HALK - DİVAN EDEBİYATI ESER ÖZETLERİ
Mantıku't Tayr - GülşehrÎ
"Kuşların dili" anlamına gelen eser, İranlı
Şair Feridüddin'in aynı isimli eseri esas
alınarak oluşturulan ve vahdetivücut inan-
cını işleyen sembolik, alegorik bir eserdir.
Eserde Hüdhüd kılavuzluğunda otuz kuşun
Simurğu bulmak için Kafdağı'na yaptıkları
yolculuk anlatılır.
Mecalis-i Seb'a - Mevlana
Mevlâna'nın çeşitli zamanlarda kürsüden ve
toplantılarda verdiği yedi sohbetinden olu-
şan Arapça ve Farsça mensur yani düzyazı
eseridir. Mecâlis-i Seba'da iyi bir inşan, iyi
bir Müslüman olmanın şartları, adalet duy-
gusu, doğruluğun değeri, uzak durulması
gereken bozgunculuk ve yoldan sapma
durumları dikkatlere sunulmuştur. Eser, bu
bakımdan insanları uyarmada etkilidir.
Mecalisü'n Nefais - Ali Şir Nevayi
Ali Şir Nevayi'nin Türk ve İranlı şairleri tanıt-
tığı ve şiirlerinden örnekler verdiği Türkçe
yazılmış bir Türk şairler tezkiresidir. 897'de
(1491-92) kaleme alınan eser, Türk edebiyatı
tarihinin yazılmış İlk şuara tezkiresi olması
bakımından önem taşır. 1491-92 yıllarında
kaleme alınmıştır. Şair eserini sekiz bölüme
ayırmış ve her bölüme meclis adını vermiştir.
Sekizinci meclis tamamen Hüseyin Bayka-
• MANTIK1jT-TAYR
KUŞLARIN DİLİYLE
edi Meclis
MECÂLISONNEFÂIS
Mesnevi - Mevlana
Mesnevi, özü itibariyle didaktik/eğitici bir
eserdir. Mevlana'nın seyrisülukta bulunanlar
için irşat kitabı olarak tanıttığı Mesnevi, bir
metnin insan ve toplumu nasıl dönüştüre-
bileceğine örnek teşkil eder. Mesnevinin
beyit sayısı çeşitli yazmalara göre değişiklik
göstermekle birlikte 25 bin kadardır. Mes-
nevinin konusu, genel anlamda insanın
eğitimi üzerine kurulmuştur. Bu eğitimdeki
Mesnevî
ra'ya ayrılmıştır. Eserde dört yüz elli bir şair bulunmaktadır.
temel amaç, öncelikle insanın kendinin farkında olması ve daha
sonra da bu farkındalık sayesinde merkezden en uç noktaya kadar
bütün hakikatleri anlamasıdır.
Mihnetkeşan - Keçecizade İzzet Molla
Mihnetkeşan, şairin Keşan'a sürgünü üze-
rine yazdığı kitabıdır. Bu kitapta sanatçı,
metnin ana kahramanı olmanın yanında
gerçekçi bakış açısıyla gerçek kişi ve olay-
larınele alarak yaşamını anlatır. Bu açıdan
yaşanan hayat, insanlar ve insanların bi-
ribirleriyle olan ilişkileri bütün canlılığı ile
Mihnetkeşân'ın konusu olmuştur. İzzet
Molla'nın en karakteristik eserlerinden biri
olan Mihnetkeşan'da, şairin, sanatçı kişiliğinin odaklaştığı gözle-
nir. Klasik divan şiiri kültürüyle yetişmiş bir şairin, kendi portresini
manzum anlatımın ve mesnevi geleneğinin sınırlarını, kurallarını
aşarak çizmesi; Türk edebiyatında ilk defa görülebilen bir hadisedir.
Oldukça sade bir dille eserlerini vücuda getiren İzzet Molla, zaman
zaman halk söyleyişlerinden, deyim ve atasözlerinden de istifade
etmiş, böylece konuşma dilinin canlılığını ve folklorik zenginliğini
de şiirlerine kazandırmayı başarmıştır. Mihnetkeşan biçimsel ola-
rak mesnevi türü içerisinde değerIendirilse de kurgusu ve konusu
bakımından bu türün geleneksel örneklerinden farklılıklar gösterir.
Minbername - Kaygusuz Abdal
Minbernâme, camilerde hatiplerin cuma ve bayram günleri çıkıp
hutbe okuduğu kürsü ve kürsüde bulunan hatip hakkında yazılan
eserlere denir. Kaygusuz Abdal'ın bir cuma namazından sonra
hatibin kendisine bakarak söylediği sözler karşısında verdiği ce-
vaptan oluşan mimbernâmesi çok ünlüdür. Kaygusuz Abdal'ın "Akıl
İle hâli bildim, Hakk'ı buldum" diyerek minberi tepenler ve halkı
irşat etmeye kalkanlara seslendiği 58 beyitlik küçük bir mesnevidir.
344
