HARİTA BİLGİSİ
Ölçek Farkının Harita Üzerindeki Etkisi
1. Durum
Harita 1
Harita 2
1/40 000 000
1/20
İkl haritada da Türkiye gösterilmiştir, Ancak harita 2'nin ölçeğinin harita
l'den büyük olması: Harita 2'nin,
boyutlarının büyük olmasına
ayrıntılan gösterme gücünün daha fazla olmasına neden olmuştur.
ÖRNEK SORU:
Bir fiziki harita çizimi sırasmda amn-
t'ları 'gösterme gücünü arttırmak İçin
aşağıdakilerden hangisi gereklidir?
A) boyutlanm küçültmek
B) ve boylam derecelerini behr-
C) Yararlanılacak işaret sayısını arttırmak
D) Yüksem kademelerini göstermek
E) Ölçeği büyük tutmak
ÇÖZÜM:
Haritalarda küçükme oranına Ölçek denir.
Ölçeği büyük olan haritalarda ayrıntı
gösterme gücü fazhdır. Bu nedenle bir
fiükj harita çizimi sırasında ayrıntı gös-
terme gücünü arttırmak için ölçeği büyük
tutmak gerekir.
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Ölçekleri birbirinden farklı Ikl Türkiye
İdari (mülki idareler) haması
L AynnüMn gösterme gücü
HARİTA BİLGİSİ
B. Kullanım Amaçlarına Göre Haritalar
1. Siyasi ve İdari haritalar
Welerİn şuurlarmı (siyasi haritalar) ve ülke İçindeki idari bölünüşü, İlleri
bölgeleri, eyaletleri (İdari haritalar) gösteren haritalardır.
2. Fiziki haritalar
Yerşekiüerinin dağılışm gösteren haritalardır. profil (yerşekİllerİnİn yandan
görünüşü) sadece fiziki haritalardan *rt11abHİr.
3. Beşeri ve Ekonomik haritalar
Yerleşme. göç, din. ırk gibi benzwi faktörleri beşeri haritalar gösterir.
Tarm sanayi. maden gibi ekonomik değer taşıyan ürünlerin dağılışını İse
ekonomk haritalar gösterir.
4. Özel haritalar
Behrü konu için uzmanlarmca hazırlanmış haritalardır, Jeoloji, jeomor-
lolo). iklim, bitki örtüsü, ulaşım, turizm, toprak gibi alanların uzmanlarının,
üzerinde çalıştğı bölgeler bu tür haritalar üzerinde gösterilmektedir.
Her çeşit harita türünden yararlanarak;
Uzuıluk ve alan hesaplanabilir.
Konum
Yön bulunabilinir.
5. Haritalarda Uzunluk - Alan problemleri
Haritaarda uzunluk ve dan problernlerlnin çözümünde bilinmesi gereken
öncelikli uzunluk-alan birimlerinin sırası ve birbirine doğru olarak
çevirmektir. Sıfırlan eklerken ya da çıkarırken çok dikkatli olunmalıdır.
Burum İçin. sorurwn hangi birimle sorulduğunu ve cevabın hangi birim
işten«ine dikkat edilmelidir.
Uzunluk
Alan Ölçüleri
Ö üleri
ÖRNEK SORU:
Bir fiziki haritada,
l. akarsuyun uzunluğu,
II. yörelerin ortalama yükseltisi,
III. gölün yüzölçümü,
IV. doğu-batl yönündeki profil/
niceliklerinden hangilerine haritanm Öl.
çeğlnden yararlanılarak ulaşılabilir?
C)llvelll
B)lvelll
A) iveli
9111 ve ıv
D) 11 ve1V
ÇÖZÜM:
Haritanın ölçeğinden yararlanılarak uzun-
lük ve alan hesaplanır.
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
Bir fiziki haritada X ve Y yöreleri 'arklı renk-
2. Durum
İSTAN
Harita 1
Harita 2
1/2 000 000
1/35 000 000
II. Coğrafi koordinatlar
III. Haritanm boyutlan
IV. Harit İşaretleri
Özelliklerinden hangileri
farkllhk gösterir?
A) lvell B) ivem
bakımından
C) 11 velil
D) 11 ve1V E) 111veW
ÇÖZÜM:
İki haritada Türkiye OMuğu
coğrafi koordinatlar değişmez. İki harita"
idari olduğu Çin harita işareUeri benzerdir.
Ancak Ölçekleri fark" OMuğu İçin harM--
lann, ayrıntı gösterme gücü boy"n
birbirlerinden farW1d1r.(1. durumdaki Ör-
nekler gibi.)
YANIT: 3
0,001
0,01
10
100
1000
km
hm
dam
m
dm
cm
0,000001
-0,0001
0,01
100
ıoooo
1000000
Haritaların boyutları eşit iken, harita 1'in ölçeği harita 2'den büyüktür.
Bu durum,
harita 1 'de ancak İstanbul'un harita 2'de İse Türkiye'nin çizüebİlmeşİne,
t/ harita 1 'İn ayrıntılan gösterme gücünün harita 2'ye göre çok daha fazla
olmasına yol açmıştır.
Coğrafya 1-2 Konu ArılaümL' I Soru Bankası
: Uzunluk ve alan birimlerinin metreye
göre karşılıklan
Problemlerde en çok cm'yi km'ye ya da kmVi cm'ye çevirme işlemi kul-
lar*. Krn'yi, crn'ye çevirirken beş sıhr eklenir. Cm'yi, km'ye çevirirken
beş Shr silinir Gabic-l).
—86—
—87—
'erle gösterilmiştir,
Bu durum, X Ve Y yörelerinin aşağıdaki-
'erden hangisi bakımından farklı olma.
SIY/a açıklanabilir?
A) Denize göre konum
B) İdari bölünüş
C) Ortalama yükselti
D) Eğim değerleri
E) BM örtüşü
ÇÖZÜM:
Fiziki haritalar, renklerle yükselti basamak-
lanm gösterir. Fiziki haritalarda farklı renk-
lerle gösterilen yörelerde ortalama yükselti
birbirinden farklıdır.
YANIT: C
Coğratha 1-2 Konu Anlatım,” I Soru Bankası
