HALK - DİVAN EDEBİYATI ESER ÖZETLERİ
Garibnâme - Âşık Paşa
Türklere tasawufu öğretmek için yazılan dini
ve tasavvufi bir mesnevidir. 1330'da yazılan
didaktik eser, Türk edebiyatının ilk telif mes-
nevisi olma özelliğini de taşır. On bölümden
(bab) oluşur. Eserin ana teması insandır.
Eser dini ve tasawufi özellikler taşımakla
birlikte, devrin atasözü, deyim, terim ve dil
malzemelerini de bünyesinde barındıran bir
folklor ve dil kaynağı niteliğindedir.
Gevhername - Kaygusuz Abdal
-nüme
Allah'ın birliği; elmas, cevher, inci gibi değerli olup bir şeyin aslı,
esası anlamına gelen Hz. Muhammed'in özellikleri ve yüceliği
üzerine yazılan eserlerdir. Kaygusuz Abdal'ın bu eseri ise Hz. Mu-
hammed'i övmek için kaleme aldığı ve "vahdetivücud" görüşünü
deryadan kenara atılan cevhere benzeterek dile getirdiği 71 beyitlik
kısa bir mesnevidir.
Gülistan - Kaygusuz Abdal
Eser, "Cevherin kıymetini nasıl sarraf bilir-
se, can içinde gizli olan hazineyi de ancak
ehl-i dil olanlar bilir" biçimindeki ifadelerle
"vahdetivücud"u anlatmakla başlar. Eser
kâinatın ve Hz. Adem'in yaratılışını, peygam-
belerin yaşamından hikâyeleri anlattıktan
sonra tasavvufun çeşitli konularını coşkun
bir anlatımla dile getirmektedir.
Gülşen-i Aşk - Keçecizade İzzet Molla
GÜLİSTAN'
Şair, Şeyh Galib'in Hüsn ü Aşk'ına nazire olarak yazdığı Gülşen-i
Aşk adlı mesnevisinde, geleneksel kalıpların dışına çıkmış ve ken-
dişini de metne dahil etmiştir. İzzet Molla'nın yazdığı ilk mesnevidir.
Şair, 27 yaşında kaleme aldığı 295 beyitten oluşan eser, kendi aşk
yolculuğunu Hüsn ü Aşk'ı andıran bir dille anlatır. Eser, manevi bir
yolculukta katlanılan sıkıntı ve zorlukları özetler.
341
Hadikatü's-şüeda - FuzÛIÎ
Mensur olmakla birlikte içinde Arapça ve
Türkçe şiirler de vardır. Bir mukaddime ve on
bölümden oluşan eserde şair, Kerbela olay-
larını; Adem, Nuh, İbrahim, Yakup, Musa,
İsa, Eyüp, Zekeriyya ve Yahya Peygamber-
lerin uğradıkları belaları; peygamber efendi-
mizin Islam dinini anlatırken Kureyşlilerden
çektiği eziyetleri, peygamber efendimizin
kızı Fatıma'nın hayat hikâyesini işler.
Harname - Şeyhi
126 beyitlik satirik ve mizahi özellikler gös-
teren sembolik bir mesnevidir. Boynuz
ararken kulaklarından da olan bir eşeğin
hikâyesi anlatılır. Eserde insanlar arasın-
daki eşitsizlikler ve haksızlık olarak görülen
sosyal farklılıklar hayvanlardan hareketle
eleştirilirken, yeteneğinin sınırını unutarak
aşırı isteklerle ortaya atılıp düzeni bazen,
haklı isteklerini başkalarına haksızlık hâline
getiren kişilerin durumu hicvedilir.
Hayrabad- Nâbî
Nâbînin Feridüddin Attar'dan çevirdiği aşk
konulu mesnevisidir. Eser Feridüddin Attar'ın
İlahinâme adlı eseri ile hemen hemen ay-
nıdır. Sadece kahramanlar farklıdır. Bunlar
Gürgan Padişahı Hurrem Şah, köle Cavid,
Cürcan Padişahı Fahr'dır. Eser, diğer mesne-
viler gibi Tevhid, naat, miraciye bölümleri İle
başlar. Baltacı Mehmet Paşa ve II. Ahmet'e
methiyelerden sonra aklın ve faziletin öne-
FU ZÜL İ
BAHÇESİ
KVRBEIÂ
ŞEHİTLERİ
HAYRÂBÂD
' 'kita
mini vurgulayan bölümlere geçer. Daha sonra asıl hikayeye geçer.