Gerileme Dönemi (XVIII. Yüzyıl) Islahatları
111,
Ahmet
(1703-1730)
Mahmut
3 (1730-1754)
Osman
(1754-175
ı.MAHMUT 1730-1754
Mustafa
1757-1
Abdülhamit
(1774-1789)
Selim
(1789-1807)
III. AHMET 1703-1730
(1703) Edirne Olayı ile tahta geçmiş, (1730) patrona Halil
İsyanı İle tahttan İndirilmiştir. Bu dönemde "Lale Devri" (Osmanlı
Rönesans') yaşanmıştır. Batıh tarzda İlk ıslahatlar yapılmıştır.
Lale Devri'nin
Sadrazamı
Şairi
Nevşehirli Damat İbrahim paşa
Nedim, Şeyh Galip
Minyatür Sanatçısı
Levni
-Yapılan Islahatlar
Matbaa kurulmuştur. (Sait Efendi ve İbrahim Müteferrika tarafın-
dan) Osmanlıda İlk Türkçe kitap basılmıştır. (Van Kulu Lügatl / Vani
Mehmed Efendi'ye ait) Matbaa Batı'dan getirilen ilk teknik yeni-
liktir. Bu matbaada dini eserlerin basımı yasaktır. (Şeyhülislam Ye-
nişehirli Abdullah Efendi bu konuda fetva vermiştir.)
Sait Efendi Avrupa'da "Turkuveri" akımını başlatmıştır.
İlk defa geçici elçilikler (Paris, Moskova, Viyana, Varşova) açılmıştır.
Yirmi Sekiz Mehmet Çelebi Paris'e elçi olarak gönderilmiş ve Paris
Sefaretnamesi' ni yazmıştır.
Tercüme Heyetleri kurulmuş, Doğu klasikleri tercüme edilmiştir.
İran'dan çiçek aşışı getirilmiştir.
Gerçek Davut Ağa'nın (Fransız asıllı) katkılarıyla Tulumbacılar Oca-
ğ' (İtfaiye) kurulmuştur.
Barok, rokoko ve gotik tarzı mimari eserler yapılmıştır.
İstanbul'da çini, Yalova'da kâğıt İmalathanesi ve kumaş fabrikala-
n açılmıştır,
Devlet adamlarının portreleri yapılmıştır.
Versay Sarayı Örnek alınarak Sadabad Sarayı yapılmıştır. Yine bu
dönemde III. Ahmet Çeşmesi ve III. Ahmet Kütüphanesi açılmıştır.
Batı tarzında yapılan ilk eser, III. Ahmet Çeşmesfdir. İlk cami ise
Nuruosmaniye Cami'dir. Nuruosmanive Cami'nin temeli I. Mah-
mut Dönemi'nde atılmış, III. Osman Zamanı'nda bitirilerek "Nur-u
20smanİ” (Osman'ın Işığı) adını almıştı
• Patrona Halil Ayaklanması sonucu tahta geçmiştir.
• Avrupa tarzında askerî ıslahatlar İlk kez bu dönemde yapıl-
mıştır.
• Dönemin ıslahatçı devlet adamı Fransız Kont de Bonneval
(Humbaracı Ahmet paşa)'dır.
Yapılan Islahatlar
Kütüphaneler açılarak el yazması eşerler kütüphanelerde
toplanmıştır.
Humbaracı Ocağı ıslah edilerek yeniden açılmış ve yeni bir
top fabrikası inşa edilmiştir.
1734'te Batıll tarzda İlk askerî teknik Okul Olan Hendeseha-
ne açılmıştır.
Ordu bölük, alay ve tabur olarak yeniden düzenlenmiştir.
III. OSMAN 1754-1757
Bu dönemde önemli bir ıslahat hareketi yoktur. Bu dönemde
IHaliç şiddetli kış nedeniyle donmuş, "Ahırkapı Feneri" yaptı-
J!nlmıştır.
III. MUSTAFA 1757-1774
Bu dönemde Çeşme Baskını'nda Osmanlı donanmasını yakıl-
maşı, "Büyük İstanbul Depremi"nİn yaşanması Osmanlı ekoa
nomİşİnİ sarsmıştır. Dönemin önemli ıslahatçı devlet adamları
sadrazam Koca Ragıp paşa ve Baron de Ton' tur.
Yapılan Islahatlar
Cezayirli Gazi Hasan Paşa tarafından bugünkü Deniz Harp
Okulunun temeli olan "Tersane Hendesehanesi" açılmıştır
(1773). Bu kurum İTÜ'nün temelidir.
Esham sistemi (iç borçlanma) uygulaması getirilmiştir.
Sürat Topçuları Ocağı (Süratçiyan Ocağı) kurulmuştur.
I.ABDÜLHAMİT (1774-1789)
49 yaşında tahta çıkan I. Abdülhamit dindar ve tasarrufçu bir
padişah olarak bilinir. Dönemin önemli devlet adamları sadra-
zam Halil Hamit paşa ve Cezayirli Haşan Paşa'dır.
77
Yapılan Islahatlar
Esham sistemi uygulamaya geçirilmiştir.
Mühendishane-i Bahri Hümayun kurulmuştur.
Cülus bahşişi kaldırılmış, Ulufe alım-satımı yasaklanmış ve
Yeniçeri sayımı yapılmıştır.
İstihkâm Okulu açılmıştır.
III. SELİM (1789- 1807)
"Suzidilara" makamını Türk musikisine kazandıran III. Selim, "İl-
hami" mahlasıyla şiirler yazmıştır. Yaptığı tüm ıslahatlara Ni-
zam-' Cedit denir. Osmanlı tarihinde radikal yönde, program-
II ıslahatlar yapan ilk Osmanlı padişahıdır. Bu dönem Kabakçı
Mustafa İsyanı ile sona ermiştir.
Yapılan Islahatlar
Londra, Viyana, Berlin, Paris gibi Avrupa başkentlerinde ilk
sürekli elçilik açılmıştır. İlk daimî elçi Londra'ya atanan Yusuf
Agâh Efendi'dir.
Meşveret Meclisleri kurularak bilim insanlarından "layiha-
lar" (raporlar) istenmiştir.
İlk defa devlet matbaası (Matbaayı Amire) kurulmuştur.
Mühendishane-i Berri Hümayun adıyla bir kara mühendis-
hanesi açılmıştır.
Fransızca (sadece askerî okullarda) zorunlu ilk yabancı resmî
dil İlan edilmiştir.
Şeyhülislamın yetkileri kısıtlanmıştır.
Nizam-' Cedit adıyla yeni bir ordu ve bu ordunun masraflarını
karşılamak için de İrade-i Cedit hazinesi kurulmuştur. Levent
ve Selimiye kışlaları yapılmıştır.
Nizam-' Cedit'in ilk ve son başarısı Fransa'ya karşı Akka Kale-
si'ni savunmasıdır. Burada savunma Cezzar Ahmet Paşa ko-
mutanlığında yapılmıştır.
Yerli malı kullanımı teşvik edilmiştir.
Modern topçu ocağının temelleri atılmıştır.
instagram.com/copysinav
