Güney Cephesi
AKDENİZ
Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra başlayan işgallere karşı ilk direniş Güney Cephesi'n-
de başlamıştır.
Mondros Mütarekesi'nden sonra Anadolu'nun güneyi İngilizlere bırakıldığı hâlde bir süre sonra
İngilizler bu bölgeyi Fransızlara bırakmıştır.
_FransızIar bölgeyi işgal edebilmek için Suriye'den getirdikleri Ermenilerle iş birliği yapmışlardır.
Bu cephede düzenli birlikler değil, milis kuvvetler (Kuvayımilliye) mücadele etmiştir.
Güney Cephesi'ndeki mücadeleler Sakarya Meydan Muharebesi sonrası Fransa ile imzala-
nan Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921) ile son bulmuştur.
3
Millî Mücadele'de ilk kurşun Güney Cephesi'nde Hatay-DörtyoI'da atılmıştır.
Fransızların ve Ermenilerin gasp, yaralama gibi olaylara girmeleri sert direnişle
karşılaşmalarına yol açmıştır. Ermenilerin Dörtyol ve çevresindeki Türklere ait
hayvanlara el koymak istemeleri üzerine Koca Ömer Oğlu Mehmet Çavuş (Kara
Mehmet), Köse Mehmet ve arkadaşları bu duruma engel olmuşlardır.
Maraş'ta Direniş
1 31 Ekim 1919'da Maraş'ta Ermeniler hamamdan çıkan bir kadının peçesini
yırtıp, iki kişiyi silahla yaralayınca; dükkânından çıkan Uzunoluk Camii İmamı
silahıyla ateş ederek Ermenilerden birini öldürmüştür. Bu olay
Maraş'ta direnişin sembolü olmuştur.
• Maraşlıların harekete geçmesinde etkili olan bir diğer olay Maraş Kalesi'ndeki Türk bayrağının
indirilip yerine Fransız bayrağının çekilmesi olmuştur. Bu durum üzerine Ulucamii İmamı Rıdvan
Hoca "Kalelerinde hür bayrağı dalgalanmayan esir bir memlekette Cuma namazı kılınamaz."
diyerek halkı Fransızlara karşı birlik olmaya çağırmıştır.
• Yaşanan kanlı mücadeleler sonucu Fransızlar 11 Şubat 1920 gecesi şehri terk etmiştir. Daha
TBMM kurulmadan kendi imkânlarıyla işgalden kurtarılan Maraş'a 7 Şubat 1973'te Kahraman
unvanı verilmiştir.
• 1993 yılında Kahramanmaraş'ta kurulan üniversiteye "Sütçü İmam" ismi verilmiştir.
Urfa'da Direniş
• Fransız ve Ermeni kuwetleri 29 Ekim 1919'da Urfa'ya girmiştir. Urfa'da Mustafa Kemal'den al-
dığı emirle, bölgedeki aşiretlerin de desteğini alan Ali Saip Bey (Ursavaş) direnişi örgütlemiştir.
Urfa'da Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin kurulmasında etkili olan 12 kişi halk arasında "Onikiler"
olarak anılmış, Urfa direnişinde etkili olmuştur.
• Urfa direnişi 60 gün sürmüş ve Fransızlar 11 Nisan 1920'de şehirden çekilmek zorunda kalmıştır.
• Maraş gibi daha TBMM kurulmadan kurtarılan Urfa'ya 22 Haziran 1984'te "Şanlı" unvanı verilmiştir.
Antep'te Direniş
'Antep'te direnişin sembolü hâline gelen isim
olmuştur. Asıl adı Meh
ahin
met Sait (Akbaytugan) olup, Şahan Bey olarak da anılmıştır. Kilis-Gaziantep ka-
rayolunda oluşturduğu savunma hattıyla uzun süre Fransızların Gaziantep'e
destek göndermelerini engellemiştir. Şahin Bey cephanesi bittiği hâlde Fran-
sızların şehre girmesini engellemek için şehit oluncaya kadar mücadelesini sür-
dürmüştür. Halk tarafindan Şahin Bey adına
diye türküler yakılıp, destanlar söylemiştir.
Anteğe gönderil;
Şahin Bey'in şehit olmasından sonra Mustafa Kemal tarafindan
Kuvayımilliye kuvvetlerinin başına getirilerek mücade-
miş, Kılıç Ali Befden sonra da
leyi sürdürmüştür.
• 1921'de düşman işgalinden kurtarılan Antep'e
unvanı verilmiştir. (8 Şubat 1921)
Adana Savunması
• Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra Fransa işgaline uğrayan Adana'da Ermeniler de
Fransızlarla ortak hareket etmiştir.
• Fransızlardan güç alan Ermeniler çiftlikleri yağmalayıp köylere saldırmıştır. Fransız ve Ermeni-
lere karşı Mersin, Tarsus, İslahiye bölgelerinde Millî Kuvvetler oluşturulmuştur. Bu mücadele-
de Karaisalı Müftüsü Hoca Mehmet Efendi'nin büyük rolü olmuştur. Adana ve çevresindeki
savaşlar Ankara Antlaşması'nın imzalanmasına kadar devam etmiştir.
İstiklal Madalyası alan yöre ve şehirlerimiz
Mustafa Kemal Temsil Heyeti Başkanı sıfatıyla Güney
Maraş J
Urfa )
Adana
Antep
• Yörük Salim Bey
• Yüzbaşı Ali Saip Bey
• Topçu Kemal Bey
• Piyade Yüzbaşı Osman Bey
• Yüzbaşı Ratİp Bey
• Teğmen Sait Bey (Şahin Bey)
• Karayılan
• Kılıç Ali Bey
1924
1925
2008
2016
İnebolu (Kastamonu)
Maraş
Antep
U rfa
12
instagram.com/copysinav
