Örnek Soruyu Değiştir

HARİTA BjLGj5j (HARİTALARDA YERŞEKİLLERjNj GÖSTERME YÖNTEMLERİ) HARİTA BİLGİSİ (HARİTALARDA YERŞEKİLLERİNİ GÖSTERME YÖNTEMLERİ) İzobat (Eş derinlik) Eğrileri Deniz seviyesinden İtibaren aynı derinlikte olan noktaların birleştirilmesiyle elde edilen çizgilere izobat (eş derinlik) eğrileri denir. Göl, derüz ya da Okyanuslar imbat eğrileriyle gösterilir (Harita-5). En derin yer (1000 m) Kıyt(0Ç5gisi Harita-5: Bir İmbat haritası BAZI ÖZEL YERŞEKİLLERİNİN İZOHİPS HARİTALARINDA GÖSTERİLMESİ Tepe • Doruk • Zirve Dar İzohipslerin birbirini çevrelediği yerlere tepe denir. En dar İzohips eğri- sine (dar izohipslerin içindeki noktaya) doruk - zirve denir. Tepe 9 Şekil.6: Bazı özel yerşekilleri Yamaç Tepeye doğru yükselen eğimli yüzeylerin tümüne yamaç denir. sırt Yükseltinin azaldığı yöne doğru eğrilerin V şeklinde kıvrım yaptığ yamaçlara sın denir. Boyun En az iki tepe arasında kalan kesimlerdir. Birden fazla tepenin olduğu, bir- birini çevrelemeyen ve birbirine komşu eğriler arasında kalan kesimlere boyun denir. Vadi Akarsuların aşındırmasıyla Oluşan dar ve derin yerşeklidir. Yükseltinin arttığı yöne doğru eğrilerin (A) şeklinde girinti yaptıkları yerlere vadi denir. Akarsular, geçüği izohips eğrisinde zamanla (A) şekli oluştururlar. Bu durum, akarsuların doğduğu ya da kaynağım aldığı yere doğru yatağım geriye doğru aşındırmasından kaynaklanır (Şekil-7). Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Eank2El ÖRNEK SORU: Bir kıyı yöresinin eşyükselti eğrileri yön. temiyle çizilmiş haritasından, yörenin aşağıdaki Özelliklerinden hangisine ula- şılamaz? A) Doğu-bafr yönündeki profhne B) içi yüksem farkına C) Şeff ahrumn yüzölçümüne D) Yer şekillerinin uzanış yönüne E) Kıyıların toplam uzunluğuna ÇÖZÜM: İzohps haritahnnda derinlik olmadığından şelf alanınm (0 metre Me - 200 m arasm& kalan yerler) yüzölçümüne ulaşılamaz YANIT: C ÖRNEK SORU: Bir akarsu yatağında eşyükselti eğri• 'erinin seyrek olduğu yerlerle İlgili ola• l. Akarsu akış hm azdır. II. Onalama yükselti faladır. III. Vadi derinliği fa*dr. N. Yatak eğimi azdır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? C) IveN 741. Önceki Durum Sonraki Durum ÖRNEK SORU: 6 Yukarıdaki izohips haritasında aşağıda. ki yer şekillerinden hangisi yoktur? Akarsuyun doğduğu ya da geldiği Akarsuyun 71- döküldüğü Şekil-7: Akarsularm eşyükselti eğrileri üzerJndeM etkJşJ; Akarsu A'dan B'ye doğru akmaktadır, Akarsu çizgilerl izohipslere göre daha kahrıdır ve üzerinde aktığı yönü belirten yön oku bulunur. Akatşl.darla derin olarak yarılmış yüksekte kalan geniş düzlüklere plato d". Platolar, eşyükselti eğrilerinin İç kesimlerinde seyrekleşen, dıştaki akarsularm geçtiği yerlerinde şıklaşan bk görünüme sahiptir. Çevresine göre alçakta kalan düzlüklere ova denir. Platodan farkı. akarsu- lar tarafından aşındırılarak parçalanmamış olmasıdır, Yani akarsuyla arasın- da yükselti fMk1 Çök az Olan düzlüklerdir. Örneğin; Muş Ovası'nda Murat Nehri İle düzlükler arasında fazla seviye farkl yoktur. Ancak Muş'a (1284 m) göre yükseltisi daha az olan Gaziantep platosundaki düzlükler (600 m) İle Fırat Nehri arasında yaklaşık 200 - 300 m'lİk seviye farkı vardır. Ovalar, eğrilerinin çok seyrekleştiği Merdir. *usularm denize döküldükleri yerlerde getirdikleri alüvyonları, deniz Çirde biriktirmeleriyle Oluşan ovalara delta denir. İzohipslerin çok seyrek- bştiği, akarsularm kıvrımlar yaptığı ve akarsuyun denize döküldüğü yerde üçgen şeklinde denize doğru çıkıntı oluşturduğu yerlerdir. İzohips hari- tasında akarsu, denize birden fazla kol oluşturarak dökülüyorsa ve deniz kinde karanm bir çıkıntısı oluşmuşsa bu delta oluşumunu gösterir. A) Tepe B) Boyun C) vadi Dili ve m ÇÖZÜM: E) liveıv Eşyükselti eğrilerinin seyrek geçmesi eği- min ve akarsu ahş hızının azaldığına kar* YANIT: C Şekil-8:DeItanm kesiti Harita—6: Deltanm gösterildiği İzohips haması — 106— D) Delta E) Doruk ÇÖZÜM: Delta akarsuların denize döküldükleri yer- 'erde getirdikleri alüvyonları, deniz İçinde biriktirrnesiyle oluşan ovalardır. Verilen izo- hips haritasında deniz gösterilmediği için delta bulunmaz YANIT: D ÖRNEK SORU: Aşağıda bir yöreye alt İzohips haritası veril- miştir. Bu izohips haritasıyla İlgili aşağıdaki bll• gllerden hangisi doğrudur? A) Vadiler geniş tabanlıdır. B) Yörede üç tane boyun bulunmaktadır. C) Çanağın yükseltişi 1375 m'nin altındadır, D) Yamaçların eğimi birbirinin aynıdır. E) Yörede kuzeye ve güneye doğru yük- selti anar. ÇÖZÜM: Çanak, 1375 m eğrisinden sonra başladı- ğlna göre, çanağın yükseltişi 1375 m'nin altındadır. YANIT: C Coğrafya 1-2 Konu Anlatım" / Som Bankası