HALK şiiRi 2
Bayburtlu Zihni
Bayburt'ta dünyaya gelen Zihni'nin asıl adı Mehmed
Emin'dir.
Daha çok aruz ölçüsünü kullanmasına karşın hece
ile yazdığı koşma ve destanlarıyla ünlenmiştir.
Sağlığında bir divan düzenleyerek bunu saraya
sunan ender halk şairlerindendir.
Daha çok içinde yaşadığı devirden ve karşılaştığı
haksızlıklardan şikâyet eden hicviyeleri ve sıla
hasretini dile getiren koşmalarıyla dikkati çekmiştir.
Başından geçen olayları ve bu olaylarla ilgili duygu
ve düşüncelerini ele aldığı Sergüzeştnâme adlı
bir eseri vardır.
Dadaloğlu
DİKKAT
1828'deki Rus istilası geçtikten sonra Bayburt'a döndüğü
zaman, harabeye dönmüş memleketinin acılarını samimi
bir şekilde anlattığı koşması ona büyük bir şöhret kazan-
dırmıştır:
Vardım ki yurdundan ayağ götürmüş,
Yavru gitmiş, ıssız kalmış otağı.
Câmlar şikest olmuş, meyler dökülmüş,
Sâkîler meclisten çekmiş ayağı.
Asıl adı Veli olan âşık, göçebe Avşarlar arasında yetişmiş ve onların sözcüsü olmuştur.
Koçaklamalarıyla tanınan âşık, divan şiirinden etkilenmemiş; şiirlerini hece ölçüsüyle söylemiştir.
Şiirlerini konu bakımından sevda şiirleri, yurt güzellemeleri ve kavga şiirleri olarak üçe ayırmak mümkündür.
Dili kavga şiirlerinde sert; diğer şiirlerinde ise içli, samimi ve sadedir.
Avşarların zorla yerleşik hayata geçirilmesine karşı çıkarak konargöçer hayat tarzını savunmuş; "Kalktı göç eyledi
Avşar illeri" dizesiyle başlayan ve "Ferman padişahın dağlar bizimdir" dizesinin yer aldığı şiirinde bu konudaki
görüşünü dile getirmiştir.
Erzurumlu Emrah
Erzurum ilinin Ilıca beldesinde bağlı Tanbura köyünde doğmuştur.
Medrese öğrenimi görmüş, divan şiirinden etkilenmiştir.
Aruzla yazdığı şiirleri daha fazla olmasına rağmen asıl edebî kişiliğini gösteren şiirleri hece vezniyle yazdığı koşma
Divan şiiri tarzındaki şiirlerinde de âşk tarzı şiirlerinde de söz sanatlarını da başarı ile kullanmıştır.
Şiirlerinde aşk, ayrılık, gurbet ve yaşadığı devirden şikâyet gibi temalar yanında tasavvufi unsurlar da önemli bir
yer tutar.
Birçok çırak yetiştirmiş, böylece bir âşık kolunun kurucusu olmuştur.
Seyran i
Kayseri'nin Develi ilçesinde doğan aşığın asıl adı Mehmet'tir.
Medrese öğrenimi görmüş, divan şiirinden etkilenmiştir.
Şiirlerinde hem aruz ölçüsünü hem de hece ölçüsünü kullanmıştır.
Tasavvuf şiirlerinde çok önemli bir yer tutar. Bunun dışında aşk, ölüm, gurbet, yoksulluk, sevgili, dostluk gibi
konulara şiirlerinde yer vermiştir.
Gördüğü haksızlıkları, insani zaaf ve kusurları cesaretle dile getirdiği taşlamalarıyla meşhur olmuştur.
Sümmani
Erzurum'a bağlı Narman ilçesinin Sâmikale köyünde dünyaya geldi.
Şiirlerinde hem aruzu hem de hece ölçüsünü kullanmıştır.
Şiirlerini büyük ölçüde koşmalar oluşturur, divan şiiri nazım biçimleriyle yazdığı şiirler de vardır.
Şiirlerinin konusunu büyük ölçüde aşk, ayrılık, hasret, ölüm, tabiat oluşturmaktadır. Tasavvufi içerikli şiirler de
yazmıştır.
Ruhsati
Sivas'ın Kangal ilçesinin Deliktaş köyünde doğmuştur.
Doğaçlama güzel şiirler söyleyen ancak saz çalamayan şair ömrü boyunca arzu ettiği şöhrete kavuşamamıştır.
Hem hece hem aruz ölçüsüyle şiirleri varsa da onun şairlik gücünü yansıtan şiirleri hece ile söylediği şiirlerdir.
Şiirlerinin çoğu koşma türündedir.
Sade bir dille aşk, ölüm, gurbet, yoksulluk, zamandan şikâyet, din, tabiat gibi konuları dile getirmiştir.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
38
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI - AYT
