HALK - DİVAN EDEBİYATI ESER ÖZETLERİ
Seyahatnâme - Evliya Çelebi
Ait olduğu kültüre verdiği önem ve diğer
kültürlere gösterdiği değeri en iyi biçimde
gösterdiği 10 ciltlik Seyahatname adlı eseri
ile Evliya Çelebi, insanlık tarihine yön veren
en önemli insanlar arasında yer almıştır. Ese-
ri, yalnızca yaşadığı dönem Osmanlı top-
lumunun kültürel değerlerine değil, birçok
farklı milletin kültürel birikimine Işık tutmakta
ve günümüze ulaşmış veya ulaşamamış
Seyalıalııaııw
Evliya çelebi
nice soyut/ somut kültür varlığı ile ilgili değerli bilgiler içermektedir.
Seyahatname 17. yüzyılda, Osmanlı İmparatorluğu'nun en geniş
sınırlara ulaştığı 1683 Viyana bozgunu öncesi yıllarında yazılmış,
yazılışından iki yüzyıl sonra, ancak 1896 yılında yani 19. yüzyılda
Arap harfleriyle basılabilmiştir. Yazar gittiği bütün yerlerin genel
durumu, coğrafi konumu, tarihi, halkının özellikleri, dili, dini, kıya-
fetleri, sanatları, gündelik yaşamları, tarih, karşılaştırmalı coğrafya,
sanat tarihi ve etnografya açsından eşsiz bilgiler verir.
Surnâme - NâbÎ
Nâbînin Sultan IV. Mehmet'in şehzadeleri
Mustafa ve Ahmet için Edirne'de yapılan ve
on beş gün süren sünnet törenini anlatan
mesnevisidir. Eser, tarihe kaynaklı edecek
kadar kalitelidir. Dönemin tarihi, kültürü ve
sosyal hayatı hakkında çok ayrıntılı bilgiler
içerir.
Süheyl ü Nevbahar - Hoca Mesud
5568 beyitten oluşan bir mesnevidir. Eser
aşk ve macera konuludur. Türk edebiyatının
beşeri aşk konusunda yazılmış ilk mesne-
Visi olarak dikkatleri üzerine çekmektedir.
Yemen hükümdarının oğlu Süheyl ile Çin
hükümdarının kızı Nevbahar arasında ge-
çen aşkı anlatan bir mesnevidir. Eserde
kahramanların ağzından gazeller de söy-
lenmiştir. Hoca Mes'ud, Süheyl ü Nevbahar
SÛRNÂME
SÜHEYL Ü NEV - BAHÂR
Siham-l Kaza - Nef'Î
"Kaza oklan” anlamına gelen kitap, Nefi'nin
genellikle hicivlerinin toplandığı manzum
bir eserdir. Nef'î bu eserinde kendisine
kötülüğü dokunan ve Osmanlının kötüye
gidişinden sorumlu tuttuğu devlet adam-
larını ve bunlarla İlişkisi bulunan kişileri, bir
kısım sanatçıları, zümreleri ve daha birçok
kişiyi hicveder. Eserde Şeyhülislam Yahya,
Veysi, Tahir Efendi gibi ünlü kişilere yazdığı
siHÂM-1VkAZÂ'S1
zarif ve nükteli hicivlerin yanında, babası başta olmak üzere Gürcü
Mehmet Paşa, Kemankeş Ali Paşa gibi devletin Önde gelen kişilerine
yazdığı hicivler de yer alır.
346
mesnevisinin beyit aralarına yerleştirdiği gazellerle esere kendi
edebi üslubunu ve şiirlerini katarak onu yalnızca bir tercüme
eser görünümünden çıkarmıştır. Eserde, Süheyl ile Nevbahar'ın
ağzından söylenilen gazeller vardır. Bu gazellerin vezni asıl eserin
vezniyle aynı değildir.
Şah u Geda - Taşlıcalı Yahya
Sevgilide ilahi güzelliği görerek ona platonik
bir aşkla vurulan Geda ile Şah adlı güzelin
hayat hikâyesini anlatan bir mesnevidir.
Eserde birinin mecazi aşka kapılması, bu
aşk dolayısıyla acılar ve sıkıntılar çekmesi,
bu sıkıntılardan sonra hakiki aşka yönelişi
anlatılır. Eserde İstanbul surları, Ayasofya, At
Meydanı (bugünkü Sultanahmet Meydanı)
ve buraların güzelliği de anlatılır.
