve mantarlar (mikoriza) arasında simbi-
yotik ilişkilerin kurulmasında görev alır.
3. Giberellin
Bitkinin embriyosunda, uç tomurcuklarında, genç yapraklarında ve köklerinde
üretilir.
Bitki gelişiminde en önemli etkisi hücre bölünmesi ve hücre uzamasını uyararak
gövde ve yaprak uzamasına neden olmasıdır. Ayrıca bitkilerde çiçeklenmeyi
teşvik eder.
Oksinle birlikte bulunduklarında meyve büyümesi üzerinde etkili olurlar. Örne-
ğin salkım seyretmek, çekirdeksiz meyve oluşumunu sağlamak ve tane iriliğini
artırmak gibi etkileri vardır.
Hücre çeperlerinin esnekliğini artırarak hücreye su alınımını kolaylaştırır ve hüc-
renin genişlemesini sağlar.
Dormansi (uyku hali) periyodunda bulunan tohumdaki embriyoyu uyararak
çimlenmeyi başlatır.
Tohumdaki giberellin hormonunun artması durumunda sırasıyla aşağıdaki
olaylar gerçekleşir.
• Tohumdaki sindirim enzimi sentezi hızlanır.
• Endospermde depolanan besinlerin hidrolizi sonucu monomerler oluşur.
• Bu monomerler embriyo hücreleri tarafından solunum olayında kullanılır ve
çimlenme olayı için gerekli olan ATP üretilir.
Endosperm
4.
5.
6.
Örnek Sorular
Uygun çevresel koşullarda tohumun ge-
üşmesini ve çimlenmesini uyaran hormon
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sitokinin
C) Giberellin
B) Oksin
D) Absisik asit
E) Etilen
Sitokinin hormonu ile ilgili,
II.
III.
IV.
Kök uçlarında üretilip, ksilemle bitkinin
üst kısımlarına taşınır.
Hücre bölünmesini uyarıcı etkiye sahiptir.
Sadece üretildiği bölgede etkinlik gösterir.
Yaprak ve çiçeklerin yaşlanmasını gecik-
tirir.
E
a-
ifadelerinden hangileri doğru değjJdjr?
A) Yalnız I
B) Yalnız III C) ı veıı
D) il ve III
Bir bitkinin toprak suyuna azot ve fosfor ele-
mentlerinin ilavesine bağlı gelişim grafiği aşa-
ğıdaki gibidir.
Kuru ağırlık (g)
200
100
N- Azot
Fosfor
Yalnız N
Kontrol grubu
Yalnız P
ylar
Haziran Temmuz Ağustos
Bu grafiğe göre,
OOQ
Gb : Giberellin
Şeker
II.
III.
Bitkinin iyi gelişebilmesi için hem azota
hem de fosfora ihtiyacı vardır.
Bitki, diğer besleyici minerallere ihtiyaç
duymaz.
Azot eksikliği, fosfor eksikliğine göre bit-
kinin gelişmesini daha olumsuz etkiler.
yorumlarından hangileri yapılabilir?
A) Yalnız I
C) I ve III
D) II ve III
Giberellin hormonu çimlenen tohumlarda besin maddelerinin embriyo tarafından kullanıl-
maşını sağlar.
1
c
2
A
E) l, II ve III
(2015 - YGS)
3
335
