7. GÜN / ORGANİK VE ANORGANİK BİLEŞİKLER
KİMYA
Alkinler (Asetilenler)
Yapısında en az bir tane üçlü bağ C C bulunan hidrokarbonlardır.
Genel formülleri CnH2n _ 2 şeklinde olan doymamış hidrokarbonlardır.
Üçlü bağa sahip karbon atomları sp hibritleşmesi yapmışlardır.
İsimlendirmesi alkanlarda Olduğu gibidir. —an eki yeri —in eki getirilmesiysyapılır.
Öncelik çoklu bağın olduğu yerdir.
Yapıda hem alken hem de alkin varsa İsimlendirme önceliği en İn şeklindedir.
2. Yer Değiştirme Tepkimeleri
Tollens Tepkimesi
H-C-C-H
sp
Bağ açısız 18Y
VSEPR gösterimi; AX2
Molekül geometrisi: Doğrusal
CH -C - CH3
Propin / metil asetilen
1 -büten-3-in
Fehling Tepkimesi
Amonyaklı AgN03 Tollens ayıracı olarak bilinir.
CH CH + 2NH3 2AgN03 Agc CAg4NH4N03
beyaz çökelek
Amonyaklı CuN03 Fehling ayıracı olarak bilinir.
HC - CH + 2NH3 + 2cuC12 -+ CuC CCu + 2NH4C1
kımızı çüelek
Fehling ve Tollens tepkimesi sadece uç alkinler verir.
Alkinlerin Kimyasal Tepkimeleri
1. Katılma Tepkimeleri
a) H2 katılması
1 H katılırsa alken
elde edilir.
• 2 mol H2 katılırsa alkan
b) Alkinlerde alkenler gibi bromlu suyun rengini giderir.
• HX katılmasında Markovnikov kuralı uygulanır.
H- C -C- CH3 + HCI -C - CH
cı
c) Su katılması
H
OH
o
Asetilene su katılırsa aset aldehit elde edilir. — —H + H O— H -C
-C- H—.CHa-C-H
o
• Geriye kalan alkinlerden ise keton elde edilir. —P CH3 - C- C — H20
CH3 - C CHz-.CH3 - C - CH3
