HÂRüTA BİLGİSİ (HARİTALARDA YERŞEKfLLERjî*Jj GÖSTERME YÖNTEMLERİ)
HARİTA BfLGİ5j (HARİTALARDA YERşEKjLLERjNj GÖSTERME YÖNTEMLERİ)
Renklendirme yöntemi ile çizilen haritalarda kullanılan renk yalnızca yerşekli-
nin bulunduğu yükselti kademesi İle İlgilidir. Renklerin, yerşeklinin niteliği
ile ilgisi yoktur.Örneğin; Bütün ovalar sadece yeşil İle gösterilmez. Sadece
0-500 m arasındaki ovalar, yeşil ile gösterilebilir. 875 m yükseklikteki Iğdır
Ovası, yeşille değil açık Şarl İle gösterilir. Deniz kıyısındaki Çarşarnba.
Bafra, Çukurova gibi ovalar yeşilin tonlarıyla gösterilir. Ovalardaki bu
durum platolar ve dağlar İçin de geçerlidir. 1000 - 1500 m'deki platolarturun-
CL, 2000 m ve üze-rİndekİ yükseltilerdeki dağlar kahverengi İle
Erzurum-KarS Pla•toşu 2000 m ve üzerinde olduğu için kahverengi İle gös-
terilirken 1075 m yükseklikteki Madra Dağı (Ege Bölgesi'nde) şan He gös-
2. GÖLGELENDİRME YÖNTEMİ
Işık-gölge İlişkisine bağlı olarak, haritası çizilecek alanm bir köşesinden
450 açıyla Işıklandırıldığı varsayılarak geliştirilen yöntemdir. Işık alan yerler
açık, Işık almayan yerler koyu renkte boyanır. Genellikle yardımcı yöntem
olarak kullanılır (Şekil-1).
Bu yöntemle;
s/ Yükselti tam olarak belirlenemez.
Profil (yerşekillerinln yandan görünüşü), çıkarılarnaz.
Tek başna yerşekilleri aynntılı olarak gösterilemez.
Yardımcı yöntem olarak izohips (eşyükselti) haritalarında yerşekİlIerİnİn
daha canlı görülmesini sağlar.
Şekil- I : Gölgelendirme yöntemi
3. TARAMA YÖNTEMİ
Eğime paralel olarak çizilen çizgilerden oluşan yöntem 0114), fazla kunanıl-
maz Eğimin belirgin Olarak gösterildiği yöntemde, tarama çizgilerinin
ÖRNEK SORU:
Aşağıda dört yerşeklİnİn renklendirme
yöntemiyle çizilmiş hartasında gösteril-
diği renWer verilmiştir.
Konya Ovası
Giresun Dağlan Koyu Kahverengi
Koyu Yeşil
ana Platosu Turuncu
Bu durum, bu ovaların aşağıdakilerden
hangisi bakımından farklı olduğunu
A) Jeolojik yapı
C) Yüksem
B) Yüzölçümü
D) Toprak türü
E) Yıllık yağış tutan
ÇÖZÜM:
Renklendirme yöntemi, fiziki haritalarü
yükselti değerlerini göstermeyi amaçla-
rnaktadır. Tabloda sözü edilen yerşekiMerf
yükseltilerinin farklılığı nedeniyle farkh
renklerle gösterilmişlerdir.
YANm C
doğrultuları, eğim yönünü gösterir (Şekil-2).
Bu yöntemle;
Düz alanlar, taranmayarak boş bırakılır.
Çizgilerin uzunlukları İle eğim ters orantılıdır.
boylan kısalır, kalınlıkları artar.
Coğraya 1-2 Konu I Soru Bankası
Eğim arttıkça çizgilerin
bilgilgre bağlı olarak;
Eğimi fazla Olan yerler:
Daha koyu renke görülür.
kaim, kışa ve skür.
Eğimi az Olan yerler:
Daha renkte görülür.
/ Çiz* İnce, uzun ve seyrektir.
Tarama yönteminin olumsuz Özelliklerl İse;
alanlarda taramalar çok sıkışık ve kalın oldukları İçin haritanın
bölünlwİ çok karanlık görünür.
tam olarak belirlenernez.
Tarama boş bırakılan yerlerdeki eğim, belirlenemez.
Şekil-2: İki tepeden oluşan bir dağm tarama yöntem/ ile çizilmiş şekil
4. KABARTMA YÖNTEMİ
Yeryüzü şekillerini, gerçeğine en yakın gösteren yöntemdir. Başka bir
İfadeyle yeryüzü şekillerinin beürli bir Ölçekte küçültülerek yapılan maket-
leridr (Şen-3).
I Taşımnası güç ve yapım maliyeti yüksek olduğu için fazla kulandan bir
metod değildir.
Şekil-3: Kabartma yöntemiyle yapılmış bir yerşeklinin maketi
— 100—
—101—
ÖRNEK SORU:
Yukarıdaki haritada numaralanmış yöre-
lerin tarama yönteml İle eşit boyutlarda.
kl haritalan yapıldığında, hangisine ait
haritada çizgilerin daha kısa ve sık çizil.
dlğİ söylenebilir?
ÇÖZÜM:
Tarama yöntem/ İle çizilen haritalarda çiz-
gilerjn kışa ve şık olduğu yerlerde eğim
fazladır. l'. yörede eğim diğer yörelere gö-
re daha fazladır.
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
l. Tarama Yöntemi
II. Gölgelendirme Yöntem/
III. Kabartma Yönteml
M İzohips Yöntemi
Bir yörenin yukarıdaki Çizim yöntemle-
tinden hangileriyle hazırlanmış harita-
'arında yer şekilleri gerçek görûnûmû•
ne daha yakın gösterilir?
A) iveli B) ive l" C)llvelll
D) ııve1V
E) 111ve1V
ÇÖZÜM:
Kabartına ve izohips yöntemlerinde yer Şe-
killeri gerçeğe daha yakın gösterilir.
YANIT: E
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
