Gerileme Dönemi (XVIII. Yüzyıl) Siyasi Olayları
P rut
Antlaşması
(1711)
XVIII. Yüzyılda
Savaşılan Devletler
Pasarofça
Antlaşması
(1718)
Halil İsyanl
17
Ahmet Paşa
Antlaşması
(1732)
Belgrat
Antlaşması
(1739)
lann Sürekli
Hâle Gelmesi
—4740
Osmanlı - Iran Sav arı
Baskını
(1770)
Ziştovi
Aynalıkavak
Kaynarca
Tenkihnamesi Antlaşması
Antlaşması
(1774)
(1779)
Yaş
Antlaşması
(1792)
V
A
R
F
enedik
vusturya
uşya
ran
ransa
Gerileme Dönemi;
Karlofça Antlaşması'yla (1699) başlar;
Yaş Antlaşması'yla (1792) sona erer.
• Gerileme Dönemi'nin genel politik*
Karlofça ve İstanbul Antlaşmalarıyl*
kaybedilen toprakları geri almaktır.
• Pasarofça Antlaşması'ndan (1718) so
ra ise varolan toprakları koruma por
kasına yönelmiştir.
EDİRNE OLAYI (1703)
. Mustafa'nın yönetimin kontrolünü Şeyhülislam Feyzullah
Efendi'ye bırakıp, Edirne'ye çekilmesi üzerine, Şeyhülislam'ın
İstanbul'daki kötü yönetiminin ve Avusturya karşısında alınan
başarısız sonuçların da etkisiyle İstanbul'da ulufesini alama-
yan bir grup cebeci isyan çıkarmıştır.
• Bu isyan sonucunda II. Mustafa tahttan indirilmiş ve yerine
III. Ahmet geçirilmiştir.
Prut Antlaşması (1711)
Osmanlı topraklarına giren Rus ordusu Prut bataklıkların-
da Baltacı Mehmet Paşa komutasında yenilgiye uğratılmış ve
Karlofça Antlaşması ile kaybedilen Azak Kalesi geri alınmıştır.
(III. Ahmet Devri)
Pasaro a Antlaşması (1718
Osmanlı Devleti'nin Venedik'ten Mora'yı geri alması üzerine,
Karlofça Antlaşması'nın garantör devleti olan Avusturya, ant-
laşma şartlarını bozduğu gerekçesiyle Osmanlı Devleti'ne savaş
açmış ve Osmanlı Devleti kesin bir yenilgi almıştır. İmzalanan
Pasarofça Antlaşması'yla Belgrat dâhil birçok toprak kaybedil-
miş ve Osmanlı Devleti "Batı'nın üstünlüğünü" kabul etmiş ve
"Lale Devri" başlamıştır. (III. Ahmet Devri) Bu dönemde batıya
yapılan seferler dururken, doğuda İran ile savaşılmıştır.
Rusya ile Osmanlı Devleti'nin aynı anda İran'a girmesi üzerine,
Fransa'nın arabuluculuğu ile imzalanan (1724) İstanbul Antlaş-
mas"yla Osmanlı ve Rusya İran topraklarını paylaşmıştır. İran
ile yapılan mücadeleler sonucu (1732) Ahmet Paşa ve (1746)
II. Kasrışirin (Kerden) Antlaşmaları imzalanmıştır. Kerden Ant-
laşması'yla eski sınırlara geri dönülmüştür.
1739 B*rat Antlaşması
Rusya ve Avusturya'nın Osmanlı topraklarını paylaşarak saldın-
ya geçrniştir. Osmanlı Devleti bu dönemde iki cephede savaştğı
hâlde başarılı olmuştur. Bu başarıda L Mahmut Dönemi yapılan
askeri ıslahatlar etkili olmuştur. İmzalanan Belgrat Antlaşması ile
Karadeniz son kez Türk gölü olmuştur. Bu antlaşmada ara bulu-
culuk yapan Fransa'ya daha önceden verilen kapitülasyonlar sü-
rekü hâle getirilmiştir.
1774 Kü '-k narca Antla ası
Mücadeleler sırasında Çeşme Baskını'nda (1770) Rusya ilk
kez Akdeniz'e gelerek Osmanlı donanmasını yakmıştır. (III.
Mustafa Dönemi) Rusya ile yapılan savaş sonucunda imza-
lanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım'ın bağımsızlığı ka-
bul edilmiştir. (I. Abdülhamit Dönemi)
KüçUK KAYNARCA ANTLAŞMASI 117741
I. Kırım bağımsız olacak.
İlk kez nüfusu Türk ve Müslürnan olan bir toprak k*dMİ.
2. Kırım dinî yönden Osmanlı halifesine bağlı kalacak.
Halifelik makamınm siyasi gücünden ilk kez yararlanılarak, kültürel bağ-
lar devam ettirilmek istenmiştir.
3. Rusya, Osmanlı sulannda serbestçe ticaret yapabilecek.
Rusya'ya kez kapitülasyon vHİImİştİr.
4. Rusya, İstanburda sürekli elçi bulundurabilecek, istediği yerde
konsolosluk açabilecek.
Asya Osnwıh twaklanndakj azınlıkları kışkırtma ekk etmişth.
5. Osmanlı Devleti Rusya'ya savaş tazminatı ödeyecektir.
Osmanlı Devmi taritülde İlk defa devlete savaş tazminatl ödernİştİr,
76
Bu sözleşme ile Kırım'a Rus taraftan olan Şahin Giray yönetici ola-
rak atanmıştır.
vi Antla masl
1791
Rusya ile ortak hareket eden Avusturya Osmanlılar ile savaşa de-
vam ederken, Fransız İhtilali'nin sonuçlarının ülkelerini olumsuz et.
kilemesi üzerine antlaşma imzalayarak çekilmiştir.
1792 Yaş Antlaşması
Yapılan mücadeleler sonucu Rusya ile imzalanan bu antlaşma ile Kl-
nm'ın Rusya'ya ait olduğu kabul edilmiş ve Osmanlı Devleti Dağıl-
ma Dönemi'ne girmiştir.
Grek Projesi
Rus Prensi Potemkin tarafından "Doğu Sisteminin En Büyük plan" ola-
rak adlandırılmıştır.
Ruslar İstanbul merkezli bir Rus Devleti kurarak Bizans İmparatorlu-
ğu'nu tekrar canlandırmayı amaçlamışlardır.
Dakya Projesi
Rusya ve Avusturya arasında planlanmıştır.
Eflâk ve Boğdan'da "Dakya" adında ortak bir devlet kurmayı amaç-
lamışlardır.
Napolyon 1798'de Mısır'a saldırınca, Osmanlv
Devleti tarihinde ilk defa Fransa'ya karşı denge
politikası izleyerek, İngiltere ve Rusya'dan ya
dım istemiştir.
Ruslar ilk defa bu olay sırasında Boğazlarda
geçmiştir. Cezzar Ahmet Paşa, Nizam-' Cedit il
Akka önlerinde Napolyon'u yenmiştir.
Fransa ile imzalanan "El Ariş Ateşkes Antlaşma
Si" ve "Paris Antlaşması" (1802) ile Mısır O
manidarda kalmıştır.
instagram.com/copysinav
