jKLh4 (HAVA NEMLjLÖĞ1 YAĞIŞ)
3. Okyanus akıntıları
Sıcak su akıntıları beraberinde sıcak-nemli hava kütlelerini de taşır. Bu hava
kütleleri Hin karalarla karşılaşınca bol yağışa neden Ölür.
Örneğin, İngiltere kıyılan Gulfştrearn•ın etkisiyle bol yağış alır.
Soğuk su akıntıları [şe beraberinde, nem taşıma kapasiteleri düşük olan
soğuk hava kütlelerini sürüklerler. Bu hava kütleleri hem nern bakımından
fakir hem de soğuk Oldukları İçin daha da soğuk hale gelmeleri güç olmak-
tadır. Bu durum yağış oluşumunu güçleştirmektedir. Bu nedenle soğuk şu
akıntılarının etkili Olduğu kıyılarda çöllerin Oluştuğu gözlenmektedir.
Örneğin, Kalahari (Güneybatı Afrika), Atacama (Şili), Benguela ve Peru
akıntılarının etki alanındaki kıyılarda gelişen çöller,
4, Yerşekilleri
— Denize paralel uzanan dağların denize dönük yamaçları bol yağışlı İken.
diğer yamaçları az yağışlıdır. (Örnek: Kuzey Anadolu Dağlan)
— Denize dik uzanan dağlar nemli hava kütlelerinin İç kesimlere kolayca
sokulmasına neden olur. Yağış böyle yerlerde kıyıda fazla olmasa da
daha geniş alana yayılır. (Örnek: Ege Bölgesi)
— Etrafl dağlarla çevrili kara İçleri nemli hava kütlelerinin İç kesimlere
sokulmasına engel Olur. (Örnek: İç Anadolu ve Iğdır: 272 mm)
5, Hava Hareketleri
Alçalıcı hava hareketlerinin etkili olduğu dinamik yüksek basınç ku-
Şağında çöller oluşmuştur,
— Yükselici hava hareketlerinin etkili Olduğu Ekvatoral Bölge dünyanın
en yağışlı kesimlerindendir.
— Deniz kaynaklı rüzgarlar karalara bol yağış getirir. (Örnek: yaz musonları)
— Kara kaynaklı rüzgarlar kuru eser. (Örnek: kış musonları)
Yağış Rejimi
Bir yıl İçinde bir bölgeye düşen toplam yağış tutarının aylık veya mevsimlik
dağılışına yağış rejimi denir.
Örneğin: Erzurum'un yağış rejimi aşağıdaki gibidir:
s
%23
%17
Yıllık tutar 447 mm
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı / Soru Bankası
ÖRNEK SORU:
— Yazkn Mnt Okyanusu'ndan kaynakknan
rüzgarlar Güneydoğu A" p bol
— Etrah dağkrh çevrili bir böğe "n İç
Anadolu Türkiyehin en az yağış alan
— Erzurum 447 mm "W'k yağış tuta
Ankara'nm 378 mm lik tuünna göre
daha fazla yağış alır.
Batı Avrupa kıyrlanna aym enlemlerdeki
Kanada'nm doğu kıyılarından daha
fazla yağış düşer.
Yukarıda yağış miktarmı etkileyen fak-
törlerden hangisinin etkisinden bahse-
dilmemiştir?
A) Yerşekillerj
B) Ham harekeHerİ
C) Denize göm konum
D) Yükselti
E) Okyanus akmfrhn
ÇÖZÜM:
— Güneydoğu Asya 'da yazlann bol
geçmesine hava hareketleri,
— İÇ Anadolu'nun Türkiyehin en yağış
akn bölgesi Olmasına yerşekilleri,
— Erzurum'un Ankara'dan hha fazla
almasına yükselti,
— Bat Avrupa'nm Ka-
nada'mn doğu krplanndan chha yağşh
olmasma fark* scakhktaki okyanus akm-
tllan neden olmaküdr.
Verilen durumlarda d@nize göre konumun
yağış üzerindeki etkisinden
YANIT: C
İKLİM (HAVA NEMLİLİĞİ YAĞfş)
YAĞIŞIN YERYÜZÜNDE DAĞILIŞI
25 - 50 cm arası
50 - 100 cm arası
Harita İncelendiğinde Şu yargNara ulaşthr:
Bol yağışlı bölgeler
— Sürekli rüzgarlarm karşılaştıkları bölgeler bol yağışlıdır. Her mevsim ya-
ğlşll Olan bu bölgeler: Orta kuşak karalarının batı kıyılan ve Ekvatoral
Bölge'dir.
— Yazm Okyanus kaynaklı rnuson rüzgarları alan Güney ve Doğu Asya bol
yağış alan bölgelerdendir.
Kurak bölgeler
— Alçalıcı hava hareketlerinin etkh Olduğu şubtropİkaJ dinamik yüksek ba-
şınç kuşağı (dönenceler civan) Dünya'mn en kurak bölgelerindendir.
- Orta kara içleri çevresindeki yüksek dağ sıralan nedeniyle az
— Kump bölgeleri mutlak nem azlığı Ve soğuk bölgeler olması nedeniyle
az yağışlıdır.
100 cm'den çok
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki kıtalardan hangisinde 25 cm'
den az yağış alan bölge çok sınırlıdır?
A) Afrika
C) Asya
B) Avrupa
D) Okyanusya
— 184—
— 185—
E) Kuzey Amerika
ÇÖZÜM:
25 cm'den az yağış alan bölgeler kurak
Avrupa Kıtası'nda 25 cm'den az yağış alan
bölge hemen hemen yoktur. Kıta gene-
linde 50 - 100 Cm arası Ve 100 cm 'den çok
yağış alan yerler geniş alan kaplar.
YANIT: B
Coğrafya 7-2 Konu Anlatımlı ş Soru Bankası
